پس از نه ماه سکوت، مذاکرات برای پایان دادن به جنگ اوکراین قرار است روز سه‌شنبه در ابوظبی، پایتخت امارات، از سر گرفته شود.
فرآیندی که کاخ سفید آن را هدایت می‌کرد، به دلیل خواسته روسیه مبنی بر اینکه اوکراین حدود ۲۰۰۰ مایل مربع از خاک خود را که ارتش روسیه نتوانسته در میدان نبرد تصرف کند، تسلیم نماید، به بن‌بست خورده بود. این مذاکرات سپس با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران قطع شد.
به گفته مقامات آمریکایی، مذاکره‌کنندگان در این هفته بر روی تضمین‌های امنیتی متمرکز خواهند بود که هدفشان جلوگیری از ازسرگیری جنگ در صورت دستیابی به آتش‌بس است. ایده اصلی این است که بحث از ادعاهای سرزمینی فراتر رفته و به مسائل گسترده‌تر امنیت اروپا پرداخته شود تا شاید بن‌بست شکسته شود.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا که در این مذاکرات شرکت نخواهد کرد، گفت که هدف «یک توافق بزرگ و زیبا» است.
چگونه به اینجا رسیدیم؟
جنگ تمام‌عیار در اوکراین، بزرگ‌ترین جنگ در اروپا از زمان جنگ جهانی دوم، در سال ۲۰۲۲ با حمله روسیه آغاز شد. تلاش صلح‌جویانه آمریکا پس از مراسم تحلیف آقای ترامپ در سال ۲۰۲۵ شروع شد.
این فرآیند توسط استیو ویتکاف، فرستاده صلح دولت آمریکا، و جرد کوشنر، داماد رئیس‌جمهور، هدایت می‌شود. هر دو نفر همچنین دیپلماسی مربوط به ایران را نیز رهبری می‌کنند و از فوریه عمدتاً بر آن تعارض دیگر متمرکز بوده‌اند.
تلاش جدید دولت از سپتامبر با مذاکرات بر سر مشوق‌های تجاری و اقتصادی برای روسیه، از جمله لغو تحریم‌های صادرات دیزل، آغاز شد که باعث ناراحتی اوکراین گردید.
مذاکرات میان ایالات متحده، اوکراین و روسیه خواهد بود و برای روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه برنامه‌ریزی شده است. وزیر خارجه فرانسه گفت که کشورش شرکت خواهد کرد، اما دمتری پیسکوف، سخنگوی کرملین، اعلام کرد که این جلسات شامل مقامات اروپایی نخواهد بود.
آقای ویتکاف در پستی در ایکس نوشت که مذاکرات بر «ترتیب‌های امنیتی پس از جنگ، کاهش تنش» و مسائل بشردوستانه متمرکز خواهد بود.
استراتژی چیست؟
در مارس ۲۰۲۵، اوکراین پیشنهاد آتش‌بس فوری و بی‌قیدوشرط در امتداد خط مقدم فعلی را ارائه داد؛ پیشنهادی که همچنان معتبر است. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، گفت که برای پایان جنگ، روسیه باید حدود ۲۰ درصد از منطقه دونتسک در شرق اوکراین را که ارتشش نتوانسته تصرف کند، دریافت نماید.
مذاکرات اوایل امسال سازش‌هایی مانند عقب‌نشینی هر دو ارتش و ایجاد یک اداره غیرنظامی بی‌طرف را بررسی کردند که هم روسیه و هم اوکراین آن را رد کردند. از زمان توقف مذاکرات، وضعیت جنگ به نفع اوکراین تغییر کرده است. اوکراین مناطق حیاتی را بازپس گرفته است.
مذاکرات این هفته بررسی خواهند کرد که آیا ارائه نقشی به روسیه در شکل‌دهی به معماری امنیتی منطقه پس از جنگ می‌تواند خواسته‌های مسکو برای پایان دادن به جنگ واقعی را ملایم کند یا خیر.
برخی حتی این رویکرد را نیز نوعی امتیاز به روسیه می‌دانند. ولودیمیر آریف، عضو پارلمان از حزب مخالف «همبستگی اروپایی»، گفت: «هدف پوتین برگزاری یک یالتای جدید است.» اشاره او به توافق پس از جنگ جهانی دوم بود که حوزه‌های نفوذ در اروپا را تقسیم‌بندی کرد.
نقش اروپا چه خواهد بود؟
آقای ویتکاف و آقای کوشنر هفته گذشته پیش از مذاکرات سه‌جانبه برنامه‌ریزی‌شده با روسیه و اوکراین، با مقامات اروپایی در بروکسل دیدار کردند.
کایا کالاس، عالی‌ترین دیپلمات اتحادیه اروپا، روز شنبه گفت که «هر توافقی برای اجرا نیازمند مشارکت اتحادیه اروپا خواهد بود.»
قبول این موضوع در اروپا آسان نخواهد بود. لهستان و کشورهای بالتیک با هرگونه کاهش نیروهای نظامی ناتو در کشورهای خود مخالفت دارند. تلاش روسیه در سال‌های ۲۰۲۱ و اوایل ۲۰۲۲ برای مذاکره درباره یک توافق کلان امنیتی در اروپا به نتیجه نرسید.
احتمالاً چه اتفاقی خواهد افتاد؟
بسیاری از تحلیلگران انتظار ندارند تا بهار و پس از آنکه روسیه بتواند نتیجه حملات هوایی زمستانی خود را ارزیابی کند، پیشرفت چشمگیری در مذاکرات حاصل شود.
روس در تلاش برای تضعیف روحیه غیرنظامیان، زیرساخت‌های گرمایش، برق و آب شهرهای اوکراین را در حالی که هوا به شدت سرد می‌شود، از کار می‌اندازد. اوکراین نیز پالایشگاه‌های نفت و سایر تأسیسات نفتی را هدف قرار می‌دهد تا اقتصاد وابسته به نفت روسیه را فرسوده کند.
پیش از مذاکرات، هر دو طرف حملات خود را تشدید کرده‌اند. ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، گفت که روسیه در شب شنبه تا یکشنبه ۳۶ موشک بالستیک شلیک کرد. طبق گفته شرکت برق DTEK، این باران موشکی برق حدود ۶۰۰ هزار نفر را در مرکز اوکراین قطع کرد.
تحلیلگران برخی امیدها برای آتش‌بس‌های محلی مشابه توافقی که ماه گذشته توسط پاپ لئو چهاردهم و ملانیای ترامپ، بانوی اول آمریکا، برای انتقال غیرنظامیان از شهر محاصره‌شده اولشکی ترویج شد، مشاهده کردند.
ویلیام تیلور، سفیر سابق آمریکا در اوکراین، در اشاره به عقب‌نشینی‌ها در جبهه گفت: «سؤال این است: آیا پوتین متوجه شده که مشکلی دارد؟»
او افزود که فعلاً چنین به نظر نمی‌رسد، زیرا روسیه نه خواسته‌های خود را ملایم کرده و نه نشانه‌ای از تمایل به آتش‌بس نشان داده است. تیلور اظهار داشت: «هیچ نشانه‌ای از علاقه وجود ندارد.»