تونوپاه، نوادا — یک نیروگاه خورشیدی دوران اوباما که زمانی به عنوان «شاهکار انرژی پاک» ستایش میشد و از حمایت بیش از یک میلیارد دلاری دولت فدرال برخوردار بود، برای دومین بار ورشکسته شده و تنها به قیمت ۷ میلیون دلار فروخته شده است؛ هزینهای که تخمین زده میشود تا ۵۰۷.۶ میلیون دلار بر دوش مالیاتدهندگان سنگینی کند.
پروژه انرژی خورشیدی کرِسِنت دیونز که از دل بیابان خشک و بیآبونو نوادا سر برآورده، شبیه به قلعهای آیندهنگر در میان سرزمینی پهناور و پرگرد و غبار به نظر میرسد؛ جایی که بیش از ۱۰,۰۰۰ آینه اطراف برج مرکزی عظیمی را محاصره کردهاند.
این نیروگاه طراحی شده بود تا حتی پس از غروب آفتاب نیز برق خورشیدی تولید کند؛ با استفاده از فناوری نوظهوری که وعده انقلاب در حوزه انرژی سبز در آمریکا را میداد.
دولت اوباما سرمایهگذاری بزرگی روی این پروژه انجام داد و با ارائه تضمین وام فدرال ۷۳۷ میلیون دلاری و حدود ۲۷۵ میلیون دلار کمک بلاعوض خزانهداری، آن را به عنوان بخشی از برنامه گسترده ۹۰ میلیارد دلاری خود برای مبارزه با تغییرات آبوهوایی و تحریک اقتصاد پس از بحران مالی ۲۰۰۸ پشتیبانی کرد.
اما وعدهها هرگز با عملکرد واقعی همخوانی نداشت.
پس از آغاز عملیات در اواخر ۲۰۱۵، نشتیها و خرابی تجهیزات بارها نیروگاه را از مدار خارج کردند، تولید کمتر از حد انتظار بود و جایگزینهای خورشیدی ارزانتر توجیه اقتصادی آن را زیر سوال بردند؛ امری که منجر به ورشکستگی مالی پروژه و تحمیل هزینه بر دوش مالیاتدهندگان شد.
این فروپاشی مالی ۱۵ سال پس از ورشکستگی سولیندرا، شرکت خورشیدی دیگری که مورد حمایت اوباما بود و ۵۲۸ میلیون دلار ضرر به مالیاتدهندگان وارد کرد، رخ داده است؛ مبلغی که ضرر تخمینی مالیاتدهندگان از کرِسِنت دیونز تقریباً به همان اندازه میرسد.
لنس گودن، نماینده جمهوریخواه ایالت تگزاس، در گفتگو با فوکس نیوز دیجیتال اظهار داشت: «پروژه خورشیدی کرِسِنت دیونز نمونه کوچکی از آنچه در حکمرانی دموکراتها اشتباه است: کلاهبرداری گرین نیو، هدر رفتن صدها میلیون دلار از پول مالیاتدهندگان، کلاهبرداری و پنهانکاری.»
«کلاهبرداری» انرژی سبز ۲.۲ میلیارد دلاری مورد حمایت اوباما، مالیاتدهندگان را در دام انداخت
شرط یک میلیارد دلاری
کرِسِنت دیونز حدود ۱۳ مایل شمال غرب شهر معدنی قدیمی تونوپاه، تقریباً در نیمه راه بین لاسوگاس و رینو واقع شده است.
این تسهیلات منزوی که فوکس نیوز دیجیتال از آن بازدید کرد، توسط مایلها بیابان خشک، بوتهزار و رشتهکوههای دوردست احاطه شده است.
در طول سایت فدرال ۲۲۵۰ اکری، بیش از ۱۰,۰۰۰ آینه غولپیکر اطراف برجی ۶۴۰ فوتی را محاصره کردهاند؛ جزئی از سیستمی که برای غلبه بر یکی از بزرگترین محدودیتهای انرژی خورشیدی طراحی شده بود: تاریکی.
برخلاف پنلهای خورشیدی معمولی که نور خورشید را مستقیماً به برق تبدیل میکنند، کرِسِنت دیونز پرتوهای خورشید را روی گیرندهای در بالای برج متمرکز کرده و نمک مذاب را تا حدود ۱۰۵۰ درجه فارنهایت گرم میکند. نمک این گرما را در مخزن عایقبندی شده عظیمی ذخیره میکند و اجازه میدهد بخاری تولید شود که توربین تولید برق را مدتها پس از غروب آفتاب به حرکت درآورد.
این ترکیب، آن را به اولین برج خورشیدی تجاری در آمریکا تبدیل کرد که از نمک مذاب برای جمعآوری و ذخیره گرمای خورشید استفاده میکند. وزارت انرژی پیشبینی کرده بود که این نیروگاه سالانه ۴۸۲,۰۰۰ مگاوات ساعت برق تولید خواهد کرد، با حداکثر خروجی ۱۱۰ مگاوات؛ ظرفیتی که برای تأمین برق بیش از ۷۵,۰۰۰ خانه در نوادا در ساعات اوج مصرف کافی بود.
توسعهدهنده آمریکایی سولارریزرو این پروژه را توسعه داد، در حالی که پیمانکار اسپانیایی کوبرا، زیرمجموعه غول ساختمانی ACS Group، آن را ساخت.
هر دو سهامدار شرکت مالک نیروگاه، یعنی تونوپاه سولار انرژي بودند.
بانک بزرگ اسپانیایی سانتاندر نیز سهامدار تونوپاه سولار انرژي بود.
هری رید، رهبر سابق اقلیت مجلس سنای آمریکا (دموکرات-نوادا)، مدافع اصلی این پروژه بود. او در سال ۲۰۱۶ آن را «شاهکار مهندسی و انرژی پاک» نامید و پیشبینی کرد که «نوادا دههها از آن بهرهمند خواهد شد.»
این پروژه بازتاب تلاش دولت اوباما برای گسترش انرژی پاک با استفاده از تأمین مالی متکی بر پول مالیاتدهندگان بود تا به فناوریهای امیدوارکننده اما پرریسک تجاری کمک کند تا به بازار برسند.
اما کرِسِنت دیونز نشان داد که وقتی این شرطبندیها شکست میخورند، چقدر میتوانند پرهزینه باشند.
فروریختن وعدهها
مشکلات کرِسِنت دیونز تقریباً بلافاصله ظاهر شدند.
نشتی عمدهای در مخزن ذخیره نمک مذاب در اکتبر ۲۰۱۶، کمتر از یک سال پس از آغاز عملیات تجاری، رخ داد.
در جریان آن توقف، خزانهداری در مارس ۲۰۱۷ پرداخت کمک نقدی را تحت برنامه محرک دوران اوباما تصویب کرد؛ تأمین مالی که بعدها موضوع اتهامات جدی کلاهبرداری شد.
نیروگاه در ژوئیه ۲۰۱۷ دوباره فعال شد، اما راهاندازی مجدد مشکلات عملکرد آن را حل نکرد.
حتی در سال ۲۰۱۸، بهترین سال کامل آن تا سال ۲۰۲۵، کرِسِنت دیونز تنها ۴۱ درصد از خروجی سالانه برق پیشبینی شده توسط وزارت انرژی را تولید کرد، طبق رکوردهای انرژی فدرال.
سپس خرابی دیگر مخزن در مارس ۲۰۱۹ تولید را متوقف کرد.
هفت ماه بعد، خرابیهای مکرر و عملکرد ضعیف سرانجام باعث شد کرِسِنت دیونز تنها مشتری برق خود را از دست بدهد، زیرا انوی انرژی قرارداد ۲۵ ساله خود را لغو کرد.
بدون قرارداد بلندمدت برق، کرِسِنت دیونز به سمت مشکلات مالی سقوط کرد و منجر به اولین ورشکستگی آن در ژوئیه ۲۰۲۰ شد.
بازسازی ۲۰۲۰ مالکیت را از طریق وابستهاش، کرِسِنت دیونز اینوستمنت، به ACS واگذار کرد، در حالی که کوبرا مدیریت نیروگاه را بر عهده داشت. طرح بازسازی بر تعمیرات گستردهای حساب میکرد که تولید را به ۴۰۰,۰۰۰ مگاوات ساعت در سال بازمیگرداند؛ بیش از دو برابر بهترین خروجی سالانه آن.
اما احیا متوقف شد.
نیروگاه در ژوئیه ۲۰۲۱ دوباره شروع به کار کرد، فقط برای اینکه نشتیهای بیشتر نمک مذاب در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ توقفهای اضافی را اجباری کنند.
اگرچه نیروگاه فروش برق را تحت قراردادهای کوتاهمدت از سر گرفت، اما همچنان زیان میدید و به حمایت مالی از شرکتهای وابسته متکی بود، طبق اسناد دادگاه.
تنظیمگران اجازه دادند نیروگاه خورشیدی دوران اوباما سالانه هزاران پرنده را بکشد، تحقیقات نشان میدهد
تا ژانویه ۲۰۲۶، دوباره در دادگاه ورشکستگی بود. این بار، نیروگاه یک میلیارد دلاری به حراج گذاشته شد.
شرکت سونز آو لیبرتی کانستراکشن مستقر در میسیسیپی، متعلق به سه برادر، در ژوئیه آن را به قیمت ۷ میلیون دلار خریداری کرد و در حال تلاش برای احیای آن هستند.
نیروگاه در زمان بازدید فوکس نیوز دیجیتال در حال تولید برق بود، اگرچه گفتند که هنوز بسیار پایینتر از خروجی اولیه مورد نظر است. تلاشهای آنها برای بازگرداندن این تسهیلات مشکلساز در بخش سوم این سری بررسی میشود.
چه چیزی اشتباه شد؟
پشت این تاریخچه از خرابیها و ورشکستگیها، اختلاف نظری درباره آنچه شکست خورد وجود دارد: آیا فناوری خورشیدی بود، ساختوساز پشت آن، یا ترکیبی از هر دو.
بیل گولد، بنیانگذار مشترک و مدیر ارشد فناوری سابق سولارریزرو، پیمانکار ساختمانی اسپانیایی پروژه، ACS Cobra را مقصر دانست.
گولد در سال ۲۰۲۰ به بلومبرگ گفت: «این تراژدی سوءمدیریت بود»، و پیمانکار را به تأخیر در کارهای ضروری و طراحی معیوب مخزن نمک مذاب متهم کرد.
یک مهندس ناشناس که گفت از مراحل اولیه توسعه در کرِسِنت دیونز کار کرده، روایت مشابهی ارائه داد و خرابیهای مخزن را به مشکلات طراحی و جوشکاری نسبت داد. او در سال ۲۰۲۳ به SolarPACES گفت که فناوری جمعآوری خورشیدی نیروگاه مشکلات نسبتاً کمی داشته است.
«فقط فناوری قدیمی است که این مشکلات را دارد،» مهندس گفت، اشاره به تجهیزات حرارتی معمولی.
اولیور همز، فیزیکدان و پژوهشگر انرژی که قبلاً مرکز مطالعات محیطی هری رید در دانشگاه نوادا، لاسوگاس را اداره میکرد، گفت که صرفاً اندازه سیستم ذخیرهسازی چالش قابل توجهی ایجاد کرد.
«در نهایت، هرچه مخازن نگهدارنده نمک مذاب بزرگتر شوند، چالشهای علم مواد سختتر میشوند،» همز به فوکس نیوز دیجیتال گفت.
همز گفت که نوسانات دمایی چند صد درجهای میتواند باعث انبساط و انقباض مکرر فلز شود و در نهایت ترکها و نشتیهایی ایجاد کند. او نقشههای مهندسی نیروگاه را بررسی نکرده بود، اما پرسید که آیا توسعهدهندگان طراحی مخزن را به اندازه کافی آزمایش کردهاند یا خیر.
«شما نیاز به آلیاژهایی دارید که بتوانند تغییرات حرارتی را بدون تحرک زیاد تحمل کنند. در غیر این صورت، وقتی دیوارها حرکت میکنند، ظرف میشکند، ترک میخورد و نشت میکند. بنابراین، مطمئن نیستم که چقدر تحقیق واقعاً روی طراحی ظرف انجام شده است،» او گفت.
همز خاطرنشان کرد که کرِسِنت دیونز به یک مخزن ذخیره نمک مذاب عظیم متکی بود، در حالی که سایر تسهیلات حرارتی خورشیدی از چندین مخزن کوچکتر برای کاهش تنشهای ناشی از گرم شدن و سرد شدن مکرر استفاده کردهاند.
اسناد دادگاه نشان میدهد که تلاشها برای جلوگیری از خرابیهای بیشتر هزینهبر بوده است.
وقتی نیروگاه در ژوئیه ۲۰۲۳ عملیات را از سر گرفت، اپراتورها دمای مخزن نمک گرم را از سطح طراحی اولیه حدود ۱۰۵۰ درجه فارنهایت به حدود ۸۵۰ درجه کاهش دادند. آنها بعداً آن را تا ۹۰۰ درجه افزایش دادند، اما دماهای پایینتر همچنان تولید برق و درآمد را کاهش میداد.
در حالی که کرِسِنت دیونز برای دستیابی به اهداف تولید خود دستوپنج نرم میکرد، فناوری خورشیدی رقابتی ارزانتر میشد.
افت قیمت پنلهای خورشیدی معمولی، شناخته شده به عنوان پنلهای فتوولتائیک (Photovoltaic)، از جمله آنهایی که در چین ساخته میشدند، پروژه را تضعیف کرد.
پنلهای فتوولتائیک نور خورشید را مستقیماً به برق تبدیل میکنند و راهی سادهتر و روزبهروز ارزانتر برای تولید برق خورشیدی ارائه میدهند.
کرِسِنت دیونز، در مقابل، از بیش از ۱۰,۰۰۰ آینه کنترلشده توسط رایانه، به نام هلیوستات (Heliostat)، برای تمرکز نور خورشید روی گیرندهای در بالای برج مرکزی خود استفاده میکند. گرما نمک مذاب را گرم میکند، که سپس برای تولید بخاری استفاده میشود که توربینها را برای تولید برق به حرکت درمیآورد.
با این حال، کرِسِنت دیونز یک مزیت کلیدی دارد. سیستم ذخیرهسازی نمک مذاب آن اجازه میدهد حتی پس از غروب آفتاب برق تولید کند، کاری که پنلهای خورشیدی معمولی بدون ذخیرهسازی اضافی نمیتوانند انجام دهند.
همین فشارهای اقتصادی نیروگاه خورشیدی ایوانپاه (Ivanpah solar plant) در کالیفرنیا را نیز تحت تأثیر قرار داده است، پروژه دیگری از دوران اوباما که فوکس نیوز دیجیتال درباره آن گزارش داده و از هزاران هلیوستات برای تمرکز نور خورشید استفاده میکند. برخلاف کرِسِنت دیونز، ایوانپاه نمیتواند گرمای خورشید را برای تولید برق پس از تاریکی ذخیره کند.
فوکس نیوز دیجیتال با ACS Group و وکلای آن تماس گرفت، اما پاسخی دریافت نکرد.
چه کسی هزینه شکست را میپردازد؟
پروژه با بیش از یک میلیارد دلار تضمین وام و کمک بلاعوض فدرال پشتیبانی میشد.
این شامل تضمین وام ۷۳۷ میلیون دلاری وزارت انرژی بود. وزارت انرژی اعلام کرد که منافع مالی خود را در پروژه از طریق توافق ورشکستگی اول نیروگاه در سال ۲۰۲۰ حل و فصل کرده است تا بازیابی پول مالیاتدهندگان را حداکثر کند و ضرر تخمینی خود را از وام ۲۳۲ میلیون دلار برآورد کرد؛ عددی که این وزارتخانه به صورت غیررسمی به فوکس نیوز دیجیتال تأیید کرد.
وزارت انرژی دولت ترامپ نحوه مدیریت پول مالیاتدهندگان پشت این پروژه را به شدت مورد انتقاد قرار داد.
«متأسفانه دولتهای قبلی پول مالیاتدهندگان را در حمایت از کلاهبرداری گرین نیو به طور غیرمسئولانه مدیریت کردند. از سال ۲۰۲۰، وزارت انرژی هیچ مالکیت، عملیاتی یا منافع مالی در پروژه دوران اوباما نداشته است،» کارولین مورزین، معاون سخنگوی مطبوعاتی وزارت انرژی، در بیانیهای کتبی به فوکس نیوز دیجیتال گفت.
پروژه همچنین کمک بلاعوض ۲۷۵.۶ میلیون دلاری خزانهداری دریافت کرد که، برخلاف وام، قرار نبود بازپرداخت شود مشروط بر اینکه پروژه الزامات برنامه را رعایت کند.
در مجموع، کمکهای بلاعوض خزانهداری و ضرر تخمینی وام وزارت انرژی هزینه کل فدرال را به حدود ۵۰۷.۶ میلیون دلار میرساند، هرچند خزانهداری تأیید نکرده است که کل کمک بلاعوض پرداخت شده باشد و وزارت انرژی حسابداری نهایی از ضررهای وام خود را ارائه نداده است.
کمک بلاعوض خزانهداری همچنین محور یک دادخواست خصوصی با حمایت سرمایهگذاران شد که ادعا میکرد شرکتهای درگیر در ساختوساز به طور کلاهبردارانه پول را کسب کردهاند. قاضی پرونده را به درخواست وزارت دادگستری رد کرد و سرمایهگذاران در حال اعتراض هستند.
اتهامات و جنگ بر سر رد کردن پرونده در بخش ۲ بررسی میشود.
فوکس نیوز دیجیتال درخواستهایی بر اساس قانون آزادی اطلاعات (FOIA) از هر دو وزارت انرژی و خزانهداری ثبت کرده است تا حسابداری کاملی از وامهای فدرال، پرداختهای کمک بلاعوض و ضررهای مالیاتدهندگان مرتبط با کرِسِنت دیونز به دست آورد.
شرطبندی مالیاتدهندگان
رید، که در سال ۲۰۲۱ درگذشت، کرِسِنت دیونز را به عنوان ویترینی برای همکاری دولت و صنعت خصوصی برای ساخت «نسل بعدی فناوری انرژی پاک» معرفی کرده بود.
فروپاشی مالی آن، سوال پشت این مشارکت را تیزتر کرده است: آیا مالیاتدهندگان باید پروژههای انرژی پرریسک تجاری را که وامدهندگان خصوصی مایل به تأمین مالی کامل آن نیستند، تأمین کنند؟
«دولت نباید برندگان و بازندگان را انتخاب کند،» ورونیک دو روژی، اقتصاددان در مرکز مرکاتوس دانشگاه جورج میسون، به فوکس نیوز دیجیتال گفت.
«این نقش دولت نیست. دولت در واقع در انتخاب پروژههایی که به نوعی بخش خصوصی آنها را رها کرده است، خوب نیست،» او گفت.
دو روژی استدلال کرد که سیاستمداران اعتبار پروژههای تأمین مالی عمومی را به خود نسبت میدهند بدون اینکه پیامدهای مشابهی را هنگام فروپاشی آنها بپذیرند. برخلاف سرمایهگذاران خصوصی، او گفت، سیاستمداران وقتی شرطبندیهایشان اشتباه میشود، به طور شخصی ضررهای مالی را متحمل نمیشوند.
«بنابراین، آنها میتوانند بروند و مراسم برش روبان را هنگام افتتاح نیروگاه انجام دهند، و سپس معمولاً جایی پیدا نمیشوند وقتی شرکت ورشکست میشود،» او گفت.
او همچنین استدلال کرد که بسیاری از شرکتهایی که کمک دولتی دریافت میکنند، بدون آن موفق میشدند و پرسید چرا مالیاتدهندگان باید ریسک سرمایهگذاریهای تجاری را متحمل شوند.
«این یارانهها به پروژههایی میروند که در نهایت شکست میخورند، درست است؟ سپس مالیاتدهندگان باید هزینه را بپردازند،» او گفت.
تماشا کنید: اقتصاددان شکست خورشیدی دوران اوباما را محکوم میکند، میگوید دولت نباید شرکتهای خصوصی را یارانه دهد
نیک لوریس، رئیس ائتلاف محافظهکار برای راهحلهای اقلیمی (C3 Solutions)، یک اندیشکده محافظهکارانه سیاست انرژی و محیط زیست، دیدگاه متفاوتی ارائه داد و استدلال کرد که تأمین مالی دولت گاهی میتواند ریسکهای توسعه فناوریهای جدید را توجیه کند.
«من آن را اشتباه نمینامم. فکر میکنم این یک شرطبندی پرریسک روی فناوری بالقوه امیدوارکننده بود که هدف آن حل یکی از چالشهای خورشیدی در قطع و وصل بودن آن بود،» لوریس به فوکس نیوز دیجیتال گفت.
او استدلال کرد که تأمین مالی فدرال میتواند به فناوریهای امیدوارکننده کمک کند تا به بازار برسند وقتی سرمایهگذاران خصوصی مایل به پذیرش ریسک نیستند، و شکستهایی مانند کرِسِنت دیونز باید در برابر پروژههای موفق و سودهای بهره در سبد وام گستردهتر وزارت انرژی سنجیده شوند.
یک مثال، دسرٹ سانلایت کالیفرنیا است، یک مزرعه خورشیدی ۵۵۰ مگاواتی که از پنلها به جای آینهها و نمک مذاب استفاده میکند. در ارزیابی ۲۰۲۴، وزارت انرژی گفت که پروژه به اثبات قابلیت اجرای خورشیدی در مقیاس بزرگ کمک کرد و تعهدات وام خود را برآورده میکرد.
در سراسر برنامه گستردهتر، وزارت انرژی در توجیه بودجه سال مالی ۲۰۲۷ خود گزارش داد که وامگیرندگان تا ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ نزدیک به ۵ میلیارد دلار بهره پرداخت کردهاند، در مقایسه با نزدیک به ۱ میلیارد دلار ضرر نکول.
اما همز پرسید که آیا کرِسِنت دیونز هرگز از نظر اقتصادی منطقی بود و استدلال کرد که سرمایهگذاری یک میلیارد دلاری از ابتدا یک شرطبندی پرریسک بود.
«بله، ما نوعی میگوییم، 'باشه، آن یک کلاهبرداری بود. جواب نداد.' و، بنابراین، حالا ما ادامه میدهیم، درست است، چیز دیگری انجام میدهیم،» همز گفت.
وقتی پرسیده شد آیا کرِسِنت دیونز سزاوار آن برچسب است، او اصرار ورزید.
«فکر میکنم بله. فکر میکنم از همان ابتدا، خیلی گران شروع شد و فکر میکنم بدشانسی بود، بگذارید بگوییم برای توسعهدهنده، که علاوه بر آن با تمام این مسائل فنی مواجه شدند،» او گفت.
«و، همانطور که از آن پروژه میبینیم، در نهایت کاملاً شکست خورد.»