اخبار اخیر درباره کاهش یا لغو تحریمهای آمریکا علیه روسیه، در زمانی که قیمت نفت رکورد زده است، و شایعات بازگشت به درگیری با ایران، نشان میدهد که مسکو و تهران از نظر درگیریهای اوکراین و خلیج فارس چقدر به هم متصل هستند.
این موضوع اهمیت دارد زیرا تسهیلات تحریمی برای روسیه به صورت ایزوله و در خلأ رخ نمیدهد.
ایران از روسیه حمایت کرده و روسیه نیز از ایران حمایت کرده است. بنابراین، اگر روسیه در یک جبهه تقویت شود تا ایران را در جبههای دیگر تضعیف کند، ارزش دارد که آن را بخشی از یک درگیری جهانی واحد در نظر بگیریم.
درک اینکه چگونه به این نقطه رسیدهایم نیز مهم است.
روسیه و ایران رابطهای و پیوندهایی دارند که به دههها پیش بازمیگردد و روسیه در تمام این مدت در حمایت از رژیم ایران نقش داشته است. برای مثال، روسیه در ساخت نیروگاه هستهای در ایران مشارکت داشت.
در دوران دولت باراک اوباما، نیز نوع مشابهی از تعامل بین روسیه و ایران قابل توجه است.
آمریکا فشار بر روسیه را کاهش داد و چنین تلقی شد که حمایت از متحدان اروپایی در مورد سپر موشکی را کم کرده است؛ امری که ظاهراً منجر به همراهی روسیه با حمایت از توافق ایران شد.
در آن زمان، دولت اوباما اولویت اصلی خود را توافق با ایران قرار داده بود.
یکی از نظریهها این بود که آمریکا میتواند روابط را ریست (بازنشانی) کند و با مسکو کنار بیاید، شاید با کاهش ادراک حمایت از متحدان اروپایی، و اینکه آرام کردن (appeasement) به نوعی باعث شود روسیه فشار بر ایران در مورد برنامه هستهایاش افزایش دهد.
ما باید درک کنیم که روسیه بسیار ماهر است در بازی با این کارت و این بازی. روسیه میفهمد که آمریکا اولویتهایی دارد، اما همیشه به نظر نمیرسد که بتواند تمرکز خود را همزمان روی چند اولویت نگه دارد.
روسیه دوست دارد بازیای انجام دهد که در آن مسکو صبر میکند تا آمریکا درگیر درگیری دیگری، مانند اکنون با ایران، شود و سپس وارد عمل میشود تا برای خود امتیازی کسب کند.
پیوندهای روسیه و ایران مقدم بر جنگ اوکراین است
اتصال روسیه و ایران همچنین پیش از جنگ در اوکراین وجود داشته است. ایران پهپادهای شاهد-۱۳۶ خود را به روسیه عرضه کرد و روسیه از همان اوایل حمله به اوکراین در سال ۲۰۲۲ برای ایجاد رعب و وحشت در جمعیت اوکراین از آنها استفاده کرد.
این پهپادها به تنهایی جنگ را نمیبرند، اما ترور میپراکنند.
ایران صدها یا هزاران مورد از آنها را به روسیه عرضه کرد و روسیه سپس شروع به تولید داخلی آنها نمود که نشاندهنده رابطه نزدیک بین دو کشور است.
تهران همان نوع پهپادها را به حوثیها در یمن صادر کرد، احتمالاً در سالهای ۲۰۲۰ یا ۲۰۲۱. در آن زمان مشخص بود که ایران از حوثیها به عنوان یک میدان آزمایش برای تهدید اسرائیل و سایر کشورها استفاده میکند.
ایران و روسیه تمایل دارند اکثر این درگیریها را به هم مرتبط ببینند. برای مثال، روسیه پس از تماشای خروج آشفته آمریکا از افغانستان، در سال ۲۰۲۲ به اوکراین حمله کرد.
بعداً، وقتی حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به اسرائیل حمله کرد، روسیه از این آشفتگی سوءاستفاده کرد: مسکو خوشحال بود که اسرائیل، متحد نزدیک آمریکا، درگیر جنگی عظیم شده است و توجه بینالمللی را از اوکراین به سمت خاورمیانه تغییر داده است.
روسیه همچنان از استراتژی خاورمیانه بهره میبرد
روسیه همچنان از آنچه در خاورمیانه رخ میدهد بهره میبرد: هرگاه آمریکا درگیر درگیریها در آن منطقه باشد، مسکو سود میبرد و به دنبال این استراتژی ادامه میدهد.
روسیه به خوبی از برخی تردیدها در داخل دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در مورد اوکراین آگاه است. بنابراین، همیشه از درگیری اوکراین برای نفع خود استفاده کرده و سعی کرده است تنشها بین واشنگتن و کییف را بهرهبرداری کند.
پس از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران در فوریه، روسیه به وضوح این را فرصتی برای کسب تسهیلات تحریمی یا فروش انرژی دیده است و این بخشی از استراتژی کلان جهانی روسیه است.
مسکو خود را در تقابل با نظم جهانی به رهبری آمریکا میبیند. میخواهد نفوذ و قدرت روسیه را احیا کند، با ایران و چین همکاری نماید و معتقد است درگیری ۲۰۲۶ در ایران راه دیگری است که نظم جهانی را به سمت جهانی بیشتر چندقطبی شتاب میدهد.
بنابراین، وقتی مسکو به تسهیلات احتمالی تحریمی نگاه میکند، میبیند که چگونه این پیوند بین روسیه و ایران میتواند همچنان آمریکاییها را سرگردان کند و آن را برای دستیابی به اهداف و منافع خود ادامه خواهد داد.
سپس سوال برای آمریکا این است که آیا فکر میکند میتواند به اهداف و منافع خود در مورد اوکراین و یک توافق صلح، یا ایران و یک توافق با ایران دست یابد.
تا زمانی که ایران و روسیه قادر باشند سیاستهای آمریکا را علیه خودِ واشنگتن به کار گیرند، دستیابی ایالات متحده به اهدافش دشوار خواهد بود.