دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اعلام کرد که در دیدار با بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، بر ادامه مذاکرات با ایران اصرار ورزیده است، اما هشدار داد که اگر توافق هستهای حاصل نشود، ممکن است علیه تهران اقدام کند.
این دو رهبر در کاخ سفید با یکدیگر ملاقات کردند؛ در حالی که تنشها در سراسر خاورمیانه همچنان رو به افزایش است و مذاکرات برای مهار برنامه تسلیحات هستهای ایران شدت یافته است.
انتظار میرفت نتانیاهو، ترامپ را برای دنبال کردن توافقی تحت فشار قرار دهد که نه تنها غنیسازی اورانیوم ایران را متوقف کند، بلکه برنامه موشکهای بالستیک و حمایت این کشور از گروههای نیابتی مانند حماس و حزبالله را نیز کاهش دهد.
ایران اعلام کرده که آماده محدود کردن برنامه هستهای خود در ازای لغو تحریمها است، اما سایر خواستهها را رد کرده است.
پیش از دیدار کاخ سفید، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، هشدار داد که کشورش "تسلیم خواستههای زیادهخواهانه آنها نخواهد شد."
سفر نتانیاهو، ششمین سفر او به ایالات متحده از زمان بازگشت ترامپ به قدرت است - بیش از هر رهبر دیگری در جهان.
این دو رهبر تقریباً سه ساعت در یک ملاقات غیرمعمول و آرام با یکدیگر گفتگو کردند که در آن نتانیاهو از طریق ورودی جانبی و دور از دید دوربینها وارد شد.
ترامپ پس از آن کنفرانس مطبوعاتی با وی برگزار نکرد.
ترامپ در پستی در شبکه اجتماعی Truth Social، این دیدار را "بسیار خوب" توصیف کرد.
او گفت: "هیچ چیز قطعی حاصل نشد، جز اینکه من اصرار کردم مذاکرات با ایران ادامه یابد تا ببینیم آیا میتوان به توافقی دست یافت یا خیر."
او افزود که یک توافق "اولویت" اوست، اما اگر توافقی حاصل نشود، "باید دید نتیجه چه خواهد بود."
دفتر نتانیاهو اعلام کرد که رهبران درباره "نیازهای امنیتی دولت اسرائیل در چارچوب مذاکرات" گفتگو کرده و توافق کردند که "هماهنگی و روابط نزدیک" خود را ادامه دهند.
نتانیاهو، متحد نزدیک ترامپ، مدتهاست که ایران را تهدیدی وجودی برای امنیت اسرائیل میداند و ایالات متحده را برای مهار نفوذ تهران در منطقه تحت فشار قرار داده است.
دفتر نتانیاهو در بیانیهای پیش از سفر وی اعلام کرد: "نخستوزیر معتقد است که هرگونه مذاکره باید شامل محدود کردن موشکهای بالستیک و پایان دادن به حمایت از محور ایران باشد."
نتانیاهو پس از ورود به واشنگتن در روز سهشنبه، با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه ترامپ، و جرد کوشنر، داماد وی، ملاقات کرد. به گفته دفتر نخستوزیر، این دو "بهروزرسانی درباره دور اول مذاکراتی که روز جمعه گذشته با ایران داشتند" ارائه کردند.
بازدید نتانیاهو در حالی صورت میگیرد که ایالات متحده حضور نظامی خود را در خاورمیانه افزایش داده است، و ترامپ به تهران در مورد حملات احتمالی هشدار میدهد، اگر در مورد برنامه هستهای خود به توافق نرسد و کشتار معترضان را متوقف نکند.
روز سهشنبه، رئیسجمهور گفت که در حال "فکر کردن" به اعزام یک گروه رزمی دوم از ناوهای هواپیمابر به خاورمیانه است.
گروه رزمی ناو هواپیمابر یواساس آبراهام لینکلن ماه گذشته، پس از تهدید ترامپ مبنی بر حمله به ایران برای توقف سرکوب اعتراضات گستردهای که هزاران نفر در آن کشته شدند، به منطقه اعزام شد.
ترامپ در مصاحبهای با Axios گفت: "ما یک ناوگان در حال حرکت به آنجا داریم و ممکن است یکی دیگر هم برود." او گفت که ایران "بسیار مایل به توافق است" و افزود که راهحل دیپلماتیک همچنان ممکن است.
ترامپ به Fox Business گفت که یک توافق خوب به معنای "بدون سلاح هستهای، بدون موشک" خواهد بود.
پزشکیان در سخنرانی خود در راهپیمایی تهران در روز چهارشنبه به مناسبت چهل و هفتمین سالگرد انقلاب اسلامی ایران، گفت: "ایران ما در برابر تجاوز سر خم نخواهد کرد، اما ما با تمام توان به گفتوگو با کشورهای همسایه برای برقراری صلح و آرامش در منطقه ادامه میدهیم."
رئیسجمهور ایران همچنین تاکید کرد که کشورش "به دنبال دستیابی به سلاح هستهای نیست." او افزود: "این را بارها اعلام کردهایم و آماده هرگونه راستیآزمانی هستیم."
مقامات اسرائیلی نیز گفتهاند که اگر ایران به توافق هستهای با ایالات متحده نرسد، کشورشان حق اقدام نظامی علیه ایران را برای خود محفوظ میدارد.
کارشناسان میگویند نتانیاهو تحت فشار متحدان راست افراطی در دولت خود است تا از روابطش با ترامپ برای پیشبرد یک توافق گسترده آمریکا و ایران استفاده کند که نگرانیهای امنیتی دولت اسرائیل را برطرف کند.
دانیل بایمن، استاد دانشکده خدمات خارجی دانشگاه جورجتاون، گفت: "اسرائیل نگران است که در عجله برای دستیابی به توافق با ایران، رئیسجمهور ممکن است توافقی را بپذیرد که به برنامه موشکی ایران یا حمایت از گروههای نیابتی نپردازد، یا به این کشور اجازه دهد که بخشی از برنامه هستهای خود را حفظ کند."
بایمن افزود: "یکی از نگرانیهای اسرائیل و سایر متحدان درباره ایالات متحده در دوران ترامپ این است که او بیش از اینکه نتیجه خاصی را بخواهد، به دنبال یک توافق است."
تحلیلگران میگویند رهبران ایران پس از اعتراضات گسترده و یک کارزار هوایی ۱۲ روزه توسط آمریکا و اسرائیل در سال گذشته، که طی آن سایتهای هستهای و نظامی ایران بمباران شدند، در موقعیت ضعیفتری قرار دارند.
محمد حافظ، استاد دانشکده تحصیلات تکمیلی نیروی دریایی و کارشناس سیاست خاورمیانه، گفت: "رژیم ایران امروز واقعاً آسیبپذیر است. آمریکا و اسرائیل احساس میکنند که تمام کارتها در دست آنهاست، ایران در موقعیت تدافعی است، و آنها میتوانند این خواستههای حداکثری را مطرح کنند."
ترامپ در اولین دوره ریاستجمهوری خود، آمریکا را از توافق هستهای دوران اوباما با ایران خارج کرد و تحریمهایی را که به شدت اقتصاد این کشور را تحت فشار قرار داده بود، دوباره اعمال کرد. دولت او سال گذشته مذاکرات را برای دستیابی به توافقی جدید پیش از جنگ بین اسرائیل و ایران، از سر گرفت.
مقامات سابق آمریکا میگویند، با وجود تشدید لفاظیها در هفتههای اخیر، ترامپ ممکن است همچنان بخواهد از درگیری نظامی مستقیم با ایران جلوگیری کند، اگر کشورها نتوانند به توافق هستهای دست یابند.
جیمز جفری، سفیر سابق آمریکا در عراق و ترکیه، گفت: "فکر نمیکنم ترامپ در آستانه سال انتخابات خواهان یک درگیری نظامی بزرگ با ایران باشد. و فکر میکنم ایرانیها این را میدانند."
این دیدار همچنین در حالی صورت میگیرد که دولت ترامپ، اسرائیل و حماس را برای اجرای فاز بعدی توافق آتشبس خود در غزه تحت فشار قرار میدهد.
روز چهارشنبه، نتانیاهو با مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، دیدار کرد تا به عنوان عضوی از "هیئت صلح ترامپ" ثبتنام کند.
سخنگوی کاخ سفید گفت که اسرائیل "در تاریخ خود هیچ دوست بهتری از رئیسجمهور ترامپ نداشته است."
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: "ما به همکاری نزدیک با متحد خود اسرائیل برای اجرای توافق صلح تاریخی رئیسجمهور ترامپ در غزه و تقویت امنیت منطقهای در خاورمیانه ادامه میدهیم."
اسرائیل و حماس در اکتبر گذشته به آتشبس توافق کردند و به یک جنگ دو ساله که با حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ حماس به داخل اسرائیل آغاز شده بود، پایان دادند. در این حمله تقریباً ۱۲۰۰ نفر کشته و ۲۵۱ نفر گروگان گرفته شدند. کمپین نظامی اسرائیل در پاسخ، طبق گزارش وزارت بهداشت تحت مدیریت حماس در غزه، بیش از ۷۱۰۰۰ نفر را به کام مرگ کشانده است.
اسرائیل و حماس یکدیگر را به نقض مکرر آتشبس از زمان اجرایی شدن فاز اول توافق متهم کردهاند.
طرفین در پیشرفت به سمت فاز دوم توافق آتشبس، که خواستار خلع سلاح حماس، خروج کامل نیروهای نظامی اسرائیل از غزه و بازسازی نوار ساحلی است، پیشرفت چندانی نداشتهاند.