بر اساس گفته سه نفر از افراد مطلع از ارزیابیهای اطلاعاتی اخیر، اطلاعات ایالات متحده نشان میدهد که چین در حال آمادهسازی برای تحویل سیستمهای جدید دفاع هوایی به ایران طی چند هفته آینده است.
این اقدام با توجه به اینکه پکن پیشتر اعلام کرده بود به میانجیگری توافق آتشبس شکننده که جنگ بین ایران و آمریکا را در اوایل این هفته متوقف کرد، کمک کرده است، حرکتی تحریکآمیز تلقی میشود. همچنین قرار است دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، اوایل ماه آینده برای گفتگو با شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، به پکن سفر کند.
این اطلاعات همچنین نشان میدهد که ایران ممکن است از این آتشبس به عنوان فرصتی برای تکمیل مجدد برخی از سیستمهای تسلیحاتی خود با کمک شرکای خارجی کلیدی استفاده کند.
دو نفر از منابع به سیانان گفتند که نشانههایی وجود دارد که پکن در تلاش است تا محمولهها را از طریق کشورهای ثالث هدایت کند تا منشاء واقعی آنها پنهان بماند.
منابع افزودند که سیستمهایی که پکن در حال آمادهسازی برای انتقال آنها است، سیستمهای موشکی ضدهوایی دوشپرتاب معروف به MANPADS هستند. این سیستمها در طول جنگ پنج هفتهای تهدیدی نامتقارن برای هواپیماهای نظامی ارتفاع پایین آمریکا ایجاد کردند و در صورت فروپاشی آتشبس، میتوانند دوباره چنین تهدیدی را به وجود آورند.
سخنگوی سفارت چین در واشنگتن گفت: «چین هرگز به هیچ یک از طرفین درگیر در مناقشه تسلیحات ارائه نکرده است؛ اطلاعات مورد بحث نادرست است.»
«چین به عنوان یک کشور بزرگ مسئول، همواره به تعهدات بینالمللی خود عمل میکند. ما از طرف آمریکایی میخواهیم از طرح اتهامات بیاساس، ایجاد ارتباطات مغرضانه و بزرگنمایی خودداری کند؛ امیدواریم طرفهای مربوطه برای کاهش تنشها تلاش بیشتری کنند.»
اوایل این هفته، یک سخنگوی سفارت به سیانان گفت که از زمان آغاز جنگ آمریکا، اسرائیل و ایران، پکن «برای برقراری آتشبس و پایان دادن به درگیری تلاش کرده است.»
ترامپ در کنفرانس مطبوعاتی دوشنبه اشاره کرد که جت جنگنده اف-۱۵ که هفته گذشته بر فراز ایران سرنگون شد، با «یک موشک دوشپرتاب، [یک] موشک حرارتیاب» مورد اصابت قرار گرفته است و ایران نیز اعلام کرد که برای اصابت به جت از یک سیستم دفاع هوایی «جدید» استفاده کرده، بدون اینکه جزئیات بیشتری ارائه دهد. مشخص نیست که آیا آن سیستم ساخت چین بوده است یا خیر.
ارسال MANPADS به ایران نشاندهنده تشدید حمایت چین از این کشور از زمان آغاز عملیات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل در ماه فوریه خواهد بود.
منابع گفتند که شرکتهای چینی به فروش فناوریهای دو منظوره تحریمشده به ایران ادامه دادهاند که این کشور را قادر میسازد تا به ساخت تسلیحات و تقویت سیستمهای ناوبری خود ادامه دهد، اما انتقال مستقیم سیستمهای تسلیحاتی توسط دولت چین، سطح جدیدی از کمک را نشان خواهد داد.
انتظار میرود ترامپ ماه آینده در پکن با شی دیدار کند، و کاخ سفید چهارشنبه اعلام کرد که مذاکرات سطح بالایی بین آمریکا و چین در حین مذاکرات آتشبس ایران در اوایل این هفته انجام شده است.
یکی از منابع مطلع از اطلاعات گفت که چین هیچ ارزش استراتژیک واقعی در ورود آشکار به درگیری و تلاش برای محافظت از ایران در برابر آمریکا و اسرائیل نمیبیند، که میدانند بیحاصل خواهد بود. در عوض، پکن در تلاش است تا خود را به عنوان دوستی پایدار برای ایران — که به شدت به نفت آن وابسته است — معرفی کند، در حالی که در ظاهر بیطرف باقی بماند تا بتواند پس از پایان جنگ، انکارپذیری خود را حفظ کند.
منابع گفتند که چینیها همچنین میتوانند استدلال کنند که سیستمهای دفاع هوایی ماهیت دفاعی دارند نه تهاجمی، که حمایت آنها را از حمایت روسیه متمایز میکند. سیانان گزارش داده است که مسکو در طول جنگ از طریق به اشتراکگذاری اطلاعات که به ایران در هدفگیری پیشگیرانه نیروها و داراییهای آمریکا در خاورمیانه کمک کرده است، از رژیم ایران حمایت کرده است.
ایران مدتهاست روابط نظامی و اقتصادی مستحکمی با چین و روسیه دارد. ایران از طریق تأمین پهپادهای شاهد به روسیه در جنگ با اوکراین کمکهای گستردهای کرده و همچنین بخش عمدهای از نفت تحریمشده خود را به چین میفروشد.