منامه، ۶ نوامبر (رویترز) - مقامات در این کشور جزیره‌ای خلیج فارس، پس از شوکه شدن از دقت حملات ایران به بحرین و حمایت برخی شهروندان بحرینی از آن‌ها، علیه روحانیان مسلمان شیعه که متهم به ترویج وفاداری به تهران در داخل کشور هستند، اقدام به سرکوب کرده‌اند.
مسئولان بحرین این اقدام را با ادبیاتی وجودی مطرح کرده و اعلام دارند که ایران به دنبال تضعیف و در نهایت سرنگونی رهبری تنها کشور خلیج فارس است که توسط یک خانواده مسلمان سنی اداره می‌شود اما اکثریت جمعیت آن را شیعیان تشکیل می‌دهند.
منتقدان، از جمله گروه‌های مدافع حقوق بشر، بازداشت‌ها و سلب تابعیت ۶۹ شهروند با اصالت ایرانی را ضربه‌ای تازه به آزادی بیان و آزادی مذهبی در کشوری دانسته‌اند که پیش‌تر اعتراضات دمکراتیک «بهار عربی» سال ۲۰۱۱ را سرکوب کرده بود.
«ما با ایدئولوژی‌ای روبه‌رو هستیم که اطاعت از رهبری ایران را بر حاکمیت ملی بحرین مقدم می‌داند»، ژنرال ارتش طارق الحسن، رئیس آژانس امنیت عمومی بحرین مسئول امنیت داخلی، در گفتگو با رویترز اظهار داشت.
هیئت نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد فوراً به درخواست نظرخواهی پاسخ نداد.
این سرکوب نشانه‌ای است از اینکه چگونه جنگ ایران کشورهای منطقه متحد ایالات متحده را که از جنگ حمایت نکردند اما بار سنگین حملات ایران را تحمل کردند بی‌ثبات کرده است.
در مورد بحرین، این روند باعث بازگشت به عقب در تنش‌زدایی داخلی و منطقه‌ای شده است.
به گفته گروه‌های حقوق بشری، دولت بحرین در سال ۲۰۲۴ صدها زندانی سیاسی را از طریق عفو سلطنتی آزاد کرد. در همان سال نیز، بحرین و ایران مذاکراتی را برای احیای روابط دیپلماتیک که از سال ۲۰۱۶ قطع شده بود، آغاز کردند.
اکنون شکاف‌ها عمیق‌تر شده‌اند، به‌ویژه میان برخی مسلمانان شیعه در کشور که می‌گویند به دلیل اعتقادات خود تحت فشار قرار گرفته‌اند.
«آن‌ها مستقیماً شیعیان کشور و هر کسی را که علیه آمریکایی‌ها یا اسرائیلی‌ها به خاطر جنگی که راه انداخته‌اند انتقاد کند، هدف قرار می‌دهند»، یکی از بستگان روحانی محاکمه‌شده که برای حفظ امنیت خود خواست نامش فاش نشود، گفت.
بحرین هدف قرار دادن شهروندان شیعه را رد می‌کند؛ «اکثر آن‌ها شهروندانی قانون‌مدار و وفادار هستند»، به گفته الحسن.
صدور حکم پرونده در هشتم نوامبر انتظار می‌رود و پادشاهی برای اعتراضات احتمالی آماده می‌شود.
بحرین حملات را به‌طور نگران‌کننده‌ای دقیق دید
کوچک‌ترین کشور خلیج فارس که درست آن سوی آب‌ها از ایران قرار دارد، همواره نگران نفوذ ایران بوده است.
قلعه‌ای با دیوارهای سفیدپوش که اکنون مقر فرماندهی الحسن در منامه است، زمانی محل استقرار حاکم جزیره بود که این منطقه تحت حاکمیت ایران قرار داشت.
آن حاکم تقریباً ۲۵۰ سال پیش توسط خانواده‌ای که اکنون بحرین را اداره می‌کند اخراج شد، اما امپراتوری ایران و سپس جمهوری اسلامی ایران تا دهه ۱۹۷۰ میلادی ادعای مالکیت این جزیره را به عنوان بخشی از خاک خود داشتند، تا اینکه همه‌پرسی استقلال برگزار شد. از زمان انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۹۷۹، همسایگان بحرین در خلیج فارس، این کشور را خط مقدم مقابله با توسعه‌طلبی ایران می‌دانند.
وقتی ایالات متحده و اسرائیل در ۲۸ فوریه جنگ علیه ایران را آغاز کردند، تهران با بارش پهپادها و موشک‌ها بر کشورهای همسایه خلیج فارس، از جمله بحرین، پاسخ داد.
برای مقامات بحرین، این حملات به‌طور نگران‌کننده‌ای دقیق بودند و بلافاصله پس از فرار پرسنل نظامی آمریکا از پایگاهشان و ورود به هتلی که محل استقرار ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا بود، به آن اصابت کردند؛ به گفته دیپلمات‌های غربی و مقامات خلیج فارس. آن‌ها همچنین از انتشار پست‌هایی در شبکه‌های اجتماعی توسط برخی بحرینی‌ها که حملات را ستایش می‌کردند و آن‌ها را هدفمند علیه منافع آمریکا پس از کشته شدن رهبر عالی ایران توسط ضربات آمریکا می‌دانستند، وحشت‌زده شدند.
برای بسیاری از شیعیان، رهبر عالی ایران همچنین راهنمای معنوی تحت مکتب «ولایت فقیه» یا سرپرستی فقیهان است که ایدئولوژی رسمی ایران محسوب می‌شود.
دولت‌های خلیج فارس همواره مکاتب دیگر تشیع را ترجیح داده‌اند که به روحانیونی مرتبط است که سیاست و دین را به صراحت با هم ترکیب نمی‌کنند، مانند آیت‌الله علی سیستانی، مرجع عالیقدر عراق که در شهر مقدس نجف ساکن است.
دولت بحرین مظنون به همکاری داخلی در هدایت حملات بود و حمایت علنی از آن‌ها را خیانت‌آمیز و شرم‌آور تلقی می‌کرد.
حدود دوازده نفر به اتهام ابراز حمایت از حملات به حبس‌های پنج تا ده ساله محکوم شده‌اند.
«متأسفانه، جنگ نشان داد که تا چه حد برخی افراد توسط ایدئولوژی‌های مرتبط با ایران مغز شویی و تسخیر شده بودند»، به گفته الحسن. «ولایت فقیه وفاداری به یک دولت خارجی را در بخش‌هایی از جامعه ما پرورش داده است و این امر غیرقابل قبول است.»
«ما در آن نقطه تصمیم گرفتیم که باید ریشه‌ای با این مسئله برخورد کنیم»، او افزود.
سرکوب روحانیون
بین ماه مه تا ژوئن، مقامات بیش از ۵۰ روحانی و خطیب مذهبی را بازداشت کردند و آن‌ها را به تلاش برای اداره یک گروه تروریستی که می‌خواست با کمک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران شورش به راه انداخته و نظم حاکم بر کشور را سرنگون کند، متهم کردند.
دادستان عمومی بحرین اعلام کرد که روحانیون قصد داشتند این کار را از طریق ترویج اطاعت پیروان از رهبر عالی ایران انجام دهند.
بستگان و وکلای روحانیون می‌گویند مقامات بحرین در حال تلاش برای جرم‌انگاری باورهای مذهبی هستند و اتهامات مربوط به تلاش برای سرنگونی دولت یا عمل به نیابت از ایران را رد می‌کنند.
روز جمعه، ۲۰ گروه حقوق بشری از جمله دیده‌بان حقوق بشر و مؤسسه بحرین برای حقوق و دمکراسی بیانیه‌ای منتشر کردند که در آن ادعاهایی مبنی بر شکنجه، اعترافات اجباری و نقض سایر اصول دادرسی عادلانه در این پرونده مطرح شده است.
«این تعقیب کیفری انبوه، نگرانی‌های جدی درباره آزار و اذیت مذهبی علیه زندگی دینی و رهبری جامعه شیعه بحرین را برمی‌انگیزد»، در بیانیه آمده است.
یک پژوهشگر مستقر در منامه که در زمینه جنبش‌های اسلام‌گرا فعالیت می‌کند و خواست نامش فاش نشود، هشدار داد که مقامات باید مرزی مشخص میان هویت شیعی و ولایت فقیه قائل شوند.
«قوی‌ترین پاسخ بحرین به خامنه‌ای و سپاه پاسداران، ایجاد دولتی مستقل است که در آن آزادی مذهبی برای همه تضمین شود و هیچ فضایی برای ایران و عوامل نیابتی‌اش جهت فرماندهی بخشی از شهروندان وجود نداشته باشد.»
بحرین سال‌هاست که نماز جمعه در مسجد‌های کلیدی شیعه‌نشین را به صورت دوره‌ای محدود یا کاملاً ممنوع کرده و محدودیت‌هایی بر مراسم سوگواری اصلی شیعیان در ماه ژوئن اعمال نموده است.
نشانه‌های نارضایتی هنوز سال‌ها پس از آنکه دولت با کمک متحد خلیج فارس خود، عربستان سعودی، اعتراضات ضد دولتی را سرکوب کرد، صدها معترض و فعال را زندانی نمود و احزاب مخالف را ممنوع اعلام کرد، قابل مشاهده است.
در یک روستای شیعه‌نشین که فاصله کوتاهی با خیابان‌های مرتب و تمیز منامه دارد، هنوز نوشته‌های اسپری‌شده ضد دولتی روی دیوارها دیده می‌شود، اغلب در کنار متن‌های قدیمی‌تری که توسط مقامات سیاه شده‌اند.
گزارش از تیمور اژهری | ویرایش ویلیام مک‌لین