
برای ماهها، دولت اسرائیل بر مذاکره برای یک توافق دو مرحلهای برای آتشبس ۶۰ روزه در غزه و آزادی برخی گروگانها متمرکز بود و بحث در مورد پایان دائمی جنگ را به مرحلهای بعد موکول میکرد.
اکنون که مذاکرات به بنبست خورده است، به نظر میرسد مقامات آمریکایی و اسرائیلی با اشاره به اینکه برای یک توافق جامع تلاش خواهند کرد، به شدت لحن خود را تغییر دادهاند. اما اسرائیل و حماس همچنان فاصله زیادی با یکدیگر دارند و تحلیلگران میگویند این رویکرد جدید نیز با چالشهای بزرگی روبرو خواهد بود.
این تغییر، حداقل در لفاظی، در حالی صورت میگیرد که دولت اسرائیل با افزایش فشار داخلی برای تأمین آزادی گروگانهایی که هنوز در غزه هستند، روبرو است. اسرائیل معتقد است که حدود ۲۰ نفر هنوز زنده هستند و اجساد ۳۰ نفر دیگر در این منطقه باقی ماندهاند. ویدئوهایی که آخر هفته منتشر شد، دو اسیر زنده را در حالی نشان میداد که بسیار لاغر و ضعیف به نظر میرسیدند که بسیاری از اسرائیلیها را شوکه کرده و ترس را در میان خانوادههای گروگانها برانگیخت.
دولت اسرائیل همچنین به دلیل انتقادات بینالمللی فزاینده بر سر گرسنگی گستردهای که در میان جمعیت حدود دو میلیونی غزه پس از اعمال محدودیتهای شدید بر ورود کمکها توسط اسرائیل در ماههای اخیر، تحت فشار قرار گرفته است.
اسرائیل به حملات نظامی خود به غزه ادامه داده است، حتی با وجود اینکه در روزهای اخیر ورود کمکهای بیشتری به غزه را تسهیل کرده است. جمعیت هلال احمر فلسطین روز یکشنبه اعلام کرد که توپخانه اسرائیل به دفاتر آن در خان یونس اصابت کرده و یکی از کارکنان این گروه امدادی را کشته و دیگران را زخمی کرده است. ارتش اسرائیل بلافاصله اظهار نظری نکرد.
استیو ویتکوف، فرستاده ویژه دولت ترامپ در خاورمیانه، که در حال بازدید از منطقه است، روز شنبه با خانوادههای گروگانهای اسرائیلی دیدار کرد و به آنها گفت که رئیسجمهور ترامپ اکنون میخواهد همه گروگانهای زنده یکباره آزاد شوند.
به نقل از یک فایل صوتی از بخشی از این دیدار که توسط وبسایت خبری عبری Ynet منتشر شد، او گفت: «معاملات جزئی، کارساز نیست.»
او گفت: «اکنون فکر میکنیم باید این مذاکره را به سمت «همه یا هیچ» سوق دهیم – همه به خانه بازگردند.» وی بدون توضیح بیشتر افزود: «ما برنامهای برای آن داریم.» یکی از شرکتکنندگان در این دیدار تأیید کرد که آقای ویتکوف چنین اظهاراتی داشته است.
اسرائیل و حماس مستقیماً مذاکره نمیکنند. در عوض، مذاکرات برای آتشبس بین دو طرف از طریق واسطهها: ایالات متحده، قطر و مصر، انجام شده است.
گفته میشود بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و آقای ترامپ در حال کار بر روی یک پیشنهاد جدید هستند که بر اساس گزارشهای رسانههای اسرائیلی که روز یکشنبه توسط یک منبع آگاه تأیید شد، شامل ارائه اولتیماتوم به حماس خواهد بود. کاخ سفید بلافاصله برای اظهار نظر در دسترس نبود.
بر اساس شرایط این اولتیماتوم، حماس باید گروگانهای باقیمانده را در ازای زندانیان فلسطینی آزاد کند و با شرایط پایان جنگ که شامل خلع سلاح این گروه است، موافقت کند. در غیر این صورت، ارتش اسرائیل به عملیات خود ادامه خواهد داد.

محمود مرداوی، از مقامات حماس، گفت که این گروه مسلح فلسطینی هنوز پیشنهاد رسمی اسرائیل برای یک توافق جامع را از واسطههای عرب دریافت نکرده است. او گفت که حماس اصولاً از چنین توافقی حمایت میکند، اما خلع سلاح نخواهد شد – که از مدتها پیش یک شرط اصلی اسرائیل بوده است.
آقای مرداوی در یک مصاحبه تلفنی گفت: «این از ابتدا خواسته ما بوده است: پایان جنگ، آزادی زندانیان، و ترتیبات پس از آن در نوار غزه – یک توافق واضح و جامع.»
چشمانداز هرگونه پیشرفت سریع به سوی چنین توافقی کمرنگ به نظر میرسد.
حماس در طول مذاکرات همواره شروط اسرائیل برای پایان جنگ را رد کرده است. این گروه روز شنبه در بیانیهای اعلام کرد که خلع سلاح نخواهد شد مگر اینکه یک کشور فلسطینی تأسیس شود، با وجود درخواست کشورهای عربی در هفته گذشته از این گروه برای انجام این کار.
دولت اسرائیل با تشکیل کشور فلسطینی مخالف است. روز یکشنبه، ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، از مجموعه مسجدالاقصی بازدید کرد که یهودیان آن را کوه معبد میدانند و مدتهاست که محل تنشهای اسرائیل و فلسطین بوده است. رهبران عرب بالا رفتن آقای بنگویر به این مکان – که در آن آشکارا نماز خواند – را یک تحریک محکوم کردند.
آقای بنگویر از محل در ویدئویی که توسط دفترش به اشتراک گذاشته شد، گفت: «مهم است که از این مکان اعلام کنیم که باید فوراً غزه را فتح کنیم، حاکمیت خود را در آنجا اعمال کنیم و هر عضو باقیمانده حماس را از بین ببریم.»
بسیاری از اسرائیلیها میگویند که از یک توافق جامع برای بازگرداندن همه گروگانها و پایان جنگ حمایت میکنند. اما بسیاری تردید دارند که چنین توافقی تحت شرایط تعیین شده توسط دولت تندرو اسرائیل، که سوگند خورده تا زمانی که حماس تسلیم یا نابود شود به مبارزه ادامه خواهد داد، قابل دستیابی باشد.
آقای نتانیاهو یکشنبه شب استدلال کرد که حماس «خواهان توافق نیست» و قول داد که تلاشها را برای «آزادی فرزندان اسیرمان، از بین بردن حماس و اطمینان از اینکه غزه دیگر تهدیدی برای اسرائیل نخواهد بود» ادامه دهد.
با توجه به مواضع قاطع هر دو طرف، فشار اسرائیل و آمریکا برای یک توافق جامع ممکن است توافق را نزدیکتر نکند، به گفته تحلیلگران.
اهود یاری، پژوهشگر مقیم اسرائیل در موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک، یک گروه تحقیقاتی مستقل، گفت: «حماس اساساً به اسرائیل میگوید: «اگر ۲۰ گروگان زنده را میخواهید، یک پیروزی کامل به ما بدهید.»»
آقای یاری گفت که شروط حماس بسیار فراتر از آن چیزی است که آقای نتانیاهو میپذیرد. اما او افزود، نخستوزیر «باید به متقاعد کردن مردم اسرائیل و رأیدهندگان خود ادامه دهد که او هر کاری میتواند انجام میدهد و باید به خانوادههای گروگانها اطمینان دهد.»
آقای مرداوی، مقام حماس، گفت که حماس با توجه به وضعیت وخیم انسانی در غزه، دلیل کمی برای مذاکره با اسرائیل میبیند. او گفت: «فایده مذاکره وقتی مردم از گرسنگی میمیرند چیست؟»
بحران گرسنگی پس از اعمال محدودیتهای شدید بر ورود کمکها به این منطقه توسط دولت اسرائیل بدتر شد. اسرائیل سازمانهای امدادی را به سوءمدیریت کمکها و حماس را به انحراف کمکها متهم کرده است. اما برخی مقامات ارتش اسرائیل گفتند که ارتش هرگز مدرکی پیدا نکرد که حماس به طور سیستماتیک کمکها را از سازمان ملل متحد، بزرگترین تأمینکننده کمکهای اضطراری به غزه در بیشتر دوره جنگ، سرقت کرده باشد.
بر اساس گزارش وزارت بهداشت غزه، که تفاوتی بین غیرنظامیان و مبارزان قائل نیست، بیش از ۶۰,۰۰۰ فلسطینی از زمان آغاز جنگ در غزه کشته شدهاند که هزاران نفر از آنها کودک هستند.
حمله تحت رهبری حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، که جنگ را آغاز کرد، به گفته دولت اسرائیل حدود ۱,۲۰۰ نفر را کشته و حدود ۲۵٠ نفر را به اسارت در غزه گرفت. بیش از ۱۰۰ گروگان در طول آتشبسهای قبلی آزاد شدند و نیروهای اسرائیلی فعال در این منطقه اجساد برخی دیگر را پیدا کردهاند.
روبی چن، پدر سرباز آمریکایی-اسرائیلی ایتای چن، که توسط حماس ربوده شده بود، در دیدار روز شنبه با آقای ویتکوف شرکت کرد. پسر آقای چن اکنون توسط مقامات اسرائیلی مرده فرض میشود.
او گفت که آقای ویتکوف در مورد نیاز به یک توافق جامع، به جای یک توافق جزئی، بحث کرده بود. آقای چن گفت: «بعد از شش ماه، آنها اکنون به این درک رسیدهاند که اجرای آن ممکن نیست. ما شش ماه را بر سر این از دست دادیم.»
لیا لاپیدوت در این گزارش مشارکت داشت.