نیویورک، اول اکتبر — به گفته افراد آگاه، دولت ترامپ گام‌هایی برداشته است تا وابستگی چین به تأمین‌کنندگان هوانوردی آمریکا را به اهرم فشاری در مذاکرات تجاری تبدیل کند.
تلاش‌ها برای کندکردن ارسال کالاهای حیاتی به چین نشان می‌دهد آمریکا چگونه می‌کوشد دست خود را در مذاکرات تجاری تقویت کند؛ همزمان واشینگتن در تلاش است سلطه پکن بر مواد معدنی کمیاب مورد نیاز طیف گسترده‌ای از صنایع آمریکا، از جمله خودروسازی، تراشه‌سازی و هوافضا، را تضعیف کند. دو منبع گفتند وزارت بازرگانی آمریکا خود را در موقعیتی قرار می‌دهد که در صورت درخواست دولت، فشار بر پکن را افزایش دهد.
این کندی چند شکل داشته است. دو منبع دیگر به رویترز گفتند وزارت بازرگانی در هفته‌های اخیر صدور مجوز صادرات قطعات هواپیما به مقصد چین را کند کرده است.
دو منبع گفتند مقام‌ها همچنین علاقه خود را به صدور یک مقرره صادراتی ابراز کرده‌اند که می‌تواند محدودکردن ارابه فرود و دیگر قطعات هواپیما به چین را آسان‌تر کند. یکی از این افراد گفت نسخه پیش‌نویس این مقرره شامل الزام مجوز جدید برای مایع هیدرولیک هوانوردی ارسالی از سوی تأمین‌کنندگان آمریکایی مانند اکسون‌موبیل بوده است.
و یک منبع دیگر گفت وزارت بازرگانی تعداد قطعات دارای مجوز برای ارسال به شرکت هواپیماساز دولتی چین، کاماک (COMAC)، را محدود کرده است تا این شرکت نتواند انبارداری کند.
وزارت بازرگانی و کاخ سفید بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند. سفارت چین در واشینگتن نیز بلافاصله پاسخی نداد.
مقام‌های آمریکا و چین در سپتامبر در نیویورک و واشینگتن دیدار کردند تا درباره مسائل اقتصادی کلیدی میان دو کشور مذاکره کنند؛ از جمله دسترسی آمریکا به مواد معدنی کمیاب چین، تجارت کشاورزی و مسائل مربوط به هوش مصنوعی روزافزون قدرتمند.
آتش‌بس تجاری تا ژانویه تمدید شد
با حضور شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، در واشینگتن در هفته گذشته، دو کشور وارد دوره جدیدی از تنش‌زدایی شدند و توافق کردند تعرفه‌ها بر طیفی از کالاهای وارداتی یکدیگر را کاهش دهند و آتش‌بس تجاری‌ای را که قرار بود ۱۰ نوامبر منقضی شود، تمدید کنند و به مذاکره‌کنندگان تا ۱۰ ژانویه ۲۰۲۷ فرصت دهند تا مسائل دشوارتر را بررسی کنند.
تلاش برای محدودکردن جریان قطعات هواپیمای تجاری میان دو اقتصاد بزرگ جهان، پس از کشمکش شدید بر سر قطعات در سال گذشته، نگرانی‌های صنعت را درباره تبدیل هواپیماها به سلاحی برای مذاکرات تجاری برانگیخته است.
صنعت هوافضا تا حد زیادی از تعرفه‌های دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که بر چندین بخش و شریک تجاری در سراسر جهان اعمال شده، آسیب ندیده است. اما این صنعت به دلیل تنش‌های ژئوپلیتیک با کمبود قطعات و مواد دست‌وپنجه نرم کرده است. برای نمونه، تولیدکنندگان اسپری‌های پوشش حرارتی که برای محافظت از موتورهای جت به کار می‌رود، همچنان با کنترل‌های چین بر مواد معدنی کمیاب دست‌وپنجه نرم می‌کنند که به تأخیرهایی انجامیده است.
چین در پی تضمین برای تأمین قطعات جت
در همین حال، منابع گفتند چین قطعات یدکی چندساله برای ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ را که بهار گذشته توافق خرید آن را کرده بود، درخواست کرده است؛ معامله‌ای که در صورت نهایی‌شدن، نخستین قرارداد عمده این هواپیماساز آمریکایی با شرکت‌های هواپیمایی چینی در نزدیک به یک دهه گذشته خواهد بود. اما منابع گفتند آمریکا با دیده تردید به ارائه تضمین‌ها می‌نگرد و این قطعات را اهرم فشاری می‌داند که می‌توان از آن برای گرفتن امتیازهای آینده استفاده کرد.
روشن نیست درخواست چین برای قطعات یدکی در چه وضعیتی قرار دارد.
سخنگوی بوئینگ گفت: «همسو با الزامات صادراتی آمریکا، بوئینگ متعهد است همان‌گونه که دهه‌ها چنین کرده، از شرکت‌های هواپیمایی چینی در تأمین قطعات و خدمات مورد نیازشان پشتیبانی کند.»
هواپیماها معمولاً با تضمین قطعات فروخته نمی‌شوند. موضع چین بازتاب نگرانی‌های کل صنعت درباره کمبود قطعات و همچنین نگرانی‌های سیاسی درباره شعله‌ورشدن دوباره تنش‌های تجاری است.
در واقع، ترامپ اکتبر گذشته گفت آمریکا می‌تواند به‌عنوان بخشی از پاسخ واشینگتن به محدودیت‌های صادراتی چین بر مواد معدنی کمیاب، کنترل‌های صادراتی بر قطعات هواپیمای بوئینگ اعمال کند.
تأمین‌کنندگان آمریکایی برای هوانوردی چین حیاتی‌اند
دسترسی به قطعات تولیدشده توسط تأمین‌کنندگان هوافضای آمریکا برای جت‌های بوئینگ و ایرباس که شرکت‌های هواپیمایی چینی به کار می‌برند، و همچنین برای کاماک (COMAC) که می‌خواهد تولید جت‌های تجاری خود را افزایش دهد، حیاتی است.
آمریکا سال گذشته با شدت‌گرفتن جنگ تجاری میان واشینگتن و پکن، محدودیت‌های صادراتی جدیدی بر محصولات هواپیمایی اعمال کرد. در اواخر بهار، آمریکا مجوزهای موتورهای جت جی‌ای ایرواسپیس (GE Aerospace)، سامانه‌های ناوبری هانی‌ول ایرواسپیس (Honeywell Aerospace) و دیگر قطعات برای کاماک را معلق کرد. همچنین نامه‌هایی برای تولیدکنندگان مایع هیدرولیک مورد استفاده در هواپیماها در چین فرستاد و اعلام کرد این مایع مشمول الزام مجوز صادراتی جدیدی است — الزامی که در نهایت عمر کوتاهی داشت.
محدودیت‌های سال ۲۰۲۵ فراتر از هوافضا به طیف گسترده‌ای از اقلام، از جمله اتان و نرم‌افزار خودکارسازی طراحی الکترونیکی، گسترش یافت و به نظر می‌رسید هدف آن جلوگیری از دستیابی چین به محصولات لازم برای بخش‌های کلیدی بود. اما تنها چند هفته دوام آورد.