سال تحصیلی جدید ایران روز چهارشنبه در حالی آغاز شد که شهریهها در برخی موارد طی تابستان تقریباً سه برابر شده بود و با فشار ترس از جنگ، تحریمها و ادامه سقوط ارزش ریال بر بودجه خانوارها، ثبتنام در مدارس غیرانتفاعی سراسر تهران کاهش یافت.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز دوشنبه با زدن زنگ مدرسه در یک دبستان دخترانه در تهران، آغاز سال تحصیلی را گرامی داشت.
وزارت آموزش و پرورش دستور داده است که پس از دورههای آموزش آنلاین در مراحل قبلی جنگ، اولویت با آموزش حضوری باشد.
این وزارتخانه همچنین بخشنامهای صادر کرد که افزایش شهریه در مدارس غیرانتفاعی را برای سال تحصیلی جدید حداکثر ۳۵ درصد تعیین نمود و شهریهها را در سراسر کشور بین ۱۴ میلیون تا ۱۴۵ میلیون تومان (۵۳ تا ۵۴۹ یورو) مشخص کرد. در عمل، این سقف رعایت نمیشود.
بیتا، دانشآموز پایه دوازدهم در شرق تهران، به یورونیوز گفت که سال گذشته ۸۰ میلیون تومان (۳۰۳ یورو) پرداخت کرده و امسال ۲۲۰ میلیون تومان (۸۳۳ یورو) میپردازد؛ افزایشی معادل ۱۷۵ درصد.
«من در سال آخر دبیرستان هستم. دانشآموزان پایههای پایینتر مبلغ کمتری پرداخت میکنند. ما همچنین باید هزینه جداگانهای برای جزوات و کتابهای درسی چاپ داخل مدرسه بپردازیم که حدود ۲۰ میلیون تومان (۷۶ یورو) میشود»، بیتا گفت.
«در حال حاضر، برای یک دانشآموز سال آخر در دبیرستان غیرانتفاعی، خانواده او باید تقریباً ۲۵۰ میلیون تومان (۹۴۷ یورو) برای تحصیل پرداخت کند. البته در محلههای مرفه شمال شهر، این هزینه حتی بیشتر هم میشود»، او توضیح داد.
اگرچه ریال ارز رسمی ایران است، اما قیمتگذاری و معاملات روزمره به صورت «تومان» انجام میشود — هر ۱ تومان معادل ۱۰ ریال است — و نرخ بازار آزاد در روز دوشنبه کمی بیش از ۲۶۴،۰۰۰ تومان (یا ۲،۶۴۰،۰۰۰ ریال) به ازای هر یورو بود.
مریم، ۵۷ ساله، به عنوان حسابدار در چندین دبستان غیرانتفاعی در جنوب تهران کار میکند.
او گفت که شهریه در یکی از مدارسی که با آن همکاری دارد، از ۳۶ میلیون تومان (۱۳۶ یورو) دو سال پیش به ۸۵ میلیون تومان (۳۲۲ یورو) در امسال رسیده است. او همچنین شاهد کاهش ثبتنام بوده که نه تنها به دلیل هزینهها، بلکه به خاطر نگرانیهای امنیتی نیز رخ داده است.
«در یکی از این مدارس، بسیاری از دانشآموزان ثبتنام نکردهاند زیرا مدرسه روبهروی کلانتری قرار دارد و والدین نگران هستند که اگر جنگ دوباره شروع شود، امنیت فرزندان آنها در آنجا حفظ نخواهد شد»، مریم به یورونیوز گفت.
«نگرانی دیگر آنها این است که ممکن است کلاسها دوباره به صورت آنلاین برگزار شود و آنها تمایلی به پرداخت شهریه سنگین برای درسهای مجازی در مدارس غیرانتفاعی ندارند.»
مریم افزود که یک مدرسه در منطقه شهرک ولایت تهران پس از عدم دستیابی به حداقل تعداد ثبتنام مورد نیاز برای فعالیت، به طور کامل تعطیل شد.
بستههای لوکس لوازمالتحریر
آمار رسمی نشان میدهد که مجموع ثبتنام در مدارس و دانشگاههای دارای شهریه در ایران حدود ۳.۳ میلیون دانشآموز و دانشجو است که تقریباً ۷۰ درصد آنها شهریه پرداخت میکنند.
مجموع ثبتنام در دهه گذشته از ۴.۴ میلیون نفر کاهش یافته است؛ روندی که وزارتخانه بخشی از آن را به کاهش قدرت خرید نسبت میدهد.
مهرا، دانشجوی ترم سوم حقوق در دانشگاه آزاد اسلامی تهران، گفت که مجموع شهریه ثابت و متغیر او از ۱۱ میلیون تومان (۴۱ یورو) به ۲۲ میلیون تومان (۸۳ یورو) دو برابر شده است.
هزینهها فراتر از شهریه است. یک بسته پایه لوازمالتحریر اکنون بین ۳ میلیون تومان (۱۱.۳۰ یورو) تا ۱۷ میلیون تومان (۶۴.۳۰ یورو) قیمت دارد.
یک بسته ۵۰۰ برگی کاغذ A4 برند CopyMax — که معمولاً توسط دانشجویان دانشگاه برای یادداشتبرداری استفاده میشود — از ۹۷۵،۰۰۰ تومان (۳.۶۹ یورو) شروع میشود.
کاغذ A4 بازیافتی از ۳۹۰،۰۰۰ تومان (۱.۴۸ یورو) شروع میشود اما برای تکالیف مدرسه مناسب تلقی نمیشود. قیمتها همچنین بسته به محل خرید در تهران تفاوت چشمگیری دارد.
آریا و همسرش روکسانا که یک فروشگاه لوازمالتحریر در شهر کوچک وحیدیه نزدیک شهریار، در حومه کرج اداره میکنند، به یورونیوز گفتند که اگرچه جنس خود را از همان بازارهای عمدهفروشی که فروشندگان سراسر تهران و کرج خرید میکنند تأمین میکنند، اما نمیتوانند با قیمتهای کلانشهر رقابت کنند.
آریا گفت که قیمت یک دفتر باکیفیت از ۸۵،۰۰۰ تومان (۰.۳۲ یورو) در سال گذشته به ۱۸۰،۰۰۰ تومان (۰.۶۸ یورو) در امسال رسیده است؛ افزایشی حدود ۱۰۰ درصد.
روکسانا گفت که تعداد مشتریان کاهش یافته است، اما افزود که برخی خانوادهها صرفاً از لوازم باقیمانده از سال قبل استفاده میکنند؛ زمانی که بسیاری از کلاسها به صورت آنلاین برگزار میشد و مواد آموزشی تا حد زیادی بیاستفاده مانده بود.
«تعداد مشتریان ما کاهش یافته است، اما این به معنای آن نیست که دانشآموزان امسال لوازمالتحریر تهیه نمیکنند. برای مثال، پسر خودم از دفاتر باقیمانده از سال قبل استفاده میکند»، روکسانا به یورونیوز گفت.
«علاوه بر این، با برگزاری کلاسها به صورت آنلاین در بخش زیادی از سال تحصیلی قبل، دانشآموزان تقریباً از کولهپشتی، کفش و لباس فرم خود استفاده نکردند. در نتیجه، خانوادهها امسال نیازی به خرید موارد جدید نمیبینند»، او نتیجه گرفت.