ایالات متحده حملاتی را به جنوب ایران انجام داد که آزمونی برای آتشبس هفت هفتهای محسوب میشود، در حالی که هر دو طرف امیدها برای یک توافق صلح قریبالوقوع را کماهمیت جلوه دادند و همزمان مذاکرهکنندگان تهرانی مذاکرات جدیدی را در قطر آغاز کردند.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) روز سهشنبه اعلام کرد که نیروهای آمریکایی سایتهای پرتاب موشک و قایقهایی را که قصد مینگذاری داشتند، هدف قرار دادند، اما تأکید کرد که این حملات به معنای پایان آتشبس با ایران نیست.
کاپیتان تیم هاوکینز از نیروی دریایی آمریکا گفت: «سنتکام به دفاع از نیروهای ما در عین رعایت خویشتنداری در طول آتشبس جاری ادامه میدهد.» وی این اقدام را «دفاعی» توصیف کرد.
در ایران، وبسایت خبری تابناک که گمان میرود به محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران، نزدیک است، چهار نیروی کشته شده سپاه را شناسایی کرد و گفت که آنها در حملات آمریکا به قایقها کشته شدهاند. تلویزیون دولتی ایران نیز به طور جداگانه از انفجارهایی در اطراف بندرعباس، شهری در تنگه هرمز که دارای بندر نظامی و فرودگاه دو منظوره است، خبر داد. خبرگزاری دولتی مهر نیز بعداً اعلام کرد که وضعیت «کاملاً تحت کنترل» است و دلیلی برای نگرانی ساکنان وجود ندارد.
این حملات – دومین حملات بزرگ در طول آتشبس هفت هفتهای – در حالی صورت گرفت که محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، هیئتی از مذاکرهکنندگان را به قطر هدایت میکرد. رسانههای محلی گفتند که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، نیز در این گروه حضور داشتند.
حضور همتی گمانهزنیها را مبنی بر تمرکز مذاکرات بر آزادسازی داراییهای مسدود شده ایران تقویت کرده است. بر اساس گزارشها، توافق کنونی در حال مذاکره با آمریکا، شامل موافقت واشنگتن با آزادسازی برخی از داراییهای مسدود شده ایران در بانکهای خارج از ایران – از جمله قطر – خواهد بود.
ترامپ با انتقاداتی از سوی وفاداران حزبش بر سر گزارشهایی که میلیاردها دلار از داراییهای مسدود شده ممکن است در اختیار تهران قرار گیرد، مواجه شده است. مقامات ارشد جمهوریخواه میگویند جزئیات گزارش شده از توافق صلح به نظر بسیار نزدیک به توافق هستهای است که در سال ۲۰۱۵ توسط دولت اوباما مذاکره شده بود و ترامپ از آن خارج شد.
گفته میشود یادداشت تفاهم در حال مذاکره شامل بازگرداندن کشتیرانی تجاری توسط ایران از طریق تنگه هرمز خواهد بود، اما مذاکرات مربوط به مسائل هستهای را شامل نمیشود. مذاکرات بر سر برنامه هستهای ایران پس از هرگونه توافق، طی یک دوره ۳۰ تا ۶۰ روزه انجام خواهد شد.
ترامپ گفته است که هدف اصلی او در جنگ، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای با اورانیوم بسیار غنیشده است و برای اینکه توافق اولیه شامل تعهد ایران به از بین بردن ذخایرش باشد، تحت فشار فزایندهای قرار دارد.
روز دوشنبه وی به نظر میرسید که امتیازی به تهران ارائه دهد و در پستی در رسانههای اجتماعی اعلام کرد که اورانیوم غنیشده نگهداری شده در ایران میتواند در داخل کشور و تحت نظارت یک آژانس بینالمللی هستهای «منهدم» شود.
سرنوشت ذخایر اورانیوم بسیار غنیشده ایران یکی از نقاط اصلی اختلاف در چندین دور مذاکرات بین واشنگتن و تهران بوده است. در دورههای قبلی مذاکرات با آمریکا، ایران اعلام کرده بود که مایل به کاهش غنای اورانیوم غنیشده خود است، اما اجازه انتقال این ذخایر به آمریکا یا روسیه را نخواهد داد.
کارشناسان گفتند که اعلام روز دوشنبه ترامپ میتواند یک مصالحه بزرگ از سوی رئیسجمهور آمریکا باشد، در حالی که مذاکرات پس از یک دوره فعالیت دیپلماتیک فشرده در آخر هفته به نظر میرسید کند شده است.
بازگشایی تنگه هرمز برای دولت ترامپ، که ماهها تا انتخابات میاندورهای در آمریکا فاصله دارد و با خشم رأیدهندگان بر سر افزایش هزینهها مواجه است، به یک موضوع فوری تبدیل شده است.
روز سهشنبه، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، گفت که با وجود آخرین حملات آمریکا به ایران، هنوز هم توافق امکانپذیر است و افزود که تنگه هرمز «به هر حال باز خواهد شد.»
روبیو در طول یک سفر رسمی به هند، در جیپور به خبرنگاران گفت: «امروز مذاکراتی در قطر در جریان بود، بنابراین خواهیم دید که آیا میتوانیم پیشرفت کنیم. فکر میکنم صحبتهای زیادی در مورد عبارات خاص در سند اولیه در جریان است.»
ایران گفته است که مدیریت آینده تنگه – که حدود یک پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان معمولاً از آن عبور میکند – موضوعی است که عمان و ایران باید در مورد آن به توافق برسند و «عوارض برای خدمات ناوبری» ممکن است اعمال شود.
ترامپ در پستی طولانی در Truth Social گفت که مذاکرات با ایران «خوب» پیش میرود، اما نسبت به حملات جدید در صورت شکست مذاکرات هشدار داد. او نوشت: «این یا یک معامله عالی برای همه خواهد بود، یا هیچ معاملهای.»
ایران اصرار دارد که آتشبس در لبنان باید در یادداشت تفاهمی که منجر به گشایش تنگه هرمز توسط ایران میشود، گنجانده شود.
روز دوشنبه، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، گفت که حملات علیه شبهنظامیان حزبالله مورد حمایت ایران در لبنان را تشدید خواهد کرد. اسرائیل و لبنان در اواسط آوریل با آتشبس موافقت کردند، اما اسرائیل به حملات هوایی خود ادامه داده و میگوید این حملات اقدامات دفاع از خود در برابر حزبالله است که بخشی از آتشبس نبود.
با همکاری رویترز