لانچستون، استرالیا، ۱۲ نوامبر (رویترز) - بخش عمده‌ای از تحلیل‌ها پیرامون جنگ ایران بر چگونگی محاسبات نادرست دولت رئیس‌جمهور دونالد ترامپ متمرکز است که ایالات متحده را بدون گزینه‌های مناسب برای حل تعارض هشت‌ماهه رها کرده است.
اما ایران نیز در موقعیتی مشابه قرار دارد؛ موفقیت استراتژیک اولیه تهران جای خود را به ناتوانی در بهره‌برداری از فرصت‌ها برای دستیابی به بیشتر خواسته‌هایش در یک توافق صلح پایدار داده است.
ایران در حال حاضر با همان مجموعه‌ای از گزینه‌های ناخوشایند مواجه است که ترامپ با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند.
۱. ایران می‌تواند به صورت یکجانبه با حمله به زیرساخت‌های انرژی در سراسر خلیج فارس تشدید کند.
هدف این اقدام احتمالاً وارد کردن حداکثر خسارت و سپس افزایش شدید قیمت‌های نفت خام، فرآورده‌های تصفیه شده و گاز طبیعی مایع‌سازی شده (LNG) است تا با فروپاشی اقتصاد جهانی، صلحی مطابق با شرایط ایران تحمیل شود.
مشکل این تاکتیک این است که پاسخ گسترده‌ای از سوی ایالات متحده و اسرائیل را برخواهد انگیخت و تقریباً قطعاً منجر به خسارات قابل توجه به زیرساخت‌های انرژی و غیرنظامی خود ایران خواهد شد.
این اقدام همچنین برای برخی از متحدان اصلی ایران، به ویژه چین، محبوب نخواهد بود؛ کشوری که به عنوان بزرگ‌ترین واردکننده نفت خام جهان و بزرگ‌ترین تأمین‌کننده کالاهای ساخت‌وساز به سایر نقاط جهان، آسیب خواهد دید.
۲. ایران می‌تواند به دنبال توافق صلح باشد.
رسیدن به یک توافق پایدار و قابل اجرا با ایالات متحده ممکن است، اما تنها زمانی محتمل می‌شود که تهران آماده باشد از برخی از خواسته‌های خود صرف‌نظر کند. تعیین نقطه مصالحه و نحوه ایجاد اعتماد برای هر دو طرف ایران و دولت ترامپ چالش‌برانگیز خواهد بود.
نکته کلیدی برای ایران شناخت ظاهر امور است. ترامپ به شدت نیاز دارد که چیزی را از تعارض «پیروز» به نظر برسد و قابل قبول‌ترین موضوع برای مصالحه تهران، برنامه هسته‌ای آن است.
احتمالاً ایران هنوز فاصله زیادی از توسعه سلاح‌های هسته‌ای دارد، بنابراین اجازه بازرسی‌ها و نظارت‌های مستقل در واقع قربانی کردن چیز زیادی نیست و عملاً ایران را به وضعیت دوران برنامه جامع اقدام مشترک (JCPOA)، توافق چندجانبه‌ای که ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود از آن خارج شد، بازمی‌گرداند.
در ازای اجازه نظارت بر برنامه هسته‌ای خود، ایران می‌تواند واقع‌بینانه انتظار داشته باشد که تحریم‌های صادرات نفت خام آن برداشته شود؛ امری که ترامپ احتمالاً از آن حمایت می‌کند زیرا به کاهش قیمت نفت و تخفیف فشار بر حزب جمهوری‌خواه او کمک می‌کند که پس از باخت در هر دو مجلس کنگره در انتخابات میان‌دوره‌ای هفته گذشته، دچار بحران شده است.
نه جنگ، نه صلح
۳. ایران می‌تواند به بن‌بست فعلی ادامه دهد.
این سناریو شامل ادامه حملات ایران به تانکرهای عبوری از تنگه هرمز است؛ همان کاری که در حال حاضر انجام می‌دهد و طی آن حداقل ۱۰ کشتی در ده روز اول نوامبر هدف قرار گرفته‌اند، پس از ۳۷ حمله در اکتبر.
در حالی که صادرات نفت خام از طریق تنگه تقریباً به سطوح پیش از جنگ بازگشته است، حملات LNG و فرآورده‌های تصفیه شده همچنان محدود باقی مانده‌اند.
اما حتی با افزایش حجم نفت خام، هزینه جابه‌جایی نفت از طریق این آبراه باریک به شدت افزایش یافته است، به طوری که هزینه حمل و بیمه حدود ۱۰ برابر سطوح پیش از جنگ است.
این بدان معناست که اگرچه قراردادهای آتی نفت برنت در دو هفته گذشته حدود ۲۲ درصد کاهش یافته و در روز چهارشنبه به ۹۲.۴۶ دلار در هر بشکه رسیده است، هزینه تمام‌شده نفت در پالایشگاه‌های سراسر آسیا همچنان بالاست.
به همین دلیل است که قیمت فرآورده‌های تصفیه شده تقریباً به اندازه قراردادهای آتی نفت خام کاهش نیافته است. قیمت گازوئیل در سنگاپور، ماده پایه دیزل، در روز چهارشنبه به ۱۴۹.۵۴ دلار در هر بشکه رسید که در دو هفته گذشته ۱۱ درصد کاهش یافته است. این قیمت همچنان ۶۴ درصد بالاتر از ۲۷ فوریه، روز قبل از حمله ایالات متحده و اسرائیل به ایران، است.
مشکل دیگر برای ایران در وضعیت فعلی این است که محاصره دریایی صادرات نفت آن توسط ایالات متحده اثربخش بودن خود را ثابت کرده است.
بر اساس تحلیلگران کالا Kpler، ایران از ماه اوت هیچ نفت خامی صادر نکرده است، در مقایسه با میانگین ۱.۷۳ میلیون بشکه در روز (bpd) در سه ماه منتهی به شروع تعارض.
در حالی که ایران توانست در ماه‌های اولیه جنگ نفت را از طریق تنگه هرمز ارسال کند، اکنون این نفت عمدتاً تحویل داده شده است. داده‌های Kpler نشان می‌دهد که چین تنها خریدار نفت خام ایران در اکتبر بوده است، با وارداتی تنها ۲۲۸ هزار بشکه در روز.
اگر بن‌بست فعلی ادامه یابد، ایران همچنان درآمد صادرات نفت خام خود را از دست خواهد داد. در حالی که حاکمان تهران تحمل بالایی نسبت به درد اقتصادی نشان داده‌اند و تمایل دارند از زور مرگبار برای سرکوب مخالفان عمومی استفاده کنند، هرچه این بن‌بست طولانی‌تر شود، درد عمیق‌تر خواهد شد.
در واقع، به نظر می‌رسد ایالات متحده و ایران در حال بازی «مرگ» (game of chicken) هستند و هر کدام امیدوارند بدون انجام هیچ مصالحه‌ای، طرف مقابل را شکست دهند.
تاریخ نشان می‌دهد که تعارضات غیرقابل حل تا زمانی ادامه می‌یابند که یکی یا هر دو طرف فکر کنند در حال پیروزی هستند و زمان به نفع آن‌هاست.
هم ایالات متحده و هم ایران در حال حاضر در این دام گرفتار شده‌اند.
از خواندن این ستون لذت می‌برید؟ به رویترز Open Interest (ROI) سر بزنید، منبع ضروری جدید شما برای تحلیل‌های مالی جهانی. ROI تحلیل‌های تفکربرانگیز و مبتنی بر داده را درباره همه چیز، از نرخ سوآپ تا سویا ارائه می‌دهد. بازارها سریع‌تر از همیشه در حرکت هستند. ROI می‌تواند به شما کمک کند همراه باشید. ROI را در لینکدین و X دنبال کنید.
نظرات بیان‌شده اینجا متعلق به نویسنده، ستون‌نویس رویترز، است.
ویراستاری توسط جان میر
استانداردهای ما: اصول اعتماد تامسون رویترز.
نظرات بیان‌شده متعلق به نویسنده است. آن‌ها منعکس‌کننده دیدگاه‌های رویترز نیوز نیستند که، تحت اصول اعتماد، به یکپارچگی، استقلال و آزادی از سوگیری متعهد است.