به گفته چندین مقام مطلع از گزارشهای طبقهبندی شده، آژانسهای اطلاعاتی آمریکا دریافتهاند که ایران یا احتمالاً گروهی دیگر میتوانند ذخیره اصلی اورانیوم با غنای بالای ایران را، حتی با وجود اینکه سال گذشته توسط حملات آمریکا در زیر سایت هستهای این کشور در اصفهان مدفون شده بود، بازیابی کنند.
مقاماتی که با اطلاعات مطلع هستند، گفتند که ایران اکنون میتواند از طریق یک نقطه دسترسی بسیار باریک به اورانیوم دسترسی پیدا کند. مشخص نیست که ایران با چه سرعتی میتواند این اورانیوم را، که به شکل گاز و در کپسولها ذخیره شده است، جابجا کند.
مقامات آمریکایی گفتهاند که سازمانهای جاسوسی آمریکا نظارت دائمی بر سایت اصفهان دارند و با اطمینان بالا میتوانند هرگونه تلاش دولت ایران یا گروههای دیگر برای جابجایی آن را شناسایی و به آن واکنش نشان دهند.
این ذخیره اورانیوم یک جزء کلیدی خواهد بود اگر ایران تصمیم بگیرد به سمت ساخت سلاح هستهای حرکت کند.
با توجه به آشفتگی ایران ناشی از حملات مداوم ایالات متحده و اسرائیل، سرنوشت اورانیوم و گزینههای تأمین امنیت آن به مسائل حیاتی برای دولت ترامپ تبدیل شده است.
روز شنبه، خبرنگاران در هواپیمای ایر فورس وان از پرزیدنت ترامپ پرسیدند که آیا او اعزام نیروهای زمینی برای تأمین امنیت اورانیوم با غنای بالا را بررسی خواهد کرد.
او گفت: «در حال حاضر ما فقط آنها را درهم میکوبیم، اما به سراغ آن نرفتهایم. اما کاری است که میتوانیم بعداً انجام دهیم. اکنون این کار را نمیکنیم.»
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز شنبه گفت که تصمیم برای جنگ با ایران، تا حدی، به دلیل تصمیم دولت ایران برای انتقال پروژههای هستهای و موشکی خود به زیر زمین بوده است تا "در برابر هرگونه حمله مصون بمانند."
ایالات متحده سال گذشته پس از جنگ ۱۲ روزهای که در آن سایتهای هستهای ایران تحت بمباران شدید قرار گرفتند، تصمیم نگرفت که اورانیوم را بازیابی کند. آقای ترامپ تشخیص داد که انجام این کار در آن زمان بسیار خطرناک خواهد بود.
هرگونه اعزام نیروهای زمینی — احتمالاً کماندوهای عملیات ویژه — بسیار پرخطر خواهد بود. مقامات آمریکایی گفتند که کارزار هوایی علیه ایران باید برای چندین روز ادامه یابد تا دفاع ایران بیشتر تضعیف شود، قبل از هر تصمیم نهایی در مورد امکانپذیری چنین حملهای.
گزینه انجام حمله به سایتهای هستهای پیشتر توسط سمافور گزارش شده بود. نیویورک تایمز در ژانویه گزارش داده بود که آقای ترامپ در حال بررسی اعزام تیمهای کماندویی به ایران است.
روز شنبه، آقای ترامپ به خطرات اشاره کرد و پیشنهاد داد که باید برای انجام چنین عملیاتی صبر کرد. او گفت: «من میگویم اگر ما هرگز این کار را بکنیم، آنها به قدری درهم کوبیده خواهند شد که قادر به جنگ در سطح زمین نخواهند بود.»
این مقاله بر اساس مصاحبه با مقامات آمریکایی و دیگر افراد مطلع از ارزیابیهای اطلاعاتی درباره ذخایر هستهای ایران است. آنها به شرط ناشناس ماندن به دلیل حساسیت اطلاعات صحبت کردند.
در هفتههای اخیر، پیش از آغاز کارزار نظامی کنونی، مقامات آمریکایی گزینههای مختلفی را برای تأمین امنیت اورانیوم یا تلاش برای جلوگیری از دسترسی ایران به آن مورد بحث قرار دادهاند.
همانطور که اظهارات عمومی او نشان داد، آقای ترامپ هیچ تصمیمی در مورد اعزام نیروهای زمینی برای تأمین امنیت اورانیوم نگرفته است و در حال بررسی گزینههای مختلف است. یک مقام ارشد گفت که حمله کماندویی بخشی از برنامه فعلی برای جنگ ایران نیست.
این نیز ممکن است که دولت ایالات متحده امیدوار است تهدید آشکار یک عملیات زمینی، ایران را مجبور کند تا ذخایر خود را به عنوان بخشی از مذاکره برای پایان دادن به جنگ واگذار کند.
به گفته مقامات آمریکایی، ایران حدود ۹۷۰ پوند اورانیوم با غنای بالا دارد که بخش عمده آن در اصفهان است. ذخیره کنونی تا ۶۰ درصد غنیسازی شده است و برای ساخت سلاح باید تا ۹۰ درصد غنیسازی شود. اما اگر سانتریفیوژهای ایران عملیاتی باشند، این مرحله نسبتاً آسان است.
از البریج کولبی، مقام ارشد سیاستگذاری پنتاگون، اوایل این هفته پرسیده شد که تحلیلگران دولتی چقدر بر اورانیوم با غنای بالا تمرکز دارند. او به مخاطبان شورای روابط خارجی گفت: «بدون ورود به جزئیات خاص، بدیهی است که ما همیشه تمرکز بسیار بالایی بر این موضوع داریم.»
پیش از حملات آمریکا در ژوئن گذشته، مقامات ایرانی برای محافظت از سایتهای هستهای اقدام کردند و خاک را به ورودیهای تأسیسات زیرزمینی، از جمله شبکه تونل در اصفهان که اورانیوم در آن نگهداری میشد، هل دادند.
هنگامی که ایالات متحده حملات را آغاز کرد، از بزرگترین سلاح در زرادخانه متعارف خود، "نفوذگر مهمات عظیم" (Massive Ordnance Penetrator)، برای حمله به تأسیسات زیرزمینی در نطنز و فردو استفاده کرد. اما ارتش آمریکا از موشکهای کروز توماهاک برای حمله به پایگاه اصفهان استفاده کرد.
علاوه بر ذخیره اورانیوم، اصفهان میزبان راکتور آزمایشی ایران و تأسیساتی بود که در آن گاز اورانیوم به فلزی متراکم تبدیل میشد. این فرآیند، معروف به فلزسازی (metallization)، گامی حیاتی در تولید یک سلاح هستهای است.
به گفته مقامات آمریکایی و دیگر افراد مطلع از اطلاعات، اندکی پس از حمله، ماهوارههای جاسوسی با وضوح بالا تشخیص دادند که ایران تجهیزات حفاری را به اصفهان منتقل کرده و شروع به دسترسی به تونلهای زیرزمینی کرده است.
این افراد گفتند که تصاویر ماهوارهای جاسوسی نشان دادند که ایرانیها هم خاکی را که در ورودی تونلها قرار داده بودند و هم آوار ناشی از حملات توماهاک را جابجا میکنند.
تحلیل تصاویر ماهوارهای تجاری توسط تیم تحقیقات بصری نیویورک تایمز به نتایج مشابهی رسید و شواهدی از حفاری در مناطق مختلف اصفهان یافت.
در یک مکان در شمال تأسیسات اصلی، تصاویر ماهوارهای چندین قطعه تجهیزات حفاری را در حال جابجایی خاک نشان میدهد. این تصاویر نشان میدهد که کارگران گودالی حفر کردهاند، شیء نامشخصی را زیر چادر در آن قرار دادهاند و سپس آن را دفن کردهاند.
در مکان دیگری در شمال شرق تأسیسات اصلی، تا ماه گذشته فعالیت زیادی وجود نداشت، اما تصاویر ماهوارهای نشان دادند که به نظر میرسد یک جرثقیل در حال بارگیری خاک به یک کامیون است.
مقدار زیادی خاکبرداری در چندین ورودی تونل در تصاویر ماهوارهای گرفته شده در ماه فوریه مشاهده شد، از جمله تونلی در سمت غربی، همانطور که در یک تایملپس از تصاویر ماهوارهای تجاری دیده میشود.
مشخص نیست که خاک به محل دفن منتقل شده یا برای محافظت از ورودی تونلها در برابر حملات آینده به آنجا منتقل شده است.
اوایل سال جاری، محققان در "موسسه علم و امنیت بینالمللی" نیز افزایش فعالیت در جاده منتهی به ورودی تونلها را مشاهده کردند. آنها در گزارشی پیشنهاد کردند که برخی ورودیهای تونل با خاک پوشانده میشوند به عنوان آمادگی احتمالی برای حملات، مشابه فعالیتهای ایران پیش از حملات ژوئن گذشته.
آدام سلا در این تحقیق مشارکت داشته است.