ایران یک شناور پشتیبانی متعلق به یک شرکت امنیتی چینی را در نزدیکی تنگه هرمز توقیف کرد که به نظر میرسد این اقدام نشانهای از عدم تمایل ایران به اجازه دادن حفاظت مسلحانه، حتی برای کشتیهایی است که به نمایندگی از قویترین حامی جهانیاش در حرکت هستند.
این اولین توقیف شناختهشده یک شناور امنیت خصوصی از زمان آغاز جنگ بین آمریکا و ایران بود. همچنین در یک زمان حساس رخ داد. شرکت مالک، سینوگاردز مارین سکیوریتی (Sinoguards Marine Security)، اعلام کرد که مقامات ایرانی این کشتی را پنجشنبه، همان روزی که پرزیدنت ترامپ نشستی با رهبر چین، شی جینپینگ، در پکن برگزار کرد، توقیف کردند.
تأمین کمک شی برای تحت فشار قرار دادن ایران جهت پذیرش شرایط صلح، اولویت اصلی دستور کار ترامپ بود. یک روز قبل، به یک تانکر چینی اجازه داده شده بود تا از این تنگه عبور کند که ایران آن را توافقی برای عبور برخی کشتیهای چینی اعلام کرده بود.
سانام وکیل، مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا در چتم هاوس (Chatham House)، یک اتاق فکر مستقر در لندن، گفت: «اعطای مجوز عبور به کشتیهای تجاری در حالی که شناورهای امنیتی بازداشت میشوند، راهی برای یادآوری به چینیها است که کنترل هرمز در دست کیست و آنها نباید حتی به فکر تأمین امنیت خودشان باشند.»
کشتی توقیف شده، هوی چوان (Hui Chuan)، با پرچم هندوراس دریانوردی میکرد و در خارج از تنگه هرمز، حدود ۳۸ مایل دریایی شمال شرقی فجیره در امارات متحده عربی لنگر انداخته بود.
شرکت سینوگاردز که در هنگ کنگ ثبت شده است، اعلام کرد که مقامات مربوطه در ایران درخواست «بازرسی اسناد و انطباق» را داشتند و سپس هوی چوان را به آبهای ایران منتقل کردند.
طبق وبسایت سینوگاردز، این شرکت محافظان مسلح برای حفاظت از کشتیهایی که از فجیره و پنج مکان دیگر در آسیا و آفریقا حرکت میکنند، فراهم میکند. یک ویدئو در وبسایت این شرکت دو کارمند سینوگاردز را نشان میدهد که با قایق موتوری به یک تانکر در خلیج عمان که با نام و لوگوی کاسکو شیپینگ (Cosco Shipping)، یک غول کشتیرانی دولتی چین، مشخص شده است، میرسند. این افراد – که در ویدئو به عنوان نظامیان سابق نپالی و اوکراینی معرفی شدهاند – با تفنگهای تهاجمی به سبک AK-47، مهمات، جلیقههای ضد گلوله و کلاهخودهای نظامی دیده میشوند.
محدودیتهای حمل اسلحه در بنادر خلیج فارس و خلیج عمان به این معنی است که شرکتهای امنیتی باید تسلیحات خود را در انبارهای تسلیحات شناور در دریا ذخیره کنند. عکسی در وبسایت سینوگاردز دهها تفنگ تهاجمی را نشان میدهد که در یکی از این شناورها نگهداری میشوند.
سینوگاردز در سال ۲۰۱۳ توسط ماریو یون ژو (Mario Yun Zhou) تأسیس شد. او در دانشگاه دریانوردی شانگهای حقوق کشتیرانی را مطالعه کرده و طبق پروفایل لینکدین خود، مدیر عامل یک شرکت امنیتی قراردادی در عراق بوده است.
ژو از اظهار نظر درباره اینکه آیا کشتی هوی چوان در زمان توقیف به عنوان انبار تسلیحات شناور عمل میکرده است، خودداری کرد. او به وال استریت ژورنال گفت که سینوگاردز تحت «مجوزهای دولت پرچم مربوطه و الزامات نظارتی مرتبط با دامنه عملیاتی خود» فعالیت میکند.
طبق پایگاه داده کشتیرانی اکواسیس (Equasis)، سینوگاردز همچنین مالک کشتی سانی اوشن (Sunny Ocean) مستقر در هندوراس است، یک انبار تسلیحات شناور که در سال ۲۰۲۴ با موفقیت حملهای توسط شورشیان حوثی یمن در دریای سرخ را دفع کرد.
تحلیلگران گفتند که هر نوع کشتی خارجی که در زمان جنگ سلاح حمل میکند در نزدیکی ایران، احتمالاً ظنبرانگیز خواهد بود. به گفته کریستوفر اسپرین (Christopher Spearin)، استاد مطالعات دفاعی در کالج نیروهای کانادایی، ایران ممکن است از آنچه خدمه کشتی قصد انجام آن را داشتند یا آنچه ممکن است دیگران را به فکر وادارد، ناراحت شده باشد.
سخنگوی وزارت خارجه چین از اظهار نظر خودداری کرد و گفت که هیچ خدمه چینی در کشتی هوی چوان حضور نداشته است. سخنگوی نمایندگی ایران در سازمان ملل در نیویورک نیز به درخواست برای اظهار نظر پاسخ نداد.
کاخ سفید اعلام کرد که ترامپ و شی در مذاکرات خود در پکن توافق کردهاند که تنگه هرمز باید یک آبراه آزاد باقی بماند و ایران نباید بتواند برای استفاده از مسیرهای کشتیرانی وجهی دریافت کند.
در حالی که ممکن است دیپلماتهای چینی برای آزادی شناور سینوگاردز با مقامات ایرانی مداخله کنند، اما از دیدگاه پکن این حادثه به احتمال زیاد به یک حادثه بزرگ منجر نمیشود، به گفته تیموتی هیث (Timothy Heath)، بنیانگذار شرکت تحقیقات دفاعی پرسپتوم (Perceptum).
سینوگاردز در مطالب بازاریابی خود تأکید میکند که هیچ ارتباطی با هیچ دولت یا ارتش ندارد، اگرچه لیست مشتریان آن شامل چندین گروه تجاری بزرگ و مهم سیاسی متعلق به دولت چین، مانند شرکتهای کشتیرانی دولتی، است.
چین به طور سنتی اجازه نمیداد شرکتهای امنیت خصوصی سلاح حمل کنند و ارتش این کشور هیچ سابقهای از فعالیت در سراسر جهان به شیوه نیروی دریایی آمریکا ندارد. به گفته هیث، این موضوع برای شرکتهای کشتیرانی چینی در حدود سال ۲۰۱۰، زمانی که دزدی دریایی سومالی در حال افزایش بود، به یک مشکل تبدیل شد، بنابراین پکن اجازه تأسیس شرکتهای خصوصی را طبق دستورالعملهای سختگیرانه صادر کرد.
او گفت: «برای امنیت در سراسر جهان، به ویژه شرکتهای دولتی چین تمایل داشتهاند به این شرکتهای امنیت خصوصی متکی باشند»، و خاطرنشان کرد که برخی از این شرکتها توسط خود شرکتهای کشتیرانی تأسیس شدهاند و اکنون دهها مورد از آنها فعالیت میکنند.
آلساندرو آردوینو (Alessandro Arduino)، همکار پژوهشی در مؤسسه خدمات سلطنتی متحد (Royal United Services Institute)، یک اتاق فکر دفاعی در لندن، گفت: «بازیگران امنیت خصوصی چینی از بازیگران حاشیهای به یک ابزار مهم در ساختار مدیریت ریسک برونمرزی پکن تبدیل شدهاند.»
شرکتهای امنیت خصوصی چینی حضور محتاطانهتری نسبت به گروه واگنر روسیه، که به عنوان ارتش سایه روسیه در بخشهایی از آفریقا عمل میکرد، یا شرکت بلکواتر آمریکا، که پشتیبانی لجستیکی برای مداخلات آمریکا در خارج از کشور ارائه میداد، داشتهاند. آردوینو گفت: «پکن عمیقاً از برونسپاری خشونت فراتر از کنترل حزب محتاط است.»