آمادگی آمریکا در خاورمیانه
ناوگان وعده داده شده رئیسجمهور ترامپ به خاورمیانه رسیده است، با ناوگروه هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن در رأس آن، و جتهای پیشرفته F-35 به منطقه نزدیکتر شدهاند.
مقامات آمریکایی میگویند ترامپ هنوز اعلام نکرده است که آیا و چگونه ممکن است از زور استفاده کند. اما حملات هوایی آمریکا به ایران قریبالوقوع نیست، زیرا پنتاگون در حال استقرار پدافندهای هوایی اضافی برای محافظت بهتر از اسرائیل، متحدان عرب و نیروهای آمریکایی در صورت واکنش تلافیجویانه ایران و درگیری احتمالی طولانیمدت است.
مقامات آمریکایی میگویند که اگر رئیسجمهور امروز دستور حمله بدهد، ارتش آمریکا میتواند حملات هوایی محدودی را به ایران انجام دهد. اما حملات قاطعی که ترامپ از ارتش خواسته است برای آن آماده شود، احتمالاً واکنش متناسبی از سوی ایران را در پی خواهد داشت و مستلزم آن است که آمریکا پدافند هوایی مستحکمی برای محافظت از اسرائیل و همچنین نیروهای آمریکایی در منطقه داشته باشد.
ارتش آمریکا در حال حاضر پدافند هوایی در منطقه دارد، از جمله ناوشکنهایی که قادر به ساقط کردن تهدیدات هوایی هستند. اما به گفته مقامات دفاعی، دادههای ردیابی پرواز و تصاویر ماهوارهای، پنتاگون در حال استقرار یک سامانه تاد (Terminal High Altitude Area Defense) اضافی و پدافندهای هوایی پاتریوت در پایگاههایی است که نیروهای آمریکایی در سراسر خاورمیانه از جمله اردن، کویت، بحرین، عربستان سعودی و قطر در آنجا مستقر هستند.
سامانههای تاد میتوانند موشکهای بالستیک را در بالای جو زمین رهگیری کنند، در حالی که سامانههای پاتریوت در برابر تهدیدات ارتفاع پایین و برد کوتاهتر دفاع میکنند.
دیدگاه کارشناسان و اظهارات مقامات
سوزان مالونی، مقام سابق وزارت خارجه در زمینه سیاست ایران در دولتهای بوش و اوباما، گفت: «مسئله پدافند هوایی کلیدی است - میزان تجهیزات کافی برای اطمینان از اینکه نیروها و داراییهای ما در منطقه در برابر نوعی واکنش تلافیجویانه ایران محافظت خواهند شد.»
ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) که بر نیروهای آمریکایی در خاورمیانه نظارت دارد، از اظهار نظر در مورد این مقاله خودداری کرد.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت که ترامپ «گزینههای زیادی در مورد ایران در اختیار دارد.»
کلی اظهار داشت: «رئیسجمهور گفته است که امیدوار است هیچ اقدامی لازم نباشد، اما رژیم ایران باید پیش از آنکه دیر شود، به توافق برسد.»
ترامپ به خبرنگاران گفت که معتقد است ایران به طور جدی با آمریکا مذاکره میکند، اما همچنین هشدار داد که در صورت شکست دیپلماسی، «کشتیهای بزرگ و قدرتمندی در آن جهت در حرکت هستند.»
آیتالله علی خامنهای، رهبر معظم ایران، روز یکشنبه در جمع هواداران خود به تهدیدات ترامپ اشاره کرد و گفت: «حالا این آقا [ترامپ] دائماً ادعا میکند که کشتیهای جنگی آوردهاند.» وی افزود: «آمریکاییها باید بدانند که اگر جنگی را آغاز کنند، این بار جنگی منطقهای خواهد بود.»
نمونههای درگیری و واکنش ایران
اهمیت پدافند هوایی در ماه ژوئن، زمانی که آمریکا به دفاع از اسرائیل در برابر رگبارهای موشکی ایران در طول جنگ 12 روزه خود با ایران کمک کرد، به نمایش گذاشته شد.
در آن زمان، آمریکا عملیات "چکش نیمهشب" خود را علیه سه سایت هستهای ایران با استفاده از بمبافکنهای B-2 و موشکهای کروز شلیکشده از زیردریایی انجام داد. ایرانیها روز بعد با شلیک 14 موشک به پایگاه هوایی العدید در قطر، که مرکز فرماندهی هوایی آمریکا در منطقه و مورد استفاده هواپیماهای جنگی آمریکایی است، واکنش نشان دادند.
سامانههای پاتریوت آمریکایی و قطری تا حد زیادی آن حمله را مسدود کردند. اما پنتاگون بعداً اذعان کرد که یکی از موشکهای ایران به پایگاه اصابت کرده بود، هرچند که تلفات جانی نداشت و خسارت حداقلی وارد کرد.
ترامپ در مورد اهداف خود با ایران واضح نبوده است. با این حال، مجموعهای گستردهتر و پایدارتر از حملات آمریکا با هدف منصرف کردن رژیم ایران از سرکوب خشونتآمیز معترضان، وادار کردن آن به پایان غنیسازی اورانیوم یا حتی سرنگونی دولت ایران، این بار میتواند به واکنش شدیدتری از سوی ایران منجر شود.
استعداد نظامی و آمادگیهای منطقه
سپهبد جیسون آرماگوست، معاون فرماندهی حمله جهانی نیروی هوایی، روز پنجشنبه در انجمن قدرت هوایی موسسه میچل به خبرنگاران گفت: «عملیات چکش نیمهشب بسیار خاص بود. مانند یک بازی در یک مسابقه بود، نه خود مسابقه به طور کلی.»
مالونی و دیگران میگویند اگر آمریکا دست به یک کارزار هوایی بزرگ بزند، تهران با تمام توان خود واکنش نشان خواهد داد و زرادخانه موشکهای بالستیک کوتاهبرد و میانبرد خود را علیه مواضع آمریکا و اسرائیل مستقر خواهد کرد.
همچنین ایران احتمالاً نیروهای نیابتی خود را بسیج کرده و گروههای شبهنظامی شیعه را برای انجام حملات در منطقه هدایت خواهد کرد. اسرائیل حزبالله در لبنان را درهم کوبیده و حماس در غزه را شکست داده است. اما تهران میتواند حوثیهای مستقر در یمن را تشویق کند تا تانکرها را هدف قرار دهند و حملات پهپادی و موشکی را علیه زیرساختهای غیرنظامی و نظامی در منطقه انجام دهند، و شبهنظامیان عراقی و گروههای افراطی در سوریه نیز میتوانند حملاتی را انجام دهند.
چشمانداز رویارویی مجدد آمریکا و ایران نگرانیهایی را در میان برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس برانگیخته است. هفته گذشته، عربستان سعودی و امارات متحده عربی اعلام کردند که اجازه نخواهند داد حریم هوایی و قلمرو آنها توسط آمریکا برای حمله به ایران استفاده شود. این اطلاعیهها با هدف محافظت از این کشورهای خلیج فارس در برابر واکنش تلافیجویانه ایران در صورت حمله آمریکاییها صادر شد.
کشورهای خلیج فارس نیز در حال آمادهسازی پدافندهای هوایی خود هستند. یک مقام دولتی در منطقه خلیج فارس گفت که عربستان سعودی هفت سامانه تاد خریداری کرده که تعدادی از آنها تحویل داده شده است.
تولید موشکهای رهگیر و چالشها
ایرانیها نیز احتمالاً آمادهسازیهای خود را انجام دادهاند. آرماگوست با استفاده از نامهای "چکش نیمهشب" برای عملیات هوایی آمریکا و "شیر خیزان" برای عملیات هوایی اسرائیل علیه ایران گفت: «ایرانیها از چکش نیمهشب و شیر خیزان درس خواهند گرفت. آنها مسائل را به گونهای متفاوت درک کرده و تغییر خواهند کرد... بنابراین باید آماده باشیم که آنها متفاوت باشند.»
ایالات متحده همچنین سه اسکادران جنگنده F-15E را در اردن مستقر کرده است که میتوانند در ساقط کردن پهپادهای ایرانی نقش داشته باشند. این جنگندهها در آوریل 2024 در آنچه نیروی هوایی آن را «بزرگترین درگیری هوایی-هوایی با دشمن در بیش از 50 سال» نامید، پهپادهای ایرانی را هدف قرار دادند.
چندین ناوشکن موشکانداز نیروی دریایی، که آنها نیز قادر به مقابله با تهدیدات هوایی هستند، به خاورمیانه منتقل شدهاند. به گفته یک مقام نیروی دریایی و تصاویر منابع آزاد، آمریکا اکنون هشت ناوشکن در محدوده تیراندازی برای ساقط کردن موشکها و پهپادهای ایرانی دارد، از جمله دو فروند در نزدیکی تنگه هرمز، سه فروند در دریای عرب شمالی، یک فروند در نزدیکی اسرائیل در دریای سرخ و دو فروند در شرق مدیترانه.
سایر تدارکات نظامی نیز با سرعت ادامه دارد. روز پنجشنبه، شش فروند F-35 از گارد ملی ورمونت در آزور فرود آمدند که از منطقه کارائیب به موقعیتی نزدیکتر به خاورمیانه منتقل شده بودند. F-35های گارد ملی ورمونت در عملیات ژانویه برای دستگیری نیکلاس مادورو، رهبر پیشین ونزوئلا، شرکت داشتند. برخی از هواپیماهای جنگ الکترونیک EA-18G Growler نیروی دریایی اخیراً پورتوریکو را ترک کرده و وارد اسپانیا شدهاند.
استقرار سامانههای تاد به ویژه نشانه قویای است که آمریکا در حال آمادهسازی برای یک درگیری احتمالی است، زیرا آمریکا تنها هفت سامانه عملیاتی دارد و این واحدها طی یک سال گذشته تحت فشار شدید بودهاند.
ست جونز، مقام سابق وزارت دفاع، گفت: «انتقال سامانههای پاتریوت و تاد گران است. با این میزان جابجایی، احتمال استفاده از آنها شروع به افزایش میکند.»
هر سامانه تاد (Terminal High Altitude Area Defense) میتواند 48 موشک رهگیر را بین شش پرتابگر خود جای دهد. حدود 100 سرباز برای بارگیری مجدد، تحلیل دادهها، انجام نگهداری و شلیک موشکهای رهگیر به صورت شبانهروزی نیاز دارد.
به گزارش وال استریت ژورنال، سامانههای تاد نقش مهمی در حفاظت از مراکز جمعیتی اسرائیل در برابر حملات ایران در طول تابستان ایفا کردند، به ویژه زمانی که اسرائیل با کمبود موشکهای رهگیر اروو (Arrow) خود مواجه شد. اما آمریکا با سرعت زیادی مهمات مصرف کرد و بیش از 150 موشک شلیک کرد که تقریباً یک چهارم کل موشکهای رهگیری بود که تاکنون توسط پنتاگون خریداری شده است.
پنتاگون و لاکهید مارتین روز پنجشنبه اعلام کردند که برای افزایش سریع تولید موشکهای رهگیر تاد، یک توافقنامه چارچوب امضا کردهاند تا ظرفیت تولید را از 96 به 400 موشک در سال چهار برابر کنند. این اعلام تنها چند هفته پس از توافق دیگری برای افزایش تولید موشکهای رهگیر پاتریوت صورت گرفت. با این حال، انتظار نمیرود هیچ یک از این توافقات در صورت وقوع درگیری در هفتههای آینده، تفاوت بزرگی ایجاد کند.
در حالی که آمریکا قبلاً سامانههای پاتریوت در برخی نقاط در خلیج فارس داشت، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که یک سامانه پاتریوت اضافی طی هفته گذشته در پایگاه هوایی العدید در قطر نصب شده است.
در ماه ژانویه، ارتش آمریکا یک سلول هماهنگی در پایگاه قطر با هدف تقویت همکاری پدافند هوایی و موشکی با شرکای منطقه خلیج فارس را اعلام کرد.
تحلیلگران میگویند که پدافندهای هوایی اضافی که به سایر پایگاهها در منطقه منتقل میشوند، به حفاظت بهتر از تأسیسات و مراکز جمعیتی آمریکا کمک خواهند کرد، اما در صورت وقوع درگیری گستردهتر، میتوانند فشار زیادی بر واحدها و تدارکات وارد کنند.
مارا کارلین، که در طول دولتهای بوش، اوباما و بایدن در پنتاگون کار کرده است، گفت: «ارتش آمریکا واضح است که منابع محدودی دارد، اما پدافند هوایی نمونه بارزی است که در آن منابع بسیار محدودتر هستند. آنها فوقالعاده ارزشمندند. هر فرمانده رزمی خواستار بیشتر از آنهاست.»
برای تماس با لارا سلیگمن به [email protected]، شلبی هالیدی به [email protected] و مایکل آر. گوردون به [email protected] ایمیل بفرستید.