خرید تملیکی، رکود در عرضه‌های اولیه سهام و ساختارهای مالکیت متمرکز، تلاش‌های امارات متحده عربی برای جذب سرمایه‌گذاران بین‌المللی را تحت تأثیر قرار داده است.
این کشور سال‌ها صرف باز کردن بازارهای سهام خود به روی جهان، فروش سهام در شرکت‌های بزرگ و تبدیل دبی و ابوظبی به مراکز مالی کرده است. با این حال، مالکیت اغلب در دست چند سهامدار خاص متمرکز باقی مانده است که این امر مقدار سهام قابل معامله را محدود می‌کند.
کاهش سرعت پذیرش شرکت‌ها در بورس — که امسال به تنها یک مورد رسیده است — و مجموعه‌ای از خریدهای تملیکی، این محدودیت را تشدید کرده است. این روند در ماه‌های اخیر با شدت بیشتری نمایان شده است، زیرا شرکت «امار پراپرتیز پی‌جی‌اس‌سی» (Emaar Properties PJSC) پیشنهاد خرید سهام باقی‌مانده در بخش ساختمانی خود را ارائه کرده است؛ اقدامی که پس از دو معامله مشابه در ابوظبی صورت گرفت.
بر اساس داده‌های جمع‌آوری شده توسط بلومبرگ، دبی بالاترین نسبت شرکت‌ها با مالکیت متمرکز را در خاورمیانه دارد و پس از آن ابوظبی قرار گرفته است. در بیش از چهار مورد از هر ده شرکت در شاخص اصلی دبی، دو سهامدار بیش از ۷۰ درصد سهام را کنترل می‌کنند. در ابوظبی، این نسبت بیش از یک سوم است.
این دو بورس به طور مشترک تقریباً نیمی از تمام چنین شرکت‌هایی را در سراسر منطقه خلیج فارس تشکیل می‌دهند. این تمرکز در عربستان سعودی کمتر مشهود است، جایی که تقریباً یکی از هر بیست شرکت در شاخص اصلی، دارای دو سهامدار است که بیش از ۷۰ درصد سهام خود را کنترل می‌کنند.
چنین ترتیباتی می‌تواند باعث شود که سرمایه‌گذاران اقلیت، در صورت تصمیم سهامداران کنترل‌گر برای یکپارچه‌سازی دارایی‌ها، ادغام کسب‌وکارها یا خصوصی‌سازی شرکت، نفوذ کمی داشته باشند. همچنین این وضعیت می‌تواند مقدار سهام قابل معامله را محدود کند و خرید یا فروش موقعیت‌های قابل توجه را برای سرمایه‌گذاران خارجی دشوارتر سازد.
پذیرش در بورس تاکنون تأثیر چندانی بر رقیق شدن مالکیت نداشته است. برای مثال، دولت دبی سهام بزرگی در «اداره برق و آب دبی پی‌جی‌اس‌سی» (DEWA)، شرکت سالیک، شرکت تاکسی دبی و «هلدینگ‌های الک پی‌جی‌اس‌سی» (Alec Holdings) در اختیار دارد، در حالی که خود اداره برق و آب دبی بیش از ۸۰ درصد سهام «شرکت سیستم‌های مرکزی سرمایش امارات» را در اختیار دارد. در ابوظبی، ابزارهای سرمایه‌گذاری حاکمیتی و شرکت‌های وابسته نیز موقعیت‌های قابل توجه مشابهی در کسب‌وکارهای بورسی دارند.
سرمایه‌گذاران خواستار فروش بیشتر سهام توسط دولت‌ها برای بهبود نقدینگی بوده‌اند، اما اکثر چنین معاملاتی در امارات شامل زیرمجموعه‌های بورسی شرکت ملی نفت ابوظبی (ADNOC) بوده است، که بخشی از آن به منظور کمک به واجد شرایط شدن برای گنجاندن در شاخص‌های سهام انجام شده است.
پیشنهاد خرید تملیکی «امار دیولوپمنت پی‌جی‌اس‌سی» (Emaar Development PJSC) این نگرانی‌ها را برجسته‌تر کرد. این پیشنهاد با پریمیوم حدود ۸ درصد نسبت به قیمت بسته شدن قبل از اعلام، به سهامداران اقلیت امکان خروج نقدی فوری می‌دهد و همزمان به شرکت مادر اجازه می‌دهد کنترل کامل بر کسب‌وکار توسعه مسکونی خود را به دست گیرد. با این حال، طبق گفته طاهر عباس، رئیس تحقیقات در «اوبهار کپیتال» (Ubhar Capital)، این مبلغ ممکن است پتانسیل رشد واحد مذکور را کاملاً منعکس نکند.
او اظهار داشت: «در حالی که چنین معاملاتی ارزش استراتژیک دارایی‌های بورسی را برای بورس دبی نشان می‌دهند، تکرار خریدها و حذف از فهرست بورس خطر کاهش سهم شناور آزاد، عمق بازار و فرصت‌های سرمایه‌گذاری برای سهامداران عمومی را افزایش می‌دهد. اولویت برای بازارهای سرمایه امارات باید تعادل بین یکپارچه‌سازی و یک خط لوله پایدار از عرضه‌های اولیه سهام، پذیرش‌های جدید و مشارکت بیشتر نهادی باشد.»
خبرنامه «پول خاورمیانه» را دریافت کنید؛ نگاهی هفتگی به تقاطع ثروت و قدرت در منطقه.
سخنگوی سازمان بازار سرمایه امارات گفت که قوانین ادغام و تملیک این سازمان با استانداردهای بین‌المللی همسو است و برای ایجاد تعادل بین بازسازی شرکتی و حمایت از سرمایه‌گذاران طراحی شده است.
بازار مالی دبی اعلام کرد که سرمایه‌گذاران خارجی ۵۱ درصد از ارزش معاملات در این بورس را تشکیل می‌دهند و افزود که افزایش عمق نقدینگی و گسترش دسترسی همچنان از اولویت‌های کلیدی است. یک نماینده بورس ابوظبی گفت که این بازار نیز سهم مشابهی از سرمایه‌گذاران بین‌المللی دارد و اضافه کرد که بورس طیف متنوعی از اوراق بهادار با سهم شناور آزاد قابل سرمایه‌گذاری و بازارهای ثانویه شفاف و فعال را ارائه می‌دهد.
محمد علی یاسین، مدیرعامل «غاف بنفیتز» (Ghaf Benefits)، گفت که برای «امار دیولوپمنت»، حذف از فهرست بورس می‌تواند «تصمیم درست» باشد، هرچند سرمایه‌گذاران باید عوامل متعددی از جمله از دست دادن سودهای آتی را در نظر بگیرند. او افزود که این شرکت حدود ۷ درصد از ارزش معاملات سالانه بازار مالی دبی را تشکیل می‌دهد و حذف آن می‌تواند نقدینگی در بورس را بیشتر کاهش دهد.
این خرید تملیکی ممکن است با حذف یک شرکت انبارداری از فهرست بورس همراه شود و مدت کوتاهی پس از آن رخ داد که تازه‌ترین صندوق ثروت ابوظبی، بخش کوچک لیست شده شرکت خدماتی ۸۱ میلیارد دلاری «تاقا» (TAQA) را بازخرید کرد و سپس خرید تملیکی اپراتور بندری شهر را اعلام نمود.
مطالعه بیشتر: درون خرید تملیکی یک شرکت ۸۱ میلیارد دلاری در ابوظبی
این معاملات یادآور چرخه‌ای آشنا برای بازارهای سهام امارات است. یک دوره خشک طولانی‌مدت در عرضه‌های اولیه سهام، با موجی از حذف‌ها از فهرست بورس در دوران همه‌گیری کووید-۱۹ و همراه با افت ارزش‌گذاری‌ها دنبال شد.
مسئولان سپس وارد یک برنامه خصوصی‌سازی شدند که هدف آن رساندن ارزش ترکیبی بورس‌ها به بیش از ۱ تریلیون دلار بود. شرکت‌هایی مانند شرکت اصلی خدمات شهری دبی و زیرمجموعه‌های غول نفتی دولتی ابوظبی در بورس پذیرفته شدند که این امر بازار را متحول کرد و برخی از بزرگ‌ترین دارایی‌های امارات را به روی سرمایه‌گذاران جهانی باز کرد.
مطالعه بیشتر: توافق بندری صندوق ثروت ابوظبی نقش رو به رشد را نشان می‌دهد
سال‌ها بعد، منطقه اکنون با هر دو موردِ کند شدن کلی معاملات منطقه‌ای و پذیرش‌های جدید مواجه است.
در همین حال، برخی شرکت‌ها، از جمله شرکت‌هایی که اخیراً در بورس پذیرفته شده‌اند مانند «تالبات هلدینگ پی‌ال‌سی» (Talabat Holding Plc) و «آدن‌کترینگ پی‌ال‌سی» (ADNH Catering Plc)، نیز در حال بازخرید سهام خود هستند. در این زمینه، شاهروخ سلیم، تحلیلگر پورتفو در «مشرق کپیتال» (Mashreq Capital)، گفت که برای تجدید ذخیره بازار به عرضه‌های اولیه سهام بیشتری نیاز است.
او افزود: «ما نام‌های خوب و نقدشونده را از دست می‌دهیم و سهم شناور آزاد نازک‌تر می‌شود. این موضوع وقتی سعی داریم پول نهادی بیشتری جذب کنیم، ایده‌آل نیست.»
مطالعه بیشتر: حامیان خاورمیانه‌ای وال‌استریت معاملات بزرگ را متوقف کردند