اعلام قریبالوقوع توافق آمریکا با عربستان سعودی برای توسعه یک برنامه هستهای غیرنظامی، نگرانیهایی را در اسرائیل برانگیخته است. منتقدان میگویند این توافق میتواند به رقابت منطقهای برای دستیابی به انرژی هستهای و حتی توسعه بمب اتمی منجر شود.
این توافق که اولین بار روز سهشنبه گزارش شد، میتواند عربستان سعودی را قادر سازد تا سوخت مورد نیاز برای راکتورهای هستهای خود را غنیسازی کند. این خبر بسیاری را در اسرائیل، که خود دارای برنامه تسلیحات هستهای محرمانه و تأسیسات رسمی تحقیقات هستهای است، غافلگیر کرد.
عربستان سعودی مدتهاست که برای دسترسی به فناوری هستهای آمریکا تلاش میکند، اما اسرائیل امیدوار بود که هرگونه توافق مشروط به برقراری روابط دیپلماتیک ریاض با این کشور باشد.
مقامات ارشد دفاعی سابق و تحلیلگران اسرائیلی گفتند که در بهترین حالت، این توافق امکان عادیسازی روابط با عربستان سعودی را تضعیف خواهد کرد. برخی استدلال کردند که در بدترین حالت، این امر میتواند کشورهای بیشتری در خاورمیانه را به دنبال برنامههای هستهای خود سوق دهد.
دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بلافاصله اظهار نظری نکرد. دستکم یک وزیر کابینه اسرائیل تلاش کرد تا با انتقادات عمومی مقابله کند و استدلال کرد که این کشور میتواند با یک برنامه هستهای سعودی برای اهداف غیرنظامی کنار بیاید.
نیر برکات، وزیر اقتصاد اسرائیل، که تاکنون عالیترین مقام دولتی است که در این باره اظهار نظر کرده، روز چهارشنبه در یک مصاحبه رادیویی گفت: «اگر آنها آن را برای اهداف صلحآمیز و نیازهای انرژی میخواهند، ما میتوانیم آن را مدیریت کنیم.»
وی افزود که عادیسازی روابط با عربستان سعودی «هنوز روی میز است» و آقای نتانیاهو و رئیسجمهور ترامپ «برای دولت اسرائیل ریسک نخواهند کرد.»
رهبران مخالف و منتقدان این توافق را هم برای اسرائیل خطرناک و هم نشانهای از تضعیف جایگاه این کشور در واشنگتن توصیف کردند.
آویگدور لیبرمن، سیاستمدار اسرائیلی که از سال ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ وزیر دفاع بود، گفت: «هر برنامه هستهای نظامی با یک برنامه غیرنظامی آغاز میشود.» وی افزود که اسرائیل باید برای اعتراض به این توافق در کنگره لابی کند، توافقی که به گفته او میتواند به رقابت تسلیحاتی منطقهای برای توسعه بمب هستهای منجر شود.
بنی گانتس، یکی دیگر از رهبران مخالف که از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۲ وزیر دفاع بود، توافق آمریکا و عربستان سعودی را «یک فرصت بزرگ از دست رفته» خواند و انگشت اتهام را به سوی دولت نتانیاهو نشانه رفت.
او در پستی در شبکه ایکس نوشت: «این دولت افراطی بارها و بارها فرصتهای تغییر خاورمیانه را از دست میدهد.»
طرح ارتباط توافق هستهای آمریکا و عربستان سعودی با برقراری روابط دیپلماتیک بین اسرائیل و عربستان سعودی قبلاً در دولت بایدن مورد بحث قرار گرفته بود. با این حال، پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و عملیات متعاقب اسرائیل در غزه، که به شدت مورد انتقاد عربستان سعودی قرار گرفت، این چشمانداز به طور فزایندهای دور از دسترس شد.
هیدو ابو لبان از اورشلیم در تهیه این گزارش مشارکت داشت.