مقامات آمریکایی میگویند ارتش این کشور در روزهای آینده آماده میشود تا نفتکشهای مرتبط با ایران و کشتیهای تجاری را در آبهای بینالمللی توقیف کند و بدین ترتیب دامنه سرکوب دریایی خود را فراتر از خاورمیانه گسترش دهد.
این برنامهریزی در حالی صورت میگیرد که ارتش ایران همچنان کنترل خود را بر تنگه هرمز شدیدتر کرده و روز شنبه به چندین کشتی تجاری حمله کرده است. این حملات پس از آن رخ داد که ایران اعلام کرد این آبراه "به شدت تحت کنترل" این کشور است. این تحولات شرکتهای کشتیرانی را دستپاچه کرد، یک روز پس از آنکه وزیر امور خارجه ایران گفت تنگه کاملاً برای ترافیک تجاری باز است؛ اطلاعیهای که مورد استقبال رئیس جمهور ترامپ قرار گرفت.
تصمیم دولت ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر تهران با هدف وادار کردن رژیم به بازگشایی تنگه و امتیازدهی در مورد برنامه هستهای آن است، برنامهای که کانون مذاکرات بین آمریکا و ایران بوده است.
ترامپ روز جمعه گفت که ایران قبلاً موافقت کرده است تا ذخایر اورانیوم با غنای بالا خود را به آمریکا تحویل دهد، هرچند ایران این ادعا را رد کرده است. همچنین مسئله این است که ایران تا چه مدت با توقف غنیسازی اورانیوم موافقت خواهد کرد و آیا تهران به عنوان بخشی از یک توافق میلیاردها دلار از وجوه مسدود شده خود را از کشورهای خارجی دریافت خواهد کرد یا خیر.
به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، ایالات متحده تاکنون ۲۳ کشتی را که قصد ترک بنادر ایران را داشتند، در چارچوب محاصره دریایی بنادر ایران بازگردانده است. گسترش این عملیات به آمریکا این امکان را میدهد تا کنترل کشتیهای مرتبط با ایران در سراسر جهان را به دست گیرد، از جمله کشتیهای حامل نفت ایران که در حال حاضر خارج از خلیج فارس در حرکت هستند و آنهایی که حامل تسلیحاتی هستند که میتوانند از رژیم ایران حمایت کنند.
ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، روز پنجشنبه گفت: «ایالات متحده به طور فعال هر کشتی با پرچم ایران یا هر کشتی که تلاش میکند از ایران حمایت مادی کند را تحت تعقیب قرار خواهد داد.» او افزود: «این شامل کشتیهای "ناوگان تاریک" (dark fleet) حامل نفت ایران نیز میشود. همانطور که بیشتر شما میدانید، کشتیهای ناوگان تاریک، آن دسته از کشتیهای غیرقانونی یا نامشروعی هستند که از مقررات بینالمللی، تحریمها یا الزامات بیمه فرار میکنند.»
این اقدام، که کین گفت بخشی از آن توسط فرماندهی هند و اقیانوس آرام آمریکا انجام خواهد شد، فاز جدیدی از کارزار فشار آمریکا علیه تهران را اجرایی میکند که مقامات دولت ترامپ آن را «خشم اقتصادی» (Economic Fury) نامیدهاند.
آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، به وال استریت ژورنال گفت که ترامپ خوشبین است که محاصره دریایی، همراه با اقدامات اعمال شده تحت "خشم اقتصادی"، به تسهیل یک توافق صلح کمک خواهد کرد.
تلاش برای افزایش فشار اقتصادی در حالی صورت میگیرد که آتشبس موقت بین دو طرف قرار است هفته آینده منقضی شود. مذاکرات آخر هفته گذشته در پاکستان بدون هیچ پیشرفتی پایان یافت و دور دیگری از مذاکرات هنوز تعیین نشده است.
هر دو طرف برای از سرگیری احتمالی درگیریها اقداماتی را انجام دادهاند، هرچند هیچ یک از طرفین مشتاق به شروع مجدد جنگ به نظر نمیرسند. ایران هزاران موشک میانبرد و کوتاهبرد خود را حفظ کرده و در حال بازیابی پرتابگرها از انبارهای زیرزمینی است. مقامات آمریکایی میگویند که صنعت دفاعی این کشور به شدت بمباران شده است، که مانع از ساخت سریع موشکهای بیشتر توسط ایران خواهد شد.
پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، گفت که نیروهای آمریکایی "در حداکثر آمادگی" برای از سرگیری عملیات نظامی در صورت شکست مذاکرات هستند. اما مقامات دولت ترامپ مشتاق به استفاده از نیروهای زمینی به نظر نمیرسند، گزینهای که میتواند تلفات آمریکاییها را به همراه داشته باشد و در میان اکثر مردم آمریکا محبوب نیست.
و در حالی که هگست تأکید کرد که حمله به نیروگاههای ایران همچنان یک گزینه است، چنین اقدامی نیز خطرات قابل توجهی به همراه خواهد داشت، زیرا میتواند تهران را به تلافی علیه زیرساختهای انرژی در عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی متحد با آمریکا سوق دهد.
این امر باعث شده است تا اهرم فشار اقتصادی از اهمیت بالایی برخوردار شود، زیرا کاخ سفید به دنبال یک راه حل و خروجی از درگیری است.
بیشتر صادرات روزانه حدود ۱.۶ میلیون بشکه نفت خام ایران به چین ارسال میشود و توسط پالایشگاههای کوچک و مستقل "کتری" (teapot) خریداری میگردد. اگرچه چین ماهها برای تقویت ذخایر خود جهت مقابله با شوکهای ناشی از درگیری تلاش کرده بود، اما اظهارات کین به مثابه هشداری برای پکن بود، به گفته یک مقام آمریکایی.
وزارت خزانهداری آمریکا روز چهارشنبه اعلام کرد که فهرست کشتیها، شرکتها و افراد تحریمشده خود را برای تشدید فشار بر تجارت غیرقانونی نفت ایران گسترش میدهد.
به گفته اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، کشتیها و شرکتهای تازه تحریمشده توسط محمدحسین شمخانی، غول کشتیرانی نفت، کنترل میشوند. او پسر علی شمخانی است، که مشاور ارشد امنیتی آیتالله علی خامنهای بود و به همراه رهبر ایران در حمله هوایی اسرائیل در اواخر فوریه که آغازگر جنگ بود، کشته شد.
این به صدها کشتی مرتبط با ایران که قبلاً توسط دولت ترامپ تحریم شدهاند و اکنون میتوانند هدف برای توقیف باشند، اضافه میشود. علاوه بر این، تاد بلانش، سرپرست دادستان کل، متعهد شده است که هر کسی را که نفت تحریمشده ایران را خریداری یا میفروشد، تحت پیگرد قانونی قرار دهد.
دفتر دادستانی کل ایالات متحده برای منطقه کلمبیا، به رهبری جنین پیرو، دادستان کل، این هفته به وال استریت ژورنال گفت که در تلاش است تا شبکههای تحریمشده و خصمانه حمایتکننده از رژیم ایران را مورد تعقیب قرار دهد. واحد مالی تهدید این دفتر نقش کلیدی در ارائه حکم توقیف کشتیها در طول کارزار سرکوب ترامپ علیه کشتیهای خدماتی ونزوئلا ایفا کرده بود.
اوایل سال جاری، ارتش آمریکا توانایی خود را در ردیابی نفتکشها در هر نقطه از جهان به نمایش گذاشت و کشتیهای مرتبط با ونزوئلا را در اقیانوسهای اطلس و هند متوقف کرد. وزارت دفاع با همکاری نزدیک با وزارت دادگستری و مقامات اجرای قانون مانند گارد ساحلی آمریکا برای توقیف کشتیهایی که قوانین و تحریمهای آمریکا را نقض کرده بودند، اقدام کرد.
مارک نویت، استادیار حقوق در دانشکده حقوق دانشگاه اموری، گفت که دولت ترامپ به نظر میرسد در سه اقدام دریایی دخیل است: محاصره نزدیک ایران، توقیف احتمالی کشتیهای ناوگان تاریک در سایر نقاط جهان و تلاش برای سرکوب قاچاق، مانند قطعات موشک.
نویت گفت: «این یک رویکرد حداکثری است. اگر میخواهید فشار را بر ایران افزایش دهید، باید از هر اختیاری قانونی که دارید برای این کار استفاده کنید.»