به‌روزرسانی‌های زنده تلسکوپ فضایی رومن: آغاز فرایند راه‌اندازی فضاپیما توسط ناسا

در حالی که نخستین هفته حضور تلسکوپ فضایی رومن ناسا در فضا رو به پایان است، آماده‌سازی‌ها برای آغاز مأموریت عملیاتی آن ادامه دارد.

تلسکوپ رومن که در تاریخ ۳۰ اوت سوار بر موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس پرتاب شد، تاکنون صفحات خورشیدی، آنتن بهره‌بالا (high-gain) و پوشش بازشونده دیافراگم خود را مستقر کرده است؛ آفتاب‌گیر بزرگی که مانع از ورود پرتوهای پراکنده نور به میدان دید تلسکوپ می‌شود.

تیم‌های مأموریت همچنین صبح روز سه‌شنبه (۱ سپتامبر) فرایند روشن‌کردن ابزار تاج‌نگار (Coronagraph) رومن را کلید زدند. این ابزار که اکنون با موفقیت راه‌اندازی شده و فعال است، پیش از آغاز عملیات علمی، به مدت چند هفته تحت بررسی دقیق کارشناسان رومن قرار خواهد گرفت تا آزمون‌های کالیبراسیون آن انجام شود.

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا امروز (۳۱ اوت) یک احتراق ۳.۵ دقیقه‌ای مهم در موتور خود انجام داد تا مسیر حرکت به سوی مقصد دوردستش را به‌دقت تنظیم کند. این نخستین مانور از دو احتراق برنامه‌ریزی‌شده برای رساندن رومن به نقطه لاگرانژی ۲ زمین-خورشید (L2) بود؛ منطقه‌ای با ثبات گرانشی در فاصله تقریبی ۱.۵ میلیون کیلومتری (۹۳۰ هزار مایلی) زمین.

مقامات ناسا امروز در بیانیه‌ای اعلام کردند: «احتراق دوم، در صورت نیاز، برای اواخر همین هفته برنامه‌ریزی شده و ورود رومن به مدار مورد نظر تقریباً ۱۰۰ روز پس از پرتاب رخ خواهد داد. به محض استقرار در مدار پیرامون نقطه L2، رومن تنها هر ۲۸ روز یک‌بار به احتراق‌های دوره‌ای برای حفظ موقعیت مداری نیاز خواهد داشت.»

نشست خبری ناسا پس از پرتاب به پایان رسید؛ رویدادی که خالی از شگفتی نبود. (مشروح گزارش پرتاب را همراه با ویدیو و تصاویر بخوانید.)

جرد آیزاکمن، رئیس ناسا، از تیم مأموریت تلسکوپ فضایی رومن و گروه پرتاب فالکون هوی اسپیس‌ایکس برای انجام پرتابی روان و موفقیت‌آمیز قدردانی کرد.

آیزاکمن گفت: «این تلسکوپ اطلس نوینی از کیهان ارائه خواهد داد و احتمالاً از طریق پیمایش‌های مختلف خود، بیش از ۱۰۰ هزار سیاره فراخورشیدی جدید را آشکار می‌کند. بنابراین رومن به ما کمک خواهد کرد تا همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، اسرار ماده تاریک و انرژی تاریک را بررسی کنیم؛ مواردی که ممکن است درک بنیادین ما از جهان هستی را متحول سازند.»

مونیشا راویستی، دبیر بخش نجوم پایگاه اسپیس‌دات‌کام، نشست خبری را با طرح آخرین پرسش پیرامون دستاوردهای علمی رومن به پایان رساند.

در میانه نشست، تلفن همراه آیزاکمن زنگ خورد و او برای پاسخ دادن موقتاً صحنه را ترک کرد. تماس از سوی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا بود.

آیزاکمن در حالی که از روی صحنه می‌رفت گفت: «رئیس‌جمهور از پرتاب رومن بسیار هیجان‌زده است.»

او اندکی بعد بازگشت و صدای ترامپ را روی بلندگو پخش کرد.

ترامپ گفت: «فقط می‌خواهم از همه تشکر کنم و تبریک بگویم. واقعاً تصاویر پرتاب در تلویزیون فوق‌العاده بود.»

پوشش زنده ما از این رویداد در اینجا به پایان می‌رسد. از همراهی شما سپاسگزاریم و در پرتاب‌های بعدی منتظر شما خواهیم بود!

نشست توجیهی ناسا در خصوص پرتاب موفقیت‌آمیز تلسکوپ فضایی رومن هم‌اکنون در حال برگزاری است. شما می‌توانید این رویداد را در کادر بالا تماشا کنید. مشروح گزارش پرتاب را همراه با ویدیو و تصاویر بخوانید. سخنرانان امروز عبارتند از:

• جرد آیزاکمن، مدیر ناسا
• نیکی فاکس، معاون بخش مأموریت‌های علمی در مقر مرکزی ناسا
• جکی تاونسند، مدیر پروژه تلسکوپ رومن در مرکز گادرد ناسا
• جولی مک‌انری، دانشمند ارشد پروژه تلسکوپ رومن در مرکز گادرد ناسا
• دنتون گیبسون، مدیر پرتاب برنامه خدمات پرتاب ناسا در پایگاه کندی

در حالی که در انتظار آغاز نشست خبری پس از پرتاب تلسکوپ فضایی رومن ناسا هستیم (که برای ساعت ۹:۳۰ به وقت شرق آمریکا / ۱۳:۳۰ به وقت گرینویچ برنامه‌ریزی شده است)، نگاهی می‌اندازیم به لحظات باشکوه پرتاب این مأموریت.

شما می‌توانید ویدئوی پرتاب را در بالا مشاهده کنید، اما جاش دینر، نویسنده حوزه پروازهای فضایی ما، این تصویر خیره‌کننده را از موشک فالکون هوی حامل تلسکوپ رومن در حین عبور از برابر قرص خورشید ثبت کرده است. آن را از دست ندهید!

مشروح گزارش پرتاب تلسکوپ فضایی رومن را همراه با تصاویر و ویدیو تماشا کنید.

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا پس از جدایی موفقیت‌آمیز از مرحله فوقانی موشک فالکون هوی، اکنون در مسیر خود به سمت نقطه لاگرانژی ۲ قرار دارد. گزارش تفصیلی این پرتاب به‌زودی منتشر خواهد شد. نشست خبری پس از پرتاب برای ساعت ۹:۳۰ صبح به وقت شرق آمریکا (۱۳:۳۰ به وقت گرینویچ) برنامه‌ریزی شده و پخش زنده آن از همین بخش در دسترس خواهد بود.

رومن طبق برنامه، ۳۱ دقیقه پس از پرتاب، رأس ساعت ۷:۵۷ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۵۷ به وقت گرینویچ) از فالکون هوی جدا شد و اکنون فرایند راه‌اندازی سامانه‌های خود را آغاز می‌کند. این اقدامات شامل باز شدن صفحات خورشیدی و آماده‌سازی برای احتراق تصحیح میان‌مسیر جهت رسیدن به نقطه L2 در فاصله تقریبی ۱.۵ میلیون کیلومتری زمین در جهت خلاف خورشید است.

ناسا پیش‌بینی کرده است که چند هفته نخست صرف راه‌اندازی اولیه و اطمینان از صحت عملکرد کلیه سامانه‌ها شود و ماه‌های بعد به اطمینان از آمادگی کامل برای مأموریت علمی اختصاص یابد. انتظار می‌رود نخستین تصاویر در ژانویه ۲۰۲۷ مخابره شوند.

دوربین تلسکوپ رومن مجهز به حسگری ۳۰۰ مگاپیکسلی است و ناسا به‌تازگی پویش «پذیرش یک پیکسل» (Adopt a Pixel) را راه‌اندازی کرده تا علاقه‌مندان بتوانند پیکسلی را به نام خود ثبت کنند. اطلاعات بیشتر در این نشانی در دسترس است: https://science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/adopt-a-pixel/

از همراهی صمیمانه همه شما در این پوشش زنده پرتاب سپاسگزاریم!

موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس حامل تلسکوپ فضایی رومن ناسا، احتراق دوم موتور خود را برای اصلاح مدار پیش از رهاسازی فضاپیما با موفقیت انجام داد.

کنترلرهای پرواز اسپیس‌ایکس گزارش دادند: «تزریق مداری در وضعیت اسمی و استاندارد قرار دارد.»

این واپسین گام پیش از رهاسازی تلسکوپ رومن در مدار است و تنها چند دقیقه تا رهاسازی محموله باقی مانده است.

موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس با موفقیت به همراه تلسکوپ فضایی رومن به مدار زمین رسید.

پرواز اکنون وارد فاز پرواز آزاد (Coast Phase) شده است تا حدود ۳۱ دقیقه پس از پرتاب (حوالی ساعت ۷:۵۷ به وقت شرق آمریکا / ۱۱:۵۷ به وقت گرینویچ) محموله را مستقر کند.

هر دو بوستر جانبی فالکون هوی طبق برنامه به زمین بازگشته و فرود آمدند، هرچند ویدیوی پخش زنده ناسا و اسپیس‌ایکس تنها فرود یکی از آن‌ها را به تصویر کشید.

تنها اندکی بیش از ۴ دقیقه از پرواز تلسکوپ فضایی رومن ناسا گذشته و رویدادهای متعددی پیاپی رقم خورده است.

بوسترهای دوقلوی جانبی موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس طبق برنامه جدا شدند و احتراق بازگشتی خود را برای فرود در پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال به انجام رساندند. مرحله اصلی مرکزی نیز از مرحله دوم جدا شد و در این مأموریت بازیابی نخواهد شد.

پوشش محافظ دماغه (Fairing) نیز با آغاز به کار مرحله فوقانی با موفقیت جدا شد.

لحظه پرتاب! موشک سه‌هسته‌ای فالکون هوی اسپیس‌ایکس از سکوی ۳۹-A در پایگاه فضایی کندی ناسا به فضا اوج گرفت تا تلسکوپ فضایی رومن را به مدار منتقل کند.

این مرحله صعود کمی بیش از ۸ دقیقه به طول خواهد انجامید و بوسترهای جانبی دوقلو پس از جداسازی برای فرود به پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال بازخواهند گشت.

سوخت‌گیری موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس حامل تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا تقریباً کامل شده و فرایند خنک‌سازی موتورها (Chilldown) در جریان است.

شمارش معکوس برای پرتاب در ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ) طبق برنامه پیش می‌رود. از لحظه پرتاب تا رهاسازی فضاپیما، کل مأموریت حدود ۳۱ دقیقه و ۳۱ ثانیه طول خواهد کشید.

تنها ۱۰ دقیقه تا پرتاب تلسکوپ رومن ناسا باقی مانده است. فرصت مناسبی است تا نگاهی به زندگی نانسی گریس رومن، نخستین مدیر ارشد اخترشناسی ناسا و چهره‌ای که این تلسکوپ به یاد او نام‌گذاری شده، بیندازیم؛ دانشمندی که ساخت تلسکوپ فضایی هابل مرهون تلاش‌های اوست.

دلایل نام‌گذاری او به عنوان «مادر هابل» در گزارش زیر تشریح شده است:

نانسی گریس رومن که بود؟ تلسکوپ فضایی بزرگ بعدی ناسا به نام «مادر هابل» نام‌گذاری شده است

دقایقی پیش شرکت اسپیس‌ایکس سوخت‌گیری مرحله دوم موشک فالکون هوی را با سوخت RP-1 برای پرتاب امروز آغاز کرد.

تمام سامانه‌ها همچنان عملکرد مطلوبی دارند و هیچ مانعی بر سر راه پرتاب مشاهده نمی‌شود.

آنچه مسلم است، اشتیاق دانشمندان برای دریافت نخستین مشاهدات تلسکوپ فضایی رومن از کیهان است؛ تلسکوپی که انتظار می‌رود دستاوردهای علمی چشمگیری به همراه داشته باشد.

جولی مک‌انری، دانشمند ارشد پروژه رومن، در جریان گزارش زنده اظهار داشت: «دامنه مأموریت شگفت‌انگیز است. ما پیمایشی روی کهکشان راه شیری خودمان انجام خواهیم داد و ۲۰ میلیارد ستاره را شناسایی می‌کنیم. این اقدام به بزرگ‌ترین کاتالوگ اجرام نجومی تاریخ تبدیل خواهد شد.»

اکنون تنها ۳۰ دقیقه تا پرتاب باقی مانده است.

اسپیس‌ایکس در حال حاضر مرحله نخست و بوسترهای جانبی فالکون هوی را با سوخت مایع RP-1 (نفت سفید با خلوص بالا برای موشک) بارگیری می‌کند. گزارشی که دقایقی پیش منتشر شد تأیید می‌کند که بارگیری اکسیژن مایع نیز به عنوان اکسیدکننده آغاز شده است.

نگرانی‌های مربوط به وضعیت هوا رو به کاهش است و پیش‌بینی‌ها اکنون شانس مساعد بودن شرایط پرتاب را ۷۰ درصد اعلام کرده‌اند.

کیپ کاناورال، فلوریدا — احتمال وجود شرایط مناسب برای پرتاب تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا در صبح امروز (۳۰ اوت) به ۷۰ درصد رسیده است. این رصدخانه روی سکوی پرتاب و سوار بر موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس قرار دارد و قرار است ظرف کمتر از یک ساعت آینده، رأس ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ) از مجتمع پرتاب ۳۹-A در پایگاه فضایی کندی ناسا در فلوریدا به فضا پرتاب شود.

روز گذشته وجود ابر در آسمان، احتمال شرایط مساعد را به ۵۰ درصد کاهش داده بود؛ اما خوشبختانه از صبح امروز ابرها شروع به کنار رفتن کرده‌اند و شانس پرتاب به ۷۰ درصد افزایش یافته است.

کیپ کاناورال، فلوریدا — پس از سال‌ها انتظار، سرانجام روز پرتاب تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا فرا رسید. قرار است امروز (۳۰ اوت) ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ)، رومن از مجتمع پرتاب ۳۹-A در پایگاه فضایی کندی در فلوریدا به پرواز درآید.

این مأموریت سوار بر موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس به فضا پرتاب خواهد شد تا تلسکوپ شاخص اخترشناسی ناسا را به نقطه لاگرانژی ۲ (L2) منتقل کند؛ مداری پایدار در فاصله تقریبی ۱.۵ میلیون کیلومتری (یک میلیون مایلی) از زمین.

تا روز گذشته (۲۹ اوت) احتمال شرایط جوی مناسب ۵۰ درصد اعلام شده بود، اما در محل پرتاب، همگان برای پرتابی موفقیت‌آمیز چشم‌انتظارند.

کیپ کاناورال، فلوریدا — در فاصله کمتر از ۲۴ ساعت مانده به پرتاب، اسپیس‌ایکس موشک فالکون هوی را به همراه تلسکوپ رومن در مجتمع پرتاب ۳۹-A برای پرتاب فردا در ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ) برافراشته است.

امروز ناسا چندین نشست مطبوعاتی و مصاحبه تخصصی برگزار خواهد کرد. ساعت ۹:۰۰ صبح به وقت شرق آمریکا (۱۳:۰۰ به وقت گرینویچ)، اعضای تیم علمی مأموریت در نشستی به بررسی ابزارهای تلسکوپ و اکتشافات پیش رو می‌پردازند. همچنین در ساعت ۱۰:۳۰ به وقت شرق آمریکا (۱۴:۳۰ به وقت گرینویچ)، نشست توجیهی پیش از پرتاب برگزار خواهد شد تا آخرین وضعیت آب‌وهوا و وضعیت فنی موشک تشریح شود.

هر دو نشست به صورت زنده از صفحه اصلی اسپیس‌دات‌کام و تارنمای رسمی ناسا پخش خواهد شد.

شمارش معکوس T-24 ساعت! رومن قرار است فردا ساعت ۷:۲۶ صبح به وقت شرق آمریکا پرتاب شود! ناسا امروز در ساعت ۹:۰۰ صبح به وقت شرق آمریکا یک نشست علمی و در ساعت ۱۰:۳۰ یک کنفرانس خبری پیش از پرتاب برگزار می‌کند! pic.twitter.com/ASJs4EdQM9۲۹ اوت ۲۰۲۶

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا رسماً مجوز پرتاب موسوم به «Go» را دریافت کرد! ناسا این موضوع را بعدازظهر امروز (۲۸ اوت) پس از تکمیل جلسه بررسی آمادگی پرتاب در پایگاه فضایی کندی فلوریدا اعلام کرد.

اسپیس‌ایکس نیز در این ارزیابی حضور داشت، چرا که رومن با یکی از موشک‌های فالکون هوی این شرکت پرتاب خواهد شد. پرتاب برای روز یکشنبه (۳۰ اوت) در ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ) از مجتمع پرتاب ۳۹-A برنامه‌ریزی شده است.

کمتر از ۴۸ ساعت تا پرتاب برنامه‌ریزی‌شده تلسکوپ رومن ناسا باقی مانده است. پرتاب از مجتمع ۳۹-A برای روز یکشنبه (۳۰ اوت) در ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ) پیش‌بینی شده است.

موشک فالکون هوی اسپیس‌ایکس این رصدخانه را به نقطه لاگرانژی ۲ زمین-خورشید خواهد برد؛ موقعیتی استراتژیک در فاصله حدود ۱.۵ میلیون کیلومتری (۹۳۰ هزار مایلی) که فضاپیما را در مداری پایدار در جهت مخالف خورشید نگه می‌دارد.

پیش‌بینی‌ها برای صبح یکشنبه حکایت از شرایط جوی مساعد دارد و احتمال بارش‌های پراکنده در بازه زمانی ساعت ۷ اندک است. پوشش ابر و صاعقه اصلی‌ترین دغدغه‌ها هستند، اما با توجه به بدتر شدن هوا در ساعات بعدازظهر، تلاش برای پرتاب در ساعات اولیه صبح شانس بالاتری دارد.

در صورت نامساعد شدن هوا، پنجره پرتاب بعدی روز دوشنبه (۳۱ اوت) در ساعت ۷:۲۲ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۲ به وقت گرینویچ) خواهد بود.

اسپیس‌ایکس تصاویری دیدنی از موشکی که قرار است تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا را در پایان این هفته به فضا ببرد، منتشر کرد.

این پرتابگر از نوع فالکون هوی است که مرحله اول آن از سه بوستر بهینه‌سازی‌شده فالکون ۹ تشکیل شده است. اسپیس‌ایکس امروز (۲۶ اوت) در پیامی در شبکه اجتماعی اکس، تصویر این سه بوستر را که در آشیانه سکوی پرتاب ۳۹-A پایگاه فضایی کندی قرار دارند، منتشر کرد. قرار است فالکون هوی روز یکشنبه (۳۰ اوت) ساعت ۷:۲۶ به وقت شرق آمریکا (۱۱:۲۶ به وقت گرینویچ) رومن را به فضا پرتاب کند؛ تلسکوپی که وظیفه شکار سیارات فراخورشیدی و بررسی رازهای ماده تاریک و انرژی تاریک را بر عهده خواهد داشت.

رومن یک گام دیگر به فضا نزدیک‌تر شد! ناسا تلسکوپ فضایی جدید را در داخل پوشش محافظ موشک (Fairing) از «تأسیسات سرویس‌دهی مواد خطرناک محموله» در پایگاه فضایی کندی به آشیانه اسپیس‌ایکس در مجتمع پرتاب ۳۹-A منتقل کرد.

این انتقال شبانه در ۲۵ اوت با کاروانی از خودروها به انجام رسید. در مرحله بعد، تلسکوپ رومن و پوشش محافظ آن به بدنه موشک فالکون هوی متصل شده و پیش از انتقال به سکو، تحت بررسی‌های فنی نهایی قرار می‌گیرند.

نشست بررسی آمادگی پرتاب توسط ناسا و اسپیس‌ایکس روز جمعه (۲۸ اوت) برگزار خواهد شد تا مجوز نهایی صادر شود. در صورت نبود مشکل، پرتاب رأس ساعت ۷:۲۶ صبح یکشنبه (۳۰ اوت) انجام خواهد شد.

تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا به لحظه پرتاب نزدیک‌تر شد. شرکت اسپیس‌ایکس امروز (۲۴ اوت) اعلام کرد که این رصدخانه در ابعاد یک اتوبوس در داخل پوشش محافظ محموله موشک فالکون هوی مهر و موم شده است. همه برنامه‌ریزی‌ها برای پرتاب تلسکوپ در صبح یکشنبه (۳۰ اوت) از پایگاه فضایی کندی فلوریدا ادامه دارد.

پس از پرتاب، حدود ۳۰ روز طول خواهد کشید تا رومن به مقصد دوردست خود یعنی نقطه لاگرانژی ۲ زمین-خورشید در فاصله تقریبی ۱.۵ میلیون کیلومتری (۹۳۰ هزار مایلی) زمین در راستای سیاره مریخ برسد. پس از یک دوره بازبینی سه‌ماهه، تلسکوپ کاوش کیهان را با اهدافی چون شکار سیارات فراخورشیدی و بررسی ماهیت ماده تاریک و انرژی تاریک آغاز خواهد کرد.

تلسکوپ رومن چند هفته گذشته را صرف مراحل نهایی آماده‌سازی در پایگاه فضایی کندی کرده است. تکنسین‌ها در ۲۵ ژوئیه ۱۱۰۰ لیتر (۲۹۰ گالن) سوخت هیدرازین را به رصدخانه تزریق کردند و سپس در اوایل اوت آن را به آداپتور اتصال محموله پیوند دادند.

رومن اخیراً درون پوشش محافظ فالکون هوی قرار گرفت و در ۲۰ اوت تمرین کامل روز پرتاب را پشت سر گذاشت. سپس مدیران مأموریت در ناسا، اسپیس‌ایکس و پروژه رومن در ۲۱ اوت بازبینی آمادگی پرواز را به پایان رساندند و مجوز رسمی آغاز آماده‌سازی‌های نهایی را صادر کردند.

در گام بعدی، تلسکوپ به آشیانه اسپیس‌ایکس منتقل می‌شود تا پس از نصب روی موشک فالکون هوی، در اواخر این هفته جهت پرتاب به سوی سکو منتقل شود.