دبی— پس از آنکه شورشیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن به تانکرهای نفتی عربستان در دریای سرخ حمله کردند و منطقهای استراتژیک بر فراز تنگه راهبردی بابالمندب را تصرف نمودند، پادشاهی با این گروه تماس گرفت تا ببیند چه چیزی برای رسیدن به توقف مذاکرهشده خصومتها لازم است. پاسخی که دریافت کرد: ۵۱ میلیارد دلار.
به گفته افرادی که از مذاکرات مطلع بودند، حوثیها اعلام کردند این مبلغ برای پوشش هزینه سالها حملات عربستان و محاصره طولانیمدت لازم است. افراد مذکور افزودند که از آن زمان ارقام دیگری نیز مطرح شده است، اما پیام روشن بود: قیمت خروج از این بحران دهها میلیارد دلار خواهد بود. علاوه بر این، حوثیها میخواهند پادشاهی رسماً این نیروها را به عنوان حاکمان یمن به رسمیت بشناسد و عملاً یک دشمن مسلح به ایران را در مرز جنوبی خود بپذیرد.
این خواستهها نشان داد که عربستان در تلاش برای یافتن راهحلی از درگیریای که بیش از یک دهه پیش هنگام مداخله علیه حوثیها در جنگ داخلی یمن آغاز کرد، تنها با گزینههای بد روبرو است.
درگیریها این تابستان با حملات حوثیها به تأسیسات نفتی و فرودگاههای عربستان و همچنین پیشروی این نیروها که مناطق استراتژیک بیشتری را در سراسر یمن تحت کنترل درآوردهاند، دوباره شعلهور شد.
حوثیها اکنون به سمت عدن، شهر بندری و مقر دولت بینالمللاً به رسمیت شناخته شده یمن (متحد عربستان) پیشروی میکنند. آنها اخیراً به فاصله حدود ۵۰ مایلی از این شهر رسیدهاند؛ نزدیکی که از سال ۲۰۱۵، زمانی که بخشی از شهر را تصرف کردند، سابقه نداشته است.
بدون توجه به مسیری که ریاض انتخاب میکند، چه تلاش برای متقاعد کردن متحدان محتاط به کمک بیشتر و چه تلاش برای رسیدن به شرایط قابل قبول برای حوثیها، هزینه سنگینی در انتظار خواهد بود. در همین حال، اگر اسرائیل یا آمریکا حملات جدیدی علیه ایران آغاز کنند، عربستان ممکن است درگیر یک درگیری تازه در سراسر خاورمیانه شود؛ موضوعی که آمریکا به کشورهای حوزه خلیج فارس درباره احتمال وقوع آن پس از انتخابات میاندورهای روز سهشنبه هشدار داده است.
«عدم تعادل ریسک بین حوثیها و عربستان اکنون حتی بیشتر از دوره قبلی درگیری بین سالهای ۲۰۱۵ و ۲۰۲۲ است، زیرا تأثیر حملات بر زیرساختهای غیرنظامی و انرژی، اعتماد سرمایهگذاران را تضعیف میکند»، کریستین کوتز اولریخن، متخصص مؤسسه بیکر دانشگاه رایس که سالهاست منطقه را مطالعه میکند، اظهار داشت.
اولریخن گفت: «حوثیها گزینههای نظامی کمی را پیش روی رهبری عربستان قرار میدهند، در برابر دشمنی که مستقر شده، سنگر گرفته و در یک جنگ فرسایشی طولانی، چیز کمتری برای از دست دادن دارد.»
دولت عربستان و رهبران حوثی به درخواستها برای کسب نظر پاسخ ندادند.
در ماه اکتبر، حوثیها کمپین حملات تقریباً روزانهای را علیه عربستان اجرا کردند که در پایان ماه شدت گرفت. آمینه مهوار، تحلیل ارشد خاورمیانه برای ناظر درگیریهای «اکلد» (ACLED)، گفت: اهداف شامل فرودگاههای غیرنظامی بوده که سفر به پادشاهی را فلج کرده و همچنین حملات مکرر به غول نفتی آرامکوی عربستان که گزارشهایی از آتشسوزی یا آسیب به تأسیسات آن منتشر شده است.
همانطور که وال استریت ژورنال گزارش کرده است، حملات مکرر حوثیها در خود یمن به مناطقی هدف گرفته شده که میتوانند به عنوان نقاط تجمع یا مراکز فرماندهی برای هرگونه حمله زمینی ائتلاف به رهبری عربستان عمل کنند. این حملات شامل حملهای در استان شبوه یمن بود که حداقل ۷۵ نفر را کشت و بیش از ۲۰۰ نفر دیگر را زخمی کرد؛ مرگبارترین حمله از زمان شعلهور شدن مجدد جنگ داخلی.
«حوثیها از موشکهای بالیستیک برد کوتاه برای حمله به مکانهایی مانند عدن استفاده کردهاند»، دیوید دس روشز، سرهنگ ارتش بازنشسته آمریکا که به افسران نیروهای نظامی عربی حوزه خلیج فارس، از جمله عربستان آموزش داده است، گفت. «اعلام توانایی حمله به عدن، تحرک نیروهای زمینی و سایر عناصر ائتلاف را دشوارتر میکند.»
در داخل عربستان، مقامات میگویند محمد بن سلمان، ولیعهد، چالش پیش روی پادشاهی را درک میکند. مقامات افزودند که شاهزاده، حاکم روزمره عربستان در سایه پدرش سلیمان، پادشاه ۹۰ ساله، تمایلی به مذاکره کامل با حوثیها بدون کسب امتیازات زمینی در یمن به عنوان اهرم فشار در هرگونه مذاکره ندارد.
ارتش عربستان حملات هوایی مکرری را علیه حوثیها انجام داده است و این نیروها نیز ادعا کردهاند که حملات نامشخصی علیه مقاماتشان در صنعا، پایتخت تحت کنترل شورشیان صورت گرفته است. اما شاهزاده نگران است که اعزام نیروهای بیشتر عربستان به یمن میتواند خونین باشد و خشم داخلی را برانگیزد، همانطور که مقامات سعودی گفتند. تاکنون دهها تلفات وجود داشته است، هرچند مقامات آنها را به طور عمومی گزارش نکردهاند.
ماجد المذحجی، تحلیلگر یمنی و همبنیانگذار اندیشکدهای به نام مرکز مطالعات راهبردی صنعا، گفت: «خواست نقد حوثیها تهدید باجخواهی مکرر از پادشاهی در آینده را افزایش میدهد.»
المذحجی اظهار داشت: «حوثیها خواستههای زیادی دارند و به اعتقاد من، عنصر مالی شاید کمترین نگرانی برای سعودیها باشد. مشکل بزرگتر ایجاد سابقةای است که در آن گروه بتواند هر زمان که خواستار امتیازات یا پول بیشتر شد، اقدام به تشدید نظامی کند.»
تحلیلگران معتقدند عربستان برای تشدید فشار زمینی به کمک متحدانش در یمن نیاز دارد، اما گزینهها تاکنون محدود بودهاند. امارات متحده عربی، متحد اصلی خارجی که پادشاهی زمانی در یمن داشت، پس از اختلافی با ریاض، ماه دسامبر گذشته کاملاً از کمپین ضدحوثی عقب کشید. امارات از نیروهای خواهان تشکیل یک دولت مستقل یمن جنوبی حمایت میکند که هدف عربستان مبنی بر حفظ یمن یکپارچه را تضعیف میکند. تنش بین دو طرف پس از آن به اوج رسید که ریاض آنچه را محموله سلاح به متحدان امارات توصیف کرد، بمباران نمود.
عربستان در عوض از طریق پیمان جدید مکه با ترکیه و پاکستان که حمله به یکی را حمله به همه تلقی میکند، به دنبال کمک بوده است. پارلمان ترکیه هنوز آن را تصویب نکرده است. پاکستان که مدتهاست برای کمک به عربستان نیرو اعزام کرده، از پیوستن به حملات در داخل یمن خودداری کرده است.
پارلمان مصر در اکتبر ارسال کمک نظامی به عربستان را تصویب کرد، هرچند عبدالفتاح السیسی، رئیسجمهور مصر، گفته است هر مأموریتی صرفاً دفاعی خواهد بود. در همین حال، آمریکا پس از مبارزه چند هفتهای علیه این گروه در سال ۲۰۲۵، تاکنون از ارائه هرگونه حمایت مستقیم علیه حوثیها خودداری کرده است.
مشخص نیست چه چیزی، اگر اصلاً چیزی، میتواند این کشورها را به پذیرش مأموریت تهاجمی علیه حوثیها ترغیب کند، به ویژه در حالی که شبهنظامیان همچنان حملات به کشتیرانی در دریای سرخ را تهدید میکنند. تحلیلگران امنیتی نگرانند که احیای کمپین آمریکا علیه ایران باعث شود تهران، حوثیها را که سالهاست آنها را مسلح کرده، به تشدید حملات در سراسر منطقه وادارد.
در همین حال، حملات حوثیها همچنان عربستان را هدف قرار میدهد. طبق گزارش اکلد، تنها در روزهای اخیر ۲۶ مورد گزارش شده در پادشاهی ثبت شده است.
دس روشز که به افسران پدافند هوایی عربستان آموزش داده است، گفت: «پادشاهی سه برابر اندازه تگزاس است و باید از موجودی موشکهای پاتریوت ساخت آمریکا و سایر سامانههای رهگیری برای دفع تهدیدها از سوی ایران در شرق، میلیشیاهای شیعه عراق در شمال و حوثیها در جنوب استفاده کند.»
عربستان با حملات هوایی پاسخ داده است، اما اثربخشی آنها محدود است.
دس روشز گفت: «آنچه واقعاً لازم است نوعی فشار زمینی است و سعودیها توانایی تأمین این نیروها را ندارند.»