ایران روز جمعه در نشست سازمان همکاری شانگهای، ۲۵ توافقنامه همکاری امضا کرد و با مقامات ارشد روسیه و پاکستان به گفتگو پرداخت. این اقدام در حالی صورت میگیرد که تهران در بحبوحه درگیریهای جاری با آمریکا، به دنبال تعمیق روابط خود با این بلوک است.
چه اتفاقی افتاد: عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و دیگر وزرای خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای، روز جمعه در شهر تفریحی "چولپانآتا" قرقیزستان برای شرکت در یک اجلاس گرد هم آمدند. خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران (ایرنا) گزارش داد که مقامات در پایان این نشست ۲۵ توافقنامه همکاری امضا کردند، اگرچه جزئیات این توافقات بلافاصله مشخص نشد.
وزارت خارجه قرقیزستان اعلام کرد که این نشست بر تضمین امنیت در سراسر بلوک اوراسیا، همکاریهای اقتصادی و تجاری، اتصال حملونقل، انرژی، تحول دیجیتال و روابط فرهنگی و بشردوستانه متمرکز بود. این وزارتخانه افزود که «پیشرفتهایی» در جهت تأسیس یک بانک توسعه سازمان همکاری شانگهای حاصل شده است که از سرمایهگذاری مشترک، زیرساختها و پروژههای حملونقل و لجستیک حمایت خواهد کرد.
عراقچی با تعدادی از همتایان خود، از جمله سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، گفتگو کرد. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، این دو درباره روابط دوجانبه و مسائل بینالمللی بحث و تبادل نظر کردند. وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که آنها تنشها در خلیج فارس را بررسی کرده و لاوروف «بر اهمیت نتیجهگیری سریع توافقات پایدار برای توقف خصومتها تأکید کرد.»
به گزارش این خبرگزاری، عراقچی همچنین با محمد اسحاق دار، وزیر امور خارجه پاکستان، و ماکسیم ریژنکوف، وزیر امور خارجه بلاروس، دیدار کرد. پاکستان به عنوان یک میانجی کلیدی بین آمریکا و ایران عمل کرده است.
سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۰۱ برای ترویج همکاریهای سیاسی، اقتصادی و امنیتی بین اعضای خود تشکیل شد. این بلوک تحت رهبری چین و روسیه قرار دارد و شامل چندین کشور از جمهوریهای شوروی سابق و همچنین هند و پاکستان است. ایران تنها کشور عضو از خاورمیانه است، اگرچه مصر، کویت، قطر، امارات متحده عربی، عربستان سعودی و ترکیه شرکای گفتگو هستند.
سران کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای در اواخر ماه اوت برای شرکت در یک اجلاس در قرقیزستان گرد هم خواهند آمد.
چرا این موضوع اهمیت دارد: ایران در بحبوحه تشدید درگیری با آمریکا و فشارهای اقتصادی ناشی از آن، به دنبال تقویت همکاری با سازمان همکاری شانگهای است. به گزارش خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، عراقچی در سخنرانی خود در اجلاس روز جمعه، از سازمان همکاری شانگهای خواست تا «از همکاریهای عمدتاً سیاسی و امنیتی به یک مشارکت جامع اقتصادی، فناورانه و توسعهمحور گذار کند.»
جنگ آمریکا-اسرائیل-ایران که در اواخر فوریه آغاز شد، برای تهران پرهزینه بوده است. دولت در ماه آوریل اعلام کرد که قبل از آتشبس همان ماه، ۲۷۰ میلیارد دلار خسارت متحمل شده است. صندوق بینالمللی پول در حال حاضر پیشبینی میکند که تولید ناخالص داخلی ایران در سال ۲۰۲۶، ۵.۴ درصد کاهش یابد و به گزارش فایننشال تایمز، ارزش پول ایران روز یکشنبه به پایینترین حد خود یعنی ۱.۹۵ میلیون ریال در برابر دلار رسید.
اقتصاد ایران سالهاست که با تورم بالا دست و پنجه نرم میکند که نتیجه تحریمهای شدید و سوءمدیریت دولتی است. کاهش ارزش پول ملی در ماههای دسامبر و ژانویه منجر به اعتراضات گستردهای شد.
حملات منظم بین آمریکا و ایران در اوایل این ماه بر سر تنشها در تنگه هرمز از سر گرفته شد که باعث اختلال در این آبراه، که مسیر اصلی صادرات نفت ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است، گردید. شرکت دادههای ردیابی کشتی "کپلر" روز پنجشنبه اعلام کرد که عبور و مرور در تنگه از زمان آغاز مجدد درگیریها ۷۰ درصد کاهش یافته و از حدود ۴۵ عبور در روز به طور متوسط به ۱۳ عبور در روز رسیده است.
ایران از زمان پیوستن به سازمان همکاری شانگهای در سال ۲۰۲۳، این سازمان را به عنوان یک سد بالقوه در برابر آمریکا میبیند. به گزارش المانیتور در آن زمان، در نشست وزرای خارجه سازمان همکاری شانگهای در سال گذشته، عراقچی عمدتاً به دنبال افزایش صادرات نفت ایران به چین و کاهش اثرات تحریمها بود.