چرا اهمیت دارد
در حالی که این دیدار به خودی خود تاریخی است — عالیرتبهترین تعامل بین مقامات آمریکایی و ایرانی از سال ۱۹۷۹ — شانس موفقیت پایین به نظر میرسد. هر دو طرف میدانند که خطر شکست، از سرگیری جنگ است، اما دیدگاههای متفاوتی برای صلح دارند.
- یک مقام دیگر آمریکایی گفت: «ما هنوز بر سر اینکه درباره چه چیزی مذاکره میکنیم، توافق نداریم.»
- کشورها در آستانه مذاکرات، یکدیگر را به نقض آتشبس متهم کردهاند. ایرانیها تهدید کردهاند که اصلاً در این مذاکرات حاضر نخواهند شد.
- در حالی که ونس در هوا بود، ترامپ تهدیدی مبهم مبنی بر کشتن رهبران ایران در صورت عدم همکاری آنها، مطرح کرد.
موضوع خبر
انتظار میرود مذاکرات روز شنبه در اسلامآباد آغاز شود، و طرفین مستقیماً مذاکره کرده و مقامات پاکستانی به عنوان میانجی عمل کنند.
- ونس در این مذاکرات توسط فرستادگان ترامپ، استیو ویتکوف و جرد کوشنر، همراهی خواهد شد. هیئت او همچنین شامل مقامات شورای امنیت ملی و وزارتخانههای امور خارجه و دفاع است.
- ونس پیش از ترک پایگاه هوایی اندروز گفت: «ما مشتاقانه منتظر این مذاکرات هستیم. فکر میکنم که مثبت خواهد بود.» او گفت که ترامپ «رهنمودهای کاملاً روشنی» به تیم مذاکرهکننده داده است.
- ونس اظهار داشت: «اگر ایرانیها مایل به مذاکره با حسن نیت باشند، ما آمادهایم که دست همکاری دراز کنیم... اگر آنها بخواهند با ما بازی کنند، متوجه خواهند شد که تیم مذاکرهکننده چندان پذیرا نیست.»
طرف دیگر
دو ساعت پس از ترک واشنگتن توسط ونس، همتای او در این مذاکرات، تهدید خود مبنی بر تحریم مذاکرات در صورت عدم رعایت شروط ایران را تکرار کرد.
- محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، در پلتفرم ایکس نوشت: «دو مورد از اقدامات مورد توافق متقابل بین طرفین هنوز اجرا نشده است: آتشبس در لبنان و آزادسازی داراییهای بلوکه شده ایران پیش از آغاز مذاکرات. این دو موضوع باید پیش از شروع مذاکرات محقق شوند.»
- مشخص نیست که قالیباف به کدام داراییهای بلوکه شده اشاره میکرد. در طول مذاکرات فوریه، دولت ترامپ در نظر داشت ۶ میلیارد دلار موجود در یک حساب بانکی در قطر را آزاد کند و به ایران اجازه دهد از آن برای خرید غذا و دارو استفاده کند.
- سپس ترامپ نیز پستی منتشر کرد: «به نظر میرسد ایرانیها متوجه نیستند که هیچ برگ برندهای ندارند، جز باجخواهی کوتاهمدت از جهان با استفاده از آبراههای بینالمللی. تنها دلیلی که آنها امروز زندهاند، مذاکره است!»
پشت پرده
دو منبع آمریکایی گفتند که ونس از ترامپ درخواست کرده بود در دیپلماسی ایران نقشی داشته باشد. به گفته این منابع، دلیل دیگر رهبری هیئت آمریکایی توسط او، روابط تیره بین فرستادگان ترامپ و ایرانیها پس از دو دور قبلی مذاکرات بود که به جنگ منجر شد.
- این منابع گفتند که مقامات ایرانی به میانجیها گفتهاند که فکر میکنند ویتکوف و کوشنر آنها را فریب دادهاند، و با توجه به جایگاه ونس و تردید او در مورد آغاز جنگ، حضور معاون رئیسجمهور میتواند به پیشرفت کمک کند.
- یک مقام آمریکایی گفت: «ونس توپ را خواست و آن را گرفت. او میتواند مسئول دستیابی به توافقی باشد که به جنگ پایان دهد.»
- یک منبع نزدیک به ونس گفت: «البته معاون رئیسجمهور میخواست در چنین لحظه مهمی مشارکت داشته باشد، و وقتی رئیسجمهور درخواست کرد، او مشتاقانه موافقت کرد که رهبری مذاکرات را بر عهده بگیرد.»
اما
در حالی که اعزام ونس نشانهای از جدیت ایالات متحده است، برخی مقامات نگران هستند که اعزام چنین شخصیت عالیرتبهای ممکن است زودرس باشد، زیرا زمینه کمی برای مذاکرات فراهم شده است.
- منبع نزدیک به ونس این توصیف را رد کرد و گفت که ویتکوف و کوشنر هفتهها با ایران مذاکره کرده بودند.
- آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید گفت: «معاون رئیسجمهور، وزیر امور خارجه، فرستاده ویژه و آقای کوشنر همیشه در مورد این گفتگوها پیرامون ایران همکاری کردهاند، و رئیسجمهور خوشبین است که میتوان به توافقی دست یافت که منجر به صلحی پایدار در خاورمیانه شود.»
پیچیدگی
در حالی که برخی از مخالفان جنگ در میان پایگاه انتخاباتی ماگا (Make America Great Again) ونس را متحد خود میدانند، ترامپ به این صداها حمله کرده و به سمت شخصیتهای تندرو مانند مفسر مارک لوین گرایش یافته که از تصمیم او برای ورود به جنگ تمجید کردهاند.
- یک منبع نزدیک به ترامپ گفت: «سمت تاكر کارلسون حزب توسط ترامپ نادیده گرفته شد. این خبر خوبی برای جیدی نیست.»
- ترامپ همچنین طی ۲۴ ساعت گذشته روشن کرد که از رفتار ایران — به ویژه امتناع از گشایش تنگه هرمز — ناامید است و ایالات متحده در حال تأمین مهمات برای از سرگیری جنگ در صورت شکست مذاکرات است.
- این منبع آمریکایی گفت: «در تئوری، ترامپ به دنبال یک توافق است، اما او همچنین آماده از سرگیری جنگ است. نحوه رفتار ایرانیها او را عصبانی کرده است. آنها تا حدی دارند این مرد را شرمنده میکنند.»
آنچه باید دید
مقامات آمریکایی میگویند مشخص نیست که آیا پیشرفت معناداری در اولین دور مذاکرات حاصل خواهد شد یا خیر، اما آنها امیدوارند که این فقط یک جلسه تشریفاتی نباشد.
- دستیابی به یک توافق هفتهها اگر نگوییم ماهها طول میکشد و احتمالاً نیازمند تمدید آتشبس دو هفتهای خواهد بود.
- یک مقام آمریکایی گفت که این اتفاق نخواهد افتاد مگر اینکه ونس با نوعی دستاورد بازگردد.