موشک خیبرشکن، ستون فقرات زرادخانه تهران است؛ سلاحی ارزان، متحرک و دقیق با بردی حداقل ۹۰۰ مایل. اخیراً ایران از این موشک در حملات پیچیده استفاده کرده و خود را به عنوان یک دشمن سازگار برای ایالات متحده ثابت کرده است.
مقامات آمریکایی گفتند که از زمان از سرگیری درگیریها در این ماه، ایران موشکهای خیبرشکن را به سمت پایگاههای آمریکایی شلیک کرده است. این کشور از ترکیبی از مسیرهای پروازی، مانورها و سرعتهای مختلف برای سردرگم کردن پدافندهای آمریکایی استفاده میکند.
یکی از مقامات آمریکایی گفت که ایالات متحده و شرکای آن بیشتر موشکهای خیبرشکن را در طول جنگ سرنگون کردهاند، اما برخی از آنها از این سد عبور کردهاند.
تحلیلگران نظامی میگویند برخلاف موشکهای قدیمیتر ایران که نیاز به سوختگیری طولانی قبل از پرتاب دارند، موشکهای خیبرشکن را میتوان سوختگیری شده نگه داشت و به سرعت در کامیونها یا سایر وسایل نقلیه برای پرتاب بارگیری کرد تا از هواپیماهای جنگی آمریکایی و اسرائیلی که به دنبال از بین بردن سایتهای موشکی ایران هستند، فرار کنند.
به گفته تحلیلگران و مقامات، در برخی از انواع این موشک، بخش دماغه که کلاهک انفجاری را حمل میکند و در مرحله نهایی پرواز جدا میشود، به یک موتور کوچک مجهز است که به آن امکان میدهد در نزدیکی هدف با سرعت ۶۰۰۰ مایل در ساعت، جهت خود را تنظیم کند.
موشکهای بالستیک قبل از سقوط به سمت هدف، به جو فوقانی یا فضا سفر میکنند، اما همه آنها قادر به مانور نیستند. تحلیلگران نظامی که خیبرشکن را مطالعه کردهاند، گفتند که این موشک میتواند مسیر خود را بیشتر از برخی دیگر از موشکهای بالستیک تغییر دهد تا شناسایی و انهدام آن دشوارتر شود.
مقامات آمریکایی گفتند که ایران همچنین پهپادهای تهاجمی پرسرعت و موشکهای کمتر پیچیده را به همان مکانهایی که با موشکهای خیبرشکن هدایتشونده ماهوارهای هدف قرار میدهد، پرتاب میکند و تاکتیکهای خود را در طول جنگ تطبیق میدهد.
مقامات میگویند که از زمان فروپاشی آتشبس، ایران بارها مناطق مسکونی را که نیروهای آمریکایی در پایگاههای سراسر خاورمیانه در آن اقامت دارند، هدف قرار داده است. آنها میگویند ایران همچنین رادارهایی را که زیربنای پدافند هوایی در سراسر منطقه هستند، هدف قرار داده است؛ استراتژیای که نظامیان آمریکایی را در معرض خطر بیشتری قرار میدهد.
ژنرال بازنشسته ارتش، جوزف ووتل، که فرماندهی فرماندهی مرکزی ایالات متحده را بر عهده داشته است، گفت: «فکر میکنم این نشان میدهد که ایران توجه میکند و در حال یادگیری است و به دنبال راههایی است که بتواند به ما دسترسی پیدا کند. این یک ارتش است که قابلیت پهپادی بسیار توسعهیافتهای دارد، مدتهاست که برنامه موشکی و راکتی دارد. آنها تخصص زیادی در این زمینه دارند.»
به گفته تخمینهای آمریکا و اسرائیل، قبل از شروع جنگ، ایران ۲۵۰۰ موشک خیبرشکن و سایر موشکهای میانبرد داشت. فابیان هینز، کارشناس مستقل موشکی، گفت که ممکن است این کشور از قطعات ذخیره شده در پایگاههای زیرزمینی، موشکهای بیشتری را مونتاژ کند، اما تاسیسات تولیدی که موتورهای موشک در آن ساخته میشدند، منهدم شدهاند.
نیکول گراجوسکی، کارشناس استراتژی ایران در دانشگاه «ساینس پو» (Sciences Po) در پاریس، گفت: «ایرانیها در طول جنگ متوجه شدند که خیبرشکنها عالی هستند، زیرا تولید آنها بسیار ارزان است، با سامانههای پرتاب انعطافپذیر هستند و بسیار موثرند.»
ایران موشکهای خیبرشکن را به سمت اسرائیل شلیک کرده است که اسرائیل میگوید بیشتر آنها را سرنگون کرده است. ایران همچنین ادعا کرده است که با استفاده از موشکهای خیبرشکن، دفتر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و مقر فرمانده نیروی هوایی اسرائیل را هدف قرار داده است. ماه گذشته، این کشور حمله دیگری را با موشکها، به همراه پهپادهای جتدار اعلام کرد. نتایج این حملات قابل تعیین نبود.
این موشک به نام نبرد خیبر نامگذاری شده است؛ نبردی در سال ۶۲۸ میلادی که در آن نیروهای پیامبر اسلام، واحه مستحکم خیبر را که در آن زمان در اختیار یهودیان عرب بود، فتح کردند.
ایران هزینه موشک خیبرشکن را فاش نکرده است، اما تحلیلگران گفتند که این موشک بسیار ارزانتر از رهگیرهای آمریکایی و اسرائیلی است که برای سرنگونی آنها استفاده میشود و بسته به سیستم، بین ۲ تا ۱۵ میلیون دلار هزینه دارد.
هینز گفت که به نظر میرسد ایران حملات موشکی خود را بهبود بخشیده است، احتمالاً با مطالعه پرتابهای قبلی و یافتن راههایی برای به حداکثر رساندن احتمال عبور سلاحها.
هینز گفت: «ایران متوجه شده است که چه نوع مانورهایی برای غلبه بر پدافند موشکی موثرترین هستند. هر استفاده رزمی دادههایی را به شما میدهد، بنابراین این برای ایرانیها بسیار مفید است.»
وی افزود: «ایران مدتهاست که میگوید خیبرشکن میتواند در مرحله نهایی پرواز خود برای فرار از پدافند هوایی مانور دهد.»