به گفته گریام دانی (Graeme Downie)، نماینده پارلمان اسکاتلند، فعالیت‌های خصمانه روسیه سالانه حداقل ۲ میلیارد پوند هزینه برای بریتانیا دارد. این رقم بر اساس گزارشی تازه منتشر شده است که دانی در آن از دولت خواسته تا هزینه این اقدامات را برای بریتانیا محاسبه کند. اما این عدد تنها نقطه شروع است. در واقعیت، تغییر عمیق رویکرد مسکو به خرابکاری به این معناست که هزینه واقعی قرار است بیشتر شود.
در حالی که روسیه همچنان از فهرست اهداف دوران جنگ سرد خود استفاده می‌کند—که طیفی از گره‌های ترانزیتی حیاتی و پایگاه‌های نظامی تا زیرساخت‌های انرژی و ارتباطات را شامل می‌شود—این کشور نیروهای عملیاتی آموزش‌دیده و گران‌قیمت را با فناوری ارزان و سربازان قابل دوراندازی مبادله کرده است. گذار به مدل کمیت به جای کیفیت تهدیدی بسیار ناپایدارتر را پیش روی ما قرار می‌دهد.
این مدل از منطق رایانش توزیع‌شده الهام گرفته است. در این سیستم از شبکه‌هایی متشکل از قطعات ارزان و غیرقابل اعتماد استفاده می‌شود که انتظار می‌رود برخی از آن‌ها از کار بیفتند، اما کل سیستم همچنان به هدف خود دست می‌یابد.
با تولید حجم بالایی از عملیات کم‌هزینه که اغلب در سطح فردی شکست می‌خورند، مسکو همچنان به اهداف خود یعنی ایجاد اختلال روانی نامتناسب و فرسایش تدریجی سرویس‌های امنیتی غرب دست می‌یابد.
حمله آتش‌سوزی عمدی در سال ۲۰۲۴ به یک انبار در لندن یکی از چندین تلاش خرابکاری است که مقامات اروپایی معتقدند روسیه در سال‌های اخیر دستور اجرای آن را صادر کرده است.
این تحول عملیاتی پس از تهاجم تمام‌عیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ شتاب گرفت. ظرف چند ماه، بیش از ۴۰۰ افسر اطلاعاتی روسیه که تحت پوشش دیپلماتیک فعالیت می‌کردند در سراسر اروپا اخراج شدند. این تعداد اکنون به بیش از ۷۰۰ نفر رسیده است.
انتظار می‌رفت این پاکسازی گسترده شبکه‌های جاسوسی روسیه را فلج کند. اما در عوض، چرخش مسکو به سمت آنچه من و همکارانم در تحقیقاتی که در سال ۲۰۲۴ انجام دادیم، عوامل «اقتصاد گیگ» تعریف کردیم، را تسریع بخشید.
به جای «دیپلمات‌های» اعلام‌شده که برای افسران ضدجاسوسی محلی کاملاً شناخته شده بودند، عملیات به نیابتی‌های قابل دوراندازی برون‌سپاری شد که با حقوق ناچیز جذب می‌شوند. این افراد اغلب از هویت سرپرستان خود یا اهداف واقعی مأموریتشان بی‌خبرند.
این کمپین جدید، توصیف جیمز ولسی (James Woolsey)، رئیس سابق سازمان سیا، در سال ۱۹۹۳ از چشم‌انداز امنیتی پس از جنگ سرد را زنده می‌کند؛ او آن را «جنگلی پر از مارهای سمی» نامیده بود.
عوامل اقتصاد گیگ
عوامل اقتصاد گیگ که از طریق اپلیکیشن‌های پیام‌رسان جذب و با ارز دیجیتال حقوق می‌گیرند، وظایفی مانند آتش‌سوزی عمدی و سایر خسارات مالی، ضرب‌وشتم، آدم‌ربایی و ترور را بر عهده داشته‌اند. این موارد شامل طرح‌های ترور روی خاک آمریکا نیز می‌شود که نقض صریح کنوانسیون‌های دوران جنگ سرد است.
اگرچه بسیاری از این توطئه‌ها آماتورانه بوده‌اند، اما نیت پشت آن‌ها و آسیب بالقوه‌شان واقعی است. این کمپین‌ها با مبهم کردن مرز بین نمایش‌های تبلیغاتی و آسیب فیزیکی، شامل قرار دادن تابوت‌های نمادین در زیر برج ایفل و نوشتن شعارهای گرافیتی برای تحریک تنش‌های یهودی‌ستیز در سراسر پاریس نیز بوده است.
اهداف آتش‌سوزی از یک انبار در لندن که کمک‌های اوکراین را نگهداری می‌کرد تا یک فروشگاه ایکیا در لیتوانی و یک کارخانه رنگ در لهستان را شامل می‌شد. همچنین سرویس‌های اطلاعاتی غرب در سال ۲۰۲۵ به سختی از یک فاجعه جلوگیری کردند، زمانی که دستگاه‌های آتش‌زای کاشته شده در هواپیماهای باربری DHL در انبارهای بار در زمین آتش گرفتند، نه در پرواز.
فراتر از املاک تجاری، کمپین مسکو زیرساخت‌های حیاتی را هدف قرار داده است. در دریا، راهبرد از انکارپذیری معقول به نمایش آشکار قدرت نظامی ارتقا یافته است. از سال ۲۰۲۳، کشتی‌های تجاری مرتبط با روسیه که پرچم‌هایی از چین تا جزایر کوک دارند، بارها با کشیدن لنگرهای خود روی بستر دریا، کابل‌های برق و داده را قطع کرده‌اند.
مقامات روسی این اقدامات را با قدرت سخت پشتیبانی کرده‌اند. این حمایت از بالگرداندن جنگنده‌ها برای بازداشتن مقامات استونی از نزدیک شدن به یک کشتی مشکوک در سال ۲۰۲۵ تا استقرار کشتی‌های اطلاعاتی و زیردریایی‌ها در نزدیکی خطوط غرب را شامل می‌شود.
یک تشدید موازی در هوا نیز رخ داده است. عملیات با تداخل الکترونیکی و نظارت پهپادی که هوانوردی تجاری را مختل می‌کرد، آغاز شد؛ همچنین کاوش در پایگاه‌های نظامی و مراکز حمل‌ونقل اروپایی برای آزمایش دفاع‌های هوایی و نقشه‌برداری نقاط کور و آسیب‌پذیری‌ها انجام گرفت.
آن‌ها سپس به نقض آشکار حریم هوایی توسط هواپیماهای نظامی و موشک‌های روسی ارتقا یافتند، در حالی که پهپادهای مسلح بارها در قلمرو لهستان، لتونی و مولداوی سقوط کرده یا منفجر شده‌اند.
این الگو در اوت ۲۰۲۶ از خرابکاری انکارپذیر به یک حمله فیزیکی مستقیم تبدیل شد، زمانی که یک پهپاد حامل مواد منفجره به بال یک هواپیمای باربری پارک‌شده اوکراینی در فرودگاه لایپزیگ/هاله در آلمان برخورد کرد. دستگاه منفجر نشد و از یک انفجار بزرگ در هواپیمایی که قبلاً مهمات نظامی حمل کرده بود جلوگیری شد.
این حادثه نه تنها جاه‌طلبی‌های تشدیدکننده مسکو، بلکه کاهش شدید حرفه‌ای‌گری در اطلاعات روسیه را نیز افشا کرد. برخلاف افسران نخبه‌ای که دکترین جنگ سرد ایجاب می‌کرد، سرپرست اطلاعاتی روسیه به سربازان آماتور متکی بود که کار را خراب کردند.
با این حال، برای مسکو، شکست‌های عملیاتی تقریباً به همان اندازه موفقیت‌ها مفید هستند. حتی یک حمله ناموفق همچنان وحشت رسانه‌ای ایجاد می‌کند، سرویس‌های امنیتی اروپا را فرسوده می‌سازد و سایه‌ای تهدیدآمیز فراتر از توانایی‌های واقعی روسیه投射 می‌کند.
کمپین‌های سایبری مسکو
همچنین در سال ۲۰۲۵، یک حمله سایبری به یک نیروگاه بزرگ برق و گرمایش در لهستان تهدید کرد که گرمای نیم میلیون نفر را در زمستان قطع کند. اگرچه از خاموشی‌های گسترده جلوگیری شد، اما پتانسیل مخرب آن غیرقابل انکار بود.
در تمام حوزه‌ها، روسیه عدم‌پیش‌بینی‌پذیری و اختلال را به سلاح استراتژیک انتخابی خود تبدیل کرده است. استفاده از نیابتی‌های قابل دوراندازی و کم‌آموزش که به صورت از راه دور توسط سرپرستان دولتی هدایت می‌شوند، به طور مداوم اختلال روانی ایجاد می‌کند، در حالی که از طریق شکست‌های عملیاتی، تلفات انسانی را به سختی اجتناب‌ناپذیر نگه می‌دارد.
با این حال، تکیه بر ناکارآمدی روسیه برای محافظت از جان اروپایی‌ها نمی‌تواند دوام بیاورد. همان‌طور که در مضمون قدیمی آمده است: امید یک استراتژی نیست.