حوثیهای مورد حمایت ایران این هفته به عربستان سعودی حمله کردند. این رویداد به عنوان نخستین آزمون برای اتحادیه جدیدی که عربستان، ترکیه و پاکستان در ماه اوت وارد آن شدند، تلقی میشود. گزارشها حاکی از آن است که «پیمان دفاع مشترک مکه» که اوایل اوت اعلام شد، با هدف تقویت بازدارندگی جمعی در برابر هرگونه عملیات تهاجمی طراحی شده است.
بعداً، جلسهای در ترکیه برگزار شد تا نهادهای رسمی بخشی از توافق امنیتی جدید ایجاد شوند. سه کشور یک دبیرخانه دائمی تأسیس کردند که قرار است در عربستان مستقر باشد. رسانه MBN در تاریخ ۳ سپتامبر گزارش داد: «این گام به اتحادیهای که حول محور بازدارندگی جمعی و مسئولیت منطقهای شکل گرفته، ساختار نهادی میبخشد. مقامات اعلام کردند که مکانیزم عضویت سایر کشورها در این گروه نیز از قبل در دست اقدام بوده است.»
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، هنگام شرکت در نشست سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، درباره اهمیت این پیمان جدید صحبت کرد. وی بر مفهوم «بازدارندگی جمعی» تأکید ورزید.
اکنون پرسشهایی مطرح است که آیا پاکستان یا ترکیه به حملات حوثیها پاسخ خواهند داد یا خیر. هر دو کشور پاکستان و ترکیه همواره از هرگونه درگیری با ایران محتاط بودهاند. عربستان در گذشته نقدهای تندی به ایران داشته است. همچنین ریاض از سال ۲۰۱۵ با حوثیهای مورد حمایت ایران جنگیده است. به نظر میرسد عربستان اکنون امیدوار است که نیروهای دولت یمن بتوانند حوثیها را عقب برانند و پیشرفتهایی کسب کنند. حوثیها در ماههای اخیر تهدیدات خود علیه عربستان را افزایش دادهاند.
وزارت خارجه ترکیه حمله را با شدیدترین لحن محکوم کرد
وزارت امور خارجه ترکیه حمله حوثیها را محکوم کرد. بیانیه صادره در ۸ سپتامبر اعلام داشت که آنکارا حملات حوثیها علیه عربستان سعودی را با شدیدترین لحن ممکن محکوم میکند. ترکیه ضمن تأکید مجدد بر حمایت از عربستان، اظهار داشت: «این حملات تلاشهای دیپلماتیک را که هدفشان پایان دادن به درگیری در یمن از طریق راه حل سیاسی پایدار است، تضعیف میکنند.» آنکارا از حوثیها خواست تا اقدامات تهاجمی خود را متوقف کنند. این موضع به نظر نمیرسد که ترکیه قصد پیوستن به عربستان در حملات علیه این گروه را داشته باشد.
ترکیه داراییهای نظامی در نزدیکی منطقه دارد زیرا آنکارا در سومالی فعالیت میکند. در واقع، ترکیه اخیراً خدمه یک کشتی را از چنگال دزدان دریایی سومالی آزاد کرد. خبرگزاری DW در اواخر اوت گزارش داد: «نیروهای ترکیه و سومالی پس از ربودن کشتی MV LUTUF توسط دزدان دریایی در سواحل سومالی، آن را آزاد کردند. این عملیات ۱۰ روزه منجر به کشته شدن ۱۴ نفر از مظنونان دزدی دریایی و انهدام چهار قایق مورد استفاده مهاجمان شد.»
نخستوزیر پاکستان حمله حوثیها به عربستان را محکوم کرد
شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، گفت: «من حمله ترسویانه حوثیها را که اهداف غیرنظامی و انرژی در پادشاهی عربستان سعودی را هدف قرار داد و موجب زخمی شدن بسیاری از افراد شد، با شدیدترین لحن محکوم میکنم.» وی افزود: «پاکستان در کنار خادم الحرمین الشریفین، ملک سلمان بن عبدالعزیز آل سعود، ولیعهد شاهزاده محمد بن سلمان و مردم برادر عربستان، با همبستگی استوار ایستاده است.» او همچنین خاطرنشان کرد که «چنین حملات پلیدی جان بیگناهان و همچنین صلح و امنیت منطقه را تهدید میکند. ما حمایت قاطع خود را از حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی پادشاهی مجدداً تأیید میکنیم و برای بهبودی سریع همه مجروحان دعا میکنیم.»
رسانه Turkey Today گزارش داد که «به گفته منابع پاکستانی، احتمال دارد پاکستان به درخواست عربستان حملات هوایی علیه نیروهای حوثی در یمن انجام دهد. منبعی اشاره کرد که حملات ممکن است به زودی رخ دهند و بلافاصله پس از آن علنی شوند.» این گزارش افزود که «یکی از اولویتهای نظامی برای حملات پاکستانی، پاکسازی حوثیها از صعده و سایر مناطق خواهد بود، طبق گفته یکی از منابع پاکستانی. با این حال، تصمیم نهایی در مورد حمله به حوثیهای یمن هنوز اتخاذ نشده است.»
اگر این اتحادیه بتواند فراتر از کلمات در مورد حوثیها گرد هم آید، نشان خواهد داد که پیمان منطقهای دندان دارد. این موضوعی است که کشورهای دیگری مانند هند، اسرائیل و یونان ممکن است زیر نظر داشته باشند. دلیل آن پیامدهای منطقهای این پیمان است. این کشورها ممکن است بخواهند دامنه پیمان را گسترش دهند. اما اگر نتواند حوثیها را بازدارد، سخنرانیها درباره بازدارندگی ممکن است توخالی بوده باشد.