یک مشاور در دفتر وزیر امور خارجه امارات گفت این کشور در پی جنگ با ایران، تلاشها برای کاهش وابستگی به تنگه هرمز را شتاب خواهد بخشید و راهبرد «صفر هرمز» را به منظور تنوعبخشی به مسیرهای تجاری و زنجیرههای تامین پیش میبرد، هرچند تاکید کرد این آبراهه همچنان دارای اهمیت خواهد بود.
محمد الظاهری، مدیر سابق اداره راهبرد و آینده در وزارت امور خارجه امارات گفت این راهبرد به پیش از جنگ بازمیگردد، اما بحران کنونی تلاشهای کشور را برای توسعه مسیرهای جایگزین از جمله از طریق گسترش ظرفیت بنادر، اتصال ریلی و کریدورهای اقتصادی جدید تشدید خواهد کرد. وی افزود با این وجود، تنگه هرمز برای امارات، حوزه گستردهتر خلیج فارس و نظام بینالملل همچنان مهم باقی خواهد ماند.
آقای الظاهری در حاشیه مجمع هیلی در ابوظبی به روزنامه نشنال گفت: «صفر هرمز بدان معناست که ما تلاشها برای در اختیار داشتن مسیرهای گوناگون را تسریع خواهیم کرد و سرمایهگذاریها در بنادر مختلف مانند خورفکان و الفجیره را دوچندان میکنیم و اتصال از طریق راهآهن الاتحاد را نیز به آن خواهیم افزود.»
آقای الظاهری که معاون مدیرکل آکادمی دیپلماتیک انور قرقاش نیز هست، افزود: «تنگه هرمز همچنان بااهمیت خواهد ماند و ما همچنان بر آزادی دریانوردی بر اساس حقوق بینالملل و بازگشت وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ پافشاری میکنیم.»
پیش از جنگ با ایران، حدود یکپنجم نفت و گاز جهان از این آبراهه ترانزیت میشد. ایران تهدید خود مبنی بر مسدود کردن تنگه را عملی کرد و این اختلال موجب افزایش شدید قیمت انرژی و بروز یک بحران اقتصادی جهانی شد.
وضعیت حقوقی این آبراهه همچنان مانعی اساسی در مذاکرات میان واشنگتن و تهران با میانجیگری قطر و پاکستان است. تهران ادعا میکند این تنگه متعلق به ایران و عمان است؛ موضعی که کشورهای حوزه خلیج فارس به طور کلی آن را رد میکنند.
دکتر ثانی الزیودی، وزیر تجارت خارجی امارات نیز روز سهشنبه در همان مجمع اظهار داشت که امارات کریدورهای لجستیکی منطقهای را برای اتصال خلیج فارس به دریای سرخ و دریای عمان ایجاد کرده و در حال همکاری با مقامات عمانی برای انتقال کالاهای ورودی به امارات از طریق بنادر صحار و دقم است.
امارات همچنین در حال ساخت یک خط لوله جدید است تا ظرفیت بیشتری برای صادرات نفت ابوظبی از طریق دریای عمان فراهم کند.
توسعه کنونی بر اساس طرحی صورت میگیرد که دکتر الزیودی در ماه ژوئن برای کاهش وابستگی امارات به تنگه هرمز به «صفر»، صرفنظر از بازگشایی مجدد این آبراهه، تشریح کرده بود. وی در آن زمان اعلام کرد که کشور بنادر شرقی خود را توسعه داده و خطوط لوله و اتصالات جادهای و ریلی را برای پیوند دادن آنها با میادین نفت و گاز و تاسیسات پتروشیمی ایجاد خواهد کرد.
جنگ با ایران، پس از شلیک موشکهای تهران به خاک امارات و حمله به نفتکشهای این کشور در تنگه هرمز، تأثیر قابلتوجهی بر کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله امارات بر جای گذاشته است.
آقای الظاهری تاکید کرد که برای حل این بحران به راهکاری دائمی و نه موقتی نیاز است. وی گفت: «ما نگرانیهای مشخصی داریم که طرف ایرانی برای دستیابی به آن توافق جامع، ملزم به رفع آنهاست.»
«کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس از نظر اقتصادی، سیاسی و دیپلماتیک کشورهایی تاثیرگذار هستند. ما شبکهای گسترده در اختیار داریم و در درون منطقه و فراتر از آن با نفوذ هستیم؛ بنابراین ایران باید با این دیدگاه به ما بنگرد.»
تنوعبخشی به ائتلافها
این دیپلمات اظهار داشت که امارات در پی این درگیری، همکاریهای امنیتی و دفاعی خود را نیز گسترش خواهد داد و بر سیاست کلان تنوعبخشی به روابط سیاسی و اقتصادیاش تکیه خواهد کرد.
وی گفت این تغییر رویکرد فراتر از همکاری با سایر کشورها خواهد بود و گسترش صنایع نظامی و دفاعی داخلی امارات را در بر میگیرد، در حالی که این مناقشه میتواند به گفتگوهایی میان کشورهای شورای همکاری خلیج فارس درباره پویاییهای امنیتی جدید منطقهای نیز بینجامد.
وی افزود: «به عنوان درسی از این بحران، ما روابط امنیتی خود را به طور گسترده متنوع خواهیم کرد. این به معنای فاصله گرفتن از ایالات متحده نیست. آمریکا یک شریک راهبردی است و ما روابطمان با ایالات متحده را دوچندان تقویت خواهیم کرد.»