در حالی که تنشها بر سر سرکوب خونین اعتراضات سراسری در ایران به اوج خود رسیده است، تصاویر ماهوارهای فعالیتهایی را در دو سایت هستهای ایران که سال گذشته توسط اسرائیل و ایالات متحده بمباران شده بودند، نشان میدهد. این فعالیتها ممکن است نشانهای از تلاش تهران برای پنهان کردن عملیات بازیابی مواد باقیمانده در آنجا باشد.
تصاویر شرکت پلنت لبز پیبیسی (Planet Labs PBC) نشان میدهد که سقفهایی بر روی دو ساختمان آسیبدیده در تأسیسات اصفهان و نطنز ساخته شده است. این اولین فعالیت مهمی است که از طریق ماهواره در هر یک از سایتهای هستهای آسیبدیده کشور از زمان جنگ ۱۲ روزه اسرائیل با ایران در ماه ژوئن قابل مشاهده است.
سقفهای دیده شده در اصفهان و نطنز
این پوششها مانع از آن میشود که ماهوارهها آنچه را که روی زمین اتفاق میافتد ببینند — در حال حاضر، این تنها راهی است که بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) میتوانند سایتها را رصد کنند، زیرا ایران مانع دسترسی آنها شده است.
کارشناسانی که سایتها را بررسی کردهاند، میگویند سقفهای جدید نشانه شروع بازسازی در تأسیسات به شدت آسیبدیده به نظر نمیرسند. به گفته آندریا استرایکر، که در بنیاد دفاع از دموکراسیها (یک اندیشکده مستقر در واشنگتن که توسط تهران تحریم شده است) روی موضوع ایران مطالعه میکند، این سقفها احتمالاً بخشی از تلاشهای ایران برای «ارزیابی اینکه آیا داراییهای کلیدی - مانند ذخایر محدود اورانیوم با غنای بالا - از حملات جان سالم به در بردهاند یا خیر» است.
او گفت: «آنها میخواهند بتوانند به هر دارایی بازیابی شدهای که میتوانند دسترسی پیدا کنند، بدون اینکه اسرائیل یا ایالات متحده ببینند چه چیزی باقی مانده است.»
ساختمان اصلی غنیسازی بالای زمین در نطنز به عنوان کارخانه آزمایشی غنیسازی سوخت شناخته میشد. اسرائیل در ۱۳ ژوئن به این ساختمان حمله کرد و آن را "عملاً ویران" ساخت و به گفته رافائل ماریانو گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در آن زمان، "خسارت جدی" به سالنهای زیرزمینی حاوی آبشارهای سانتریفیوژ وارد کرد.
یک حمله تعقیبی آمریکا در ۲۲ ژوئن با بمبهای سنگرشکن به تأسیسات زیرزمینی نطنز اصابت کرد. گروسی در گفتوگو با "فیس د نیشن با مارگارت برنان" گفت که اطلاعات از ایران نشان میدهد که حملات تعقیبی آمریکا "خسارات شدید" اما نه "خسارت کلی" وارد کرده است.
گروسی گفت: «ایران ظرفیتهای صنعتی و تکنولوژیکی را در آنجا دارد. بنابراین اگر مایل باشند، میتوانند دوباره این کار را آغاز کنند.»
تصاویر شرکت پلنت لبز پیبیسی نشان میدهد که ایران در ماه دسامبر شروع به ساخت سقفی بر روی کارخانه آسیبدیده کرده است. کار ساخت سقف تا پایان ماه به اتمام رسید. ایران هیچ اطلاعرسانی عمومی در مورد این کار انجام نداده است. سیستم برق نطنز هنوز به نظر میرسد تخریب شده است.
در اصفهان، ایران شروع به ساخت سقف مشابهی بر روی سازهای در نزدیکی گوشه شمال شرقی این تأسیسات کرده و کار را در اوایل ژانویه به پایان رساند. عملکرد دقیق این ساختمان به طور عمومی مشخص نیست، اگرچه ارتش اسرائیل در آن زمان اعلام کرد که حملاتش در اصفهان سایتهای مرتبط با ساخت سانتریفیوژ را هدف قرار داده است. ارتش اسرائیل به درخواستها برای اظهار نظر در مورد این ساخت و ساز پاسخ نداد.
در همین حال، تصاویر نشان میدهد که دو تونل ورودی به کوهی در نزدیکی تأسیسات اصفهان با خاک پر شدهاند، این اقدامی پیشگیرانه در برابر حملات موشکی است که ایران درست قبل از جنگ ژوئن نیز انجام داده بود. به نظر میرسد تونل سوم از خاک پاک شده و مجموعه جدیدی از دیوارها در نزدیکی ورودی به عنوان یک اقدام امنیتی ساخته شده است.
سارا بورکهارد، پژوهشگر ارشد در مؤسسه علم و امنیت بینالمللی (Institute for Science and International Security) مستقر در واشنگتن که مدتهاست سایتهای هستهای ایران را زیر نظر دارد، گفت که سقفها بخشی از عملیاتی برای «بازیابی هر نوع دارایی یا آوار باقیمانده بدون اطلاع ما از آنچه آنها از آنجا خارج میکنند» به نظر میرسند.
شان اوکانر، کارشناس شرکت اطلاعات منبع باز جانز (Janes)، نیز موافق بود که هدف احتمالی «پنهان کردن فعالیتها به جای مثلاً تعمیر یا بازسازی یک سازه برای استفاده» بوده است.
ایران به طور عمومی در مورد فعالیت در این دو سایت بحثی نکرده است. آژانس بینالمللی انرژی اتمی، یک نهاد نظارتی سازمان ملل، به درخواستها برای اظهار نظر پاسخ نداد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بارها از ایران خواسته است تا برای جلوگیری از حملات نظامی آمریکا به دلیل سرکوب معترضان، درباره برنامه هستهای خود مذاکره کند. ایالات متحده ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن و چندین ناوشکن موشکانداز هدایتشونده را به خاورمیانه منتقل کرده است، اما هنوز مشخص نیست که آیا آقای ترامپ تصمیم به استفاده از زور خواهد گرفت یا خیر.
آقای ترامپ اوایل این ماه گفت که «ناوگان» کشتیهای جنگی «فقط در صورت لزوم» به سمت ایران حرکت کرده است.
ناو لینکلن در اقیانوس آرام بود که رئیسجمهور برای اولین بار در شبکههای اجتماعی هشدار داد که اگر رژیم معترضان ضد دولتی را بکشد، ایالات متحده «قفل و آماده» برای حمله به ایران است.
از زمان آغاز تظاهرات، سازمان غیردولتی مستقر در آمریکا، فعالان حقوق بشر در ایران (Human Rights Activists in Iran)، تخمین میزند که بیش از ۴۰۰۰ معترض تاکنون کشته شدهاند و میگوید این رقم احتمالاً افزایش خواهد یافت. دو منبع، از جمله یک منبع داخل ایران، اوایل این ماه به سیبیاس نیوز گفتند که حداقل ۱۲۰۰۰ نفر و احتمالاً تا ۲۰۰۰۰ نفر کشته شدهاند.