خلاصه
- اعتراضات ناشی از تورم بالا
- ترامپ اقداماتی نامشخص را تهدید کرده است
- ناآرامیها در سراسر استانهای ایران گسترش یافته است
دبی، ۴ ژانویه (رویترز) – گروههای حقوق بشری روز یکشنبه اعلام کردند که دستکم ۱۶ نفر در طول یک هفته ناآرامی در ایران کشته شدهاند. این اعتراضات که به دلیل افزایش تورم گسترش یافته، منجر به درگیریهای خشونتآمیز بین معترضان و نیروهای امنیتی در سراسر کشور شده است.
در طول هفته، گزارشهایی از کشتهشدگان و بازداشتشدگان هم توسط رسانههای دولتی و هم گروههای حقوق بشری منتشر شده است، هرچند که ارقام متفاوت هستند. رویترز قادر به تأیید مستقل این ارقام نبوده است.
این اعتراضات بزرگترین ناآرامیها در سه سال اخیر محسوب میشوند. مقامات ارشد در این دور از ناآرامیها لحنی ملایمتر از گذشته اتخاذ کردهاند؛ این امر در شرایطی رخ میدهد که جمهوری اسلامی با اقتصادی متزلزل و فشار فزاینده بینالمللی آسیبپذیر است.
رهبر معظم انقلاب: ایران تسلیم دشمن نخواهد شد
بر اساس اظهارات منتشر شده در رسانههای دولتی، مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، به وزارت کشور دستور داد تا رویکردی "مهربان و مسئولانه" در قبال معترضان اتخاذ کند و گفت: "جامعه را نمیتوان با رویکردهای قهری قانع یا آرام کرد."
این لحن، آشتیجویانهترین رویکردی است که مقامات ایرانی تاکنون اتخاذ کردهاند. آنها در این هفته به مشکلات اقتصادی اعتراف کرده و وعده گفتوگو دادهاند، حتی در حالی که نیروهای امنیتی اعتراضات عمومی در خیابانها را سرکوب کردهاند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، تهدید کرده است که در صورت مواجهه معترضان با خشونت، به یاری آنها خواهد آمد. او روز جمعه گفت: "ما آماده و مجهز هستیم"، بدون اینکه به اقدامات مشخصی که در نظر داشت، اشاره کند.
این هشدار، تهدید به تلافی علیه نیروهای آمریکایی در منطقه را از سوی مقامات ارشد ایرانی در پی داشت. آیتالله علی خامنهای، رهبر معظم ایران، گفت که ایران "تسلیم دشمن نخواهد شد."
گروه حقوق بشری کُردستان، ههنگاو، گزارش داد که دستکم ۱۷ نفر از آغاز اعتراضات کشته شدهاند. هرانا، شبکه فعالان حقوق بشر، نیز اعلام کرد که دستکم ۱۶ نفر کشته و ۵۸۲ نفر بازداشت شدهاند.
احمدرضا رادان، فرمانده نیروی انتظامی ایران، به رسانههای دولتی گفت که نیروهای امنیتی در دو روز گذشته رهبران اعتراضات را هدف دستگیری قرار دادهاند و اظهار داشت: "تعداد زیادی از سران فضای مجازی بازداشت شدهاند."
پلیس اعلام کرد که تنها در پایتخت، تهران، ۴۰ نفر به دلیل آنچه "پستهای جعلی" در مورد اعتراضات با هدف برهم زدن افکار عمومی خوانده شد، دستگیر شدهاند.
شدیدترین درگیریها در مناطق غربی ایران گزارش شده است، اما اعتراضات و درگیریهایی بین معترضان و پلیس در تهران، مناطق مرکزی و استان بلوچستان در جنوب نیز رخ داده است.
اواخر شنبه، استاندار قم، مرکز محافظهکار روحانیت شیعه ایران، گفت که دو نفر در ناآرامیها در این شهر کشته شدهاند و افزود که یکی از آنها زمانی جان باخته که یک وسیله انفجاری که خودش ساخته بود، زودتر از موعد منفجر شده است.
هرانا و خبرگزاری تسنیم، وابسته به دولت، گزارش دادند که مقامات، مدیر حسابهای آنلاین که به اعتراضات تشویق میکردند را بازداشت کردهاند.
ارزش پول ملی حدود نیمی از ارزش خود را از دست داد
اعتراضات از یک هفته پیش در میان بازاریان و مغازهداران آغاز شد و سپس به دانشجویان دانشگاهی و پس از آن به شهرهای استانی گسترش یافت، جایی که برخی از معترضان علیه حاکمان روحانی ایران شعار دادهاند.
ایران از ابتدای سال خود در ماه مارس با تورمی بیش از ۳۶ درصد مواجه بوده و ارزش ریال، واحد پول این کشور، حدود نیمی از ارزش خود را در برابر دلار از دست داده که برای بسیاری از مردم دشواریهایی ایجاد کرده است.
تحریمهای بینالمللی علیه برنامه هستهای ایران دوباره اعمال شدهاند، دولت در طول سال در تأمین آب و برق در سراسر کشور با مشکل مواجه بوده است، و نهادهای مالی جهانی پیشبینی رکود اقتصادی در سال ۲۰۲۶ را دارند.
خامنهای روز شنبه گفت که اگرچه مقامات با معترضان گفتوگو خواهند کرد، اما "اغتشاشگران باید سر جای خودشان نشانده شوند."
محمدرضا عارف، معاون رئیسجمهور، روز یکشنبه در اظهاراتی که توسط رسانههای دولتی منتشر شد، گفت که دولت به وجود کاستیها در کشور اعتراف میکند، اما هشدار داد که برخی افراد به دنبال سوءاستفاده از اعتراضات هستند.
عارف گفت: "ما از جوانان انتظار داریم که در دام دشمنان نیفتند."