بر اساس گزارش رسانههای خبری ایران، این هفته چهار زندانی در ایران به اتهاماتی از جمله جاسوسی و تروریسم اعدام شدند. گروههای حقوق بشری این اقدام را جدیدترین مورد در تشدید سریع استفاده دولت از مجازات اعدام میدانند.
ایران مدتهاست که یکی از کشورهای پیشرو در استفاده از مجازات اعدام در جهان بوده است. با این حال، به گفته چندین گروه حقوق بشری متمرکز بر ایران، به نظر میرسد سرعت صدور احکام و اجرای اعدامها طی دو ماه گذشته، در بحبوحه جنگ با ایالات متحده و اسرائیل، به شدت افزایش یافته است.
این گروهها میگویند، در بیشتر این موارد، زندانیان اعدام شده از روند دادرسی عادلانه برخوردار نبودهاند.
امید معماریان، تحلیلگر ارشد در داون، یک اندیشکده مستقر در واشنگتن که بر حقوق بشر تمرکز دارد، گفت: «بسیاری از این اعدامها پس از روندهای قضایی بسیار سریع صورت میگیرد که در آن متهمان دسترسی کمی یا هیچ دسترسی به وکیل ندارند، با محاکمات اساساً ناعادلانه روبرو میشوند و اغلب با استفاده از اعترافات اجباری که تحت شکنجه گرفته شدهاند، محکوم میشوند.»
وزارت امور خارجه ایران فوراً به درخواست برای اظهار نظر پاسخ نداد.
آقای معماریان گفت که افزایش اخیر اعدامها، نشاندهنده نگرانی فزاینده دولت در مورد نارضایتیهای عمیق عمومی است.
در ژانویه، نیروهای امنیتی با نیروی مرگبار اعتراضات سراسری ضد دولتی را سرکوب کردند و هزاران نفر را کشتند. این نارضایتی از زمانی که اسرائیل و ایالات متحده در اواخر فوریه حمله کردند، تنها عمیقتر شده است؛ این حملات زیرساختهای کشور را درهم شکست و بحران شدید اقتصادی کشور را به پایینترین حد خود رساند.
نرخ اعدامها به نظر میرسد از ماه آوریل، زمانی که آتشبس حاصل شد، به سرعت افزایش یافته است.
آقای معماریان گفت: «مقامات میترسند که هر جرقهای میتواند موج دیگری از ناآرامیها را آغاز کند. دولت در تلاش است تا نشان دهد که همچنان کنترل کامل اوضاع را در دست دارد و مایل است شدیدترین مجازاتها را بر هر کسی که به چالش کشیدن حکومت تلقی میشود، اعمال کند.»
در اوایل ماه مه، رسانههای دولتی از اجرای سه اعدام در یک روز خبر دادند که هر سه نفر از مردانی بودند که در رابطه با اعتراضات ژانویه دستگیر شده بودند.
روز چهارشنبه، رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که محمد عباسی که همراه با دخترش به اتهام قتل یک افسر پلیس در جریان اعتراضات ژانویه دستگیر شده بود، اعدام شده است.
تلویزیون دولتی اعترافاتی از آقای عباسی و دخترش پخش کرد که گروههای حقوق بشری میگویند اجباری بوده است.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران مستقر در نروژ، در پستی در شبکههای اجتماعی درباره این اعدام نوشت: «"اعترافات" او به عنوان دفاعش استفاده شد.» او گفت که آقای عباسی پانزدهمین بازداشتی از اعتراضات ژانویه بود که از اواسط ماه مارس اعدام شده است.
خبرگزاری قوه قضائیه، میزان، روز سهشنبه اعلام کرد که عبدالجلیل شهبخش به دار آویخته شده است. او در سال 2022 در جریان اعتراضات گسترده در ایران دستگیر شده و به تروریسم و «حملات مسلحانه» به کلانتریها محکوم شده بود. سازمان حقوق بشر ایران آقای شهبخش را یک زندانی سیاسی توصیف کرد.
نیویورک تایمز نتوانست به طور مستقل صحت اتهامات علیه اعدامشدگان را تأیید کند و همچنین امکان دسترسی به اعضای خانواده آنها نیز وجود نداشت.
مقامات ایرانی همچنین جستجو و سرکوب خود را علیه جاسوسان مشکوک و سلولهای خرابکار تشدید کردهاند. این روند در ژوئن 2025، زمانی که اسرائیل یک جنگ 12 روزه علیه ایران آغاز کرد و نیروهای آمریکایی نیز برای مدت کوتاهی به آن پیوستند، شروع شد.
مقامات ایرانی گفتهاند که شبکههای گستردهای از جاسوسان در داخل کشور با اسرائیل همکاری میکنند. با این حال، گروههای حقوق بشری هشدار میدهند که پاکسازیهای امنیتی، که در آن هزاران نفر دستگیر شدند، به ابزاری برای تعقیب منتقدان و مخالفان رژیم نیز تبدیل شده است.
عرفان شکورزاده، دانشجوی 29 ساله دانشگاه علم و صنعت ایران، این هفته اعدام شد. او طبق گزارش رسانههای دولتی، به «همکاری» با ایالات متحده و سازمان اطلاعاتی اسرائیل، موساد، محکوم شده بود.
و روز چهارشنبه گزارش شد که احسان افراشته پس از متهم شدن به آموزش از موساد در نپال و سپس فروش اطلاعات حساس به اسرائیل، اعدام شد.
آقای امیریمقدم از سازمان حقوق بشر ایران، از جامعه بینالملل خواست تا فشار بیشتری بر ایران وارد کند تا موج اعدامها را متوقف کند و این موضوع را بخشی از هرگونه مذاکرات آتی بین واشنگتن و تهران برای پایان دادن به جنگ قرار دهد.
او گفت: «تا زمانی که هزینه سیاسی اعدامها برای جمهوری اسلامی افزایش نیابد، ما همچنان شاهد اعدامهای روزانه در هفتهها و ماههای آینده خواهیم بود.»
در جریان تظاهرات ژانویه، رئیسجمهور ترامپ آنها را ترغیب کرد و در شبکههای اجتماعی نوشت: «به اعتراضات ادامه دهید - نهادهای خود را به دست بگیرید» و «کمک در راه است». او سپس افتخار کرد که تهدیدهایش ایران را مجبور به توقف اعدام معترضان کرده است.