۱۰ اوت (رویترز) - ایران محسن رضایی را به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی منصوب کرده است و یک جناح تندرو برجسته و متحد نزدیک رهبر معظم، آیتالله مجتبی خامنهای، را به این سمت ارتقا داده است. این انتصاب بیش از پنج ماه پس از آغاز درگیری با ایالات متحده صورت میگیرد.
رضایی جایگزین محمدباقر ذوالقدر به عنوان دومین مقام ارشد این نهاد که هماهنگکننده سیاستهای امنیتی و خارجی ایران است و ریاست آن بر عهده رئیسجمهور مسعود پزشکیان است، میشود. ذوالقدر به عنوان مشاور سیاسی خامنهای منصوب شده است.
در اینجا آنچه باید درباره رضایی ۷۱ ساله بدانید، آمده است:
فرماندهی سپاه پاسداران در ۲۷ سالگی
رضایی اندکی پس از انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی پیوست و در سال ۱۹۸۱ در سن ۲۷ سالگی فرمانده آن شد. او به مدت ۱۶ سال فرماندهی سپاه را بر عهده داشت، از جمله در بیشتر دوران جنگ ایران و عراق (۱۹۸۰-۱۹۸۸)، و بر گسترش توانمندیهای زمینی، دریایی و هوایی آن نظارت داشت.
او بخشی از نسلی از فرماندهان سپاه است که از زیرزمینی انقلابی ظهور کردند و بعدها به چهرههای ارشد در دستگاه امنیتی ایران تبدیل شدند.
او از زمان ترک سمت فرماندهی سپاه، چهرهای برجسته در نهادهای سیاسی و امنیتی کشور بوده و نامزدی همیشگی برای ریاست جمهوری اسلامی ایران بوده است. او از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ به عنوان معاون امور اقتصادی دولت ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور تندرو، خدمت کرد.
او دارای مدرک دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران است.
مشاور مجتبی
رضایی در ماه مارس، پس از آن که خامنهای به عنوان رهبر معظم ایران جانشین پدرش، آیتالله علی خامنهای فقید، شد که در آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران کشته شد، به عنوان مشاور نظامی خامنهای منصوب شد.
او در طول جنگ اظهارات عمومی مکرری داشته است و بدبینی عمیقی نسبت به مذاکرات ابراز کرده و ایالات متحده را تهدید کرده است.
در ماه آوریل، رضایی گفت که اگر آمریکا حمله زمینی به ایران انجام دهد، «عالی» خواهد بود، زیرا «ما هزاران گروگان خواهیم گرفت و سپس برای هر گروگان یک میلیارد دلار دریافت خواهیم کرد». او در آن زمان گفت: «من به هیچ وجه طرفدار تمدید آتشبس نیستم و این یک دیدگاه شخصی است.»
در ماه ژوئن، پیش از آن که ایران تفاهمنامهای با هدف پایان دادن به جنگ در ۱۷ ژوئن امضا کند، رضایی گفت که این توافق ابهاماتی دارد که باید روشن شود. در ۲۷ ژوئن، او واشنگتن را به نقض این توافق با ایجاد تنش در تنگه هرمز متهم کرد.
رهبر معظم با صدور فرمانی در روز یکشنبه، رضایی را به عنوان نماینده خود در شورای عالی امنیت ملی منصوب کرد که نشاندهنده روابط نزدیک او با مجتبی است. خامنهای در این انتصاب به «تجربه ارزشمند» رضایی از جمله سابقه طولانی نظامی او اشاره کرد.
مخالفت با شاه
رضایی در دوران نوجوانی در مخالفت با سلطنت پهلوی که در سال ۱۹۷۹ سرنگون شد، فعال بود و در سال ۱۹۷۳ توسط ساواک، سازمان امنیت شاه، زندانی شد.
او به تأسیس و توسعه گروه مبارز منصورون کمک کرد که در دهه ۱۹۷۰ علیه سلطنت فعالیت میکرد. اعضای این گروه که با هم زندانی شده بودند، از جمله رضایی، بعدها بخشی از رهبری ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شدند.
جنجال بر سر سوابق در جنگ ایران و عراق
سوابق او در جنگ ایران و عراق در داخل ایران بحثبرانگیز بوده است. منتقدان نقش او را در حملات پرهزینهای که منجر به تلفات سنگین ایرانی شد، از جمله عملیات کربلای ۴، یک حمله در دسامبر ۱۹۸۶ با هدف شکستن خطوط دفاعی عراق به سمت بصره، زیر سوال بردهاند.
در سال ۲۰۱۸، رضایی با توییتی جنجال تازهای برانگیخت و گفت که کربلای ۴ برای فریب دشمن در آستانه کربلای ۵ انجام شده است. او بعداً توضیح داد که این عملیات در ابتدا به عنوان یک حمله واقعی در نظر گرفته شده بود، اما ایران بعداً از شکست آن به عنوان فریب در آستانه کربلای ۵ استفاده کرد.
اظهارات او انتقاداتی را از جانب جانبازان، خانوادههای داغدار و چهرههای ارشد سیاسی برانگیخت.