برای چند هفته در تابستان امسال، میتوانستید به قیمت نفت نگاه کنید و جنگ ایران را به کلی فراموش کنید. در ماه ژوئن، آمریکا با ایران قراردادی امضا کرد که به موجب آن تحریمها بر صادرات نفت دشمن خود را در ازای عبور امن کشتیها از تنگه هرمز لغو کرد. با هجوم تانکرها برای خروج از خلیج فارس، مازاد ناگهانی و کوچکی باعث شد قیمت آتی نفت برنت، معیار بینالمللی، به سطح پیش از جنگ یعنی ۷۲ دلار در هر بشکه کاهش یابد.
فشار ناگهان دوباره آغاز شده است. پس از حملات مجدد ایران به تانکرها و ۱۳ شب حملات آمریکا و تهدید به حملات بزرگتر، تردد در هرمز کاهش یافته است. در یمن، شورشیان حوثی متحد ایران، در تلافی محاصره بنادر تحت کنترل خود توسط سعودیها و حملات به فرودگاه صنعا، پایتخت، محاصره بنادر دریای سرخ عربستان سعودی را اعلام کردهاند. آنها ادعا میکنند که پهپادها و موشکهایی را به تأسیسات نفتی عربستان سعودی شلیک کردهاند (اگرچه سعودیها در این باره اظهار نظری نکردهاند). در ۲۳ ژوئیه، قیمت برنت به ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسید. اگرچه روز بعد با ۹۷ دلار بسته شد، اما همچنان ۳۵ درصد بالاتر از ۱ ژوئیه است. خورخه لئون از شرکت مشاوره ریستاد انرژی (Rystad Energy) هشدار میدهد که اگر تردد به زودی از سر گرفته نشود، ممکن است از بالاترین سطح درونروزی ۱۳۹ دلار در سال ۲۰۲۲، پس از حمله روسیه به اوکراین، فراتر رود و تا سپتامبر به ۱۵۰ دلار نزدیک شود.
پیشبینیهای مشابهی در آغاز جنگ ایران انجام شد که در چهار ماه بعدی محقق نشد. اما این بار بازارهای انرژی به سه دلیل ناپایدارتر هستند: مشکل هرمز پیچیدهتر شده است؛ تهدیدات جدیدی پدیدار شدهاند؛ و ذخایر حفاظتی از قبل کاهش یافتهاند.
جریان نفت از هرمز از بیش از ۸ میلیون بشکه در روز در اوایل ژوئیه به کمتر از ۲ میلیون بشکه در روز در روزهای اخیر کاهش یافته است. نفت دوباره در داخل خلیج فارس انباشته میشود، حتی در حالی که عرضه در خارج از آن کمیاب میشود. پالایشگاههای آسیایی که محمولههای خلیج فارس را برای اواخر تابستان خریداری کرده بودند، از تأخیرهای شدید، در صورت تحویل، بیم دارند. تنها ۸ میلیون بشکه از سوی شرکت ملی نفت امارات در اواسط ژوئیه به پالایشگاههای کره جنوبی، تایوان و ژاپن اختصاص یافت، در مقایسه با ۲۰ میلیون بشکه در هر مناقصه در ماه ژوئن.
برای دستیابی به یک راهحل دیپلماتیک، ممکن است قیمت نفت بسیار بالاتری لازم باشد. بعید است ایران قبل از اینکه آمریکا امتیازات جدی بدهد، از موضع خود کوتاه بیاید و اگرچه حملات شبانه آمریکا متوقف شده است، دونالد ترامپ هیچ نشانهای از عقبنشینی با قیمت فعلی نشان نمیدهد. او قول داده است که به ازای هر کشتی مورد حمله، یک پل یا نیروگاه ایرانی را بمباران کند. آمریکا موشکی را به یک تانکر شلیک کرده است که به گفته این کشور، محاصره نفتی ایران را که در ۱۴ ژوئیه دوباره اعمال کرده بود، نقض کرده بود.
خصومتهای دوباره جان برخی از دریانوردان را گرفته است. در ۱۵ ژوئیه، هند از صاحبان کشتی، مدیران و آژانسهای استخدام خواست تا از اعزام دریانوردان هندی، دومین گروه ملی پرشمار در جهان، که یک هشتم کل را تشکیل میدهند، از طریق هرمز خودداری کنند. مشکلات لجستیکی در حال افزایش است. یک معاملهگر میگوید حق بیمه جنگی اکنون میتواند به ۱۲ درصد ارزش کشتی برسد، در حالی که قبل از جنگ تقریباً ۰.۲۵ درصد بود. کشورهای خلیج فارس که تولید خود را افزایش داده بودند، دوباره آن را کاهش میدهند، زیرا از کمبود ذخیرهسازی میترسند. تحلیلگران تردید دارند که صادرات قبل از اوایل سال ۲۰۲۷ به سطوح پیش از جنگ بازگردد.
از میان تهدیدات جدید، جدیترین آنها محاصره حوثیها است. از ماه آوریل، عربستان سعودی روزانه ۲.۵ تا ۳.۵ میلیون بشکه نفت خام اضافی، حدود نیمی از صادرات روزانه خود در سال ۲۰۲۵، را از طریق خط لوله به ینبع، بندری در دریای سرخ که قبلاً تنها ۷۰۰ هزار بشکه در روز را مدیریت میکرد، و سپس از طریق تنگه بابالمندب به آسیا ارسال کرده است. ژاپن و کره جنوبی به ویژه به این منابع وابسته شدهاند.
میزان دقیق محاصره حوثیها نامشخص است. آنها ادعا میکنند که به دو کشتی سعودی که بین بنادر عربستان سعودی در حال حرکت بودند، حمله کردهاند، اما به دو تانکر چینی حامل نفت خام سعودی اجازه عبور از بابالمندب را دادهاند. برخی از صاحبان کشتی منتظر نمیمانند تا بفهمند: مت رایت از کپلر (Kpler)، یک ردیاب کشتی، میگوید چهار تانکر حامل بشکههای سعودی بازگشتهاند و کشتیهای متعلق به غرب قصد دارند از این تنگه اجتناب کنند یا با خاموش کردن فرستندههای خود از آن عبور میکنند. وورتکسا (Vortexa)، یک ردیاب دیگر، تنها ده عبور تانکرهای بزرگ از بابالمندب را در ۲۳ ژوئیه ثبت کرده است، در حالی که دو روز قبل ۱۷ عبور بوده است.
تانکرها میتوانند از کانال سوئز عبور کنند، اما این کار به راحتی امکانپذیر نیست. این کانال برای کشتیهای بسیار بزرگ کاملاً بارگیری شده بسیار کمعمق است، بنابراین بخشی از بار آنها باید قبل از عبور به کشتیهای کوچکتر سوئزماکس (Suezmaxes) منتقل شود که ظرفیت بندر را تحت فشار قرار میدهد؛ همچنین ممکن است مقداری نفت خام از طریق خط لوله سومد (Sumed) مصر با هزینه زیاد پمپ شود. زمان عبور به آسیا تقریباً دو برابر خواهد شد و به حدود ۵۰ روز میرسد، که واردکنندگان در آنجا را مجبور میکند به دنبال منابع جایگزین باشند که قبلاً به دلیل بسته شدن هرمز کاهش یافتهاند.
تهدید دیگر برای عرضه جهانی نفت در خارج از خاورمیانه قرار دارد. بین ۱۷ تا ۲۰ ژوئیه، پهپادهای اوکراینی به چهار تانکر در حال بارگیری در پایانه کنسرسیوم خط لوله خزر (Caspian Pipeline Consortium) در دریای سیاه حمله کردند که معمولاً حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز صادرات نفت خام از قزاقستان و روسیه را مدیریت میکند. بارگیریها متوقف شدهاند و مناقصههای ماه اوت برای نفت سیپیسی (CPC) بیجواب ماندهاند. قزاقستان میتواند بخشی از صادرات را از طریق خطوط لوله کوچکتر منحرف کند، اما این امر همچنان ممکن است پالایشگاههای مدیترانه را با کمبود ۱ میلیون بشکه در روز مواجه کند و رقابت جهانی برای بشکههای نفت را تشدید کند.
ذخایر حفاظتی بازار، یعنی کاهش تقاضا و برداشت از ذخایر، نمیتوانند بیشتر از این جذب کنند. واردات نفت خام چین از فوریه بیش از ۵ میلیون بشکه در روز کاهش یافته است. تقاضا در آنجا و در بسیاری از کشورهای فقیرتر به شدت کاهش یافته است. ذخایر استراتژیک آمریکا، که بیش از ۱۰۰ میلیون بشکه از آن از ماه مارس آزاد شده است، در کمترین میزان خود از سال ۱۹۸۳ قرار دارد و ذخایر تجاری به حداقل عملی خود نزدیک میشوند.
در نتیجه، بازارهای انرژی از قبل دچار تنگنا هستند. قیمت نفت برنت تاریخدار، یعنی برای تحویل در چند هفته آینده، کمی بالاتر از قیمت برای تحویل یک ماه بعد است. منحنی آتی برنت، که برای مدت کوتاهی در ابتدای ماه شیب صعودی داشت، دوباره تغییر کرده است. بحران در محصولات پالایش شده بدتر است: قیمت بنزین در آمریکا به ۱۵۵ دلار در هر بشکه، سوخت جت در آسیا به ۱۶۰ دلار و دیزل در اروپا به ۱۷۵ دلار نزدیک میشود. سایر کالاها نیز تحت تأثیر قرار گرفتهاند. ناتاشا فیلدینگ از آرگوس مدیا (Argus Media)، یک آژانس گزارشدهنده قیمت، میگوید قیمت گاز در اروپا به بالاترین سطح خود از ژانویه ۲۰۲۳ رسیده است، زیرا این بلوک برای منابع کمیاب با آسیا رقابت میکند. قطر، که معمولاً یک پنجم گاز طبیعی مایع جهان را تأمین میکند، از قبل هشدار میدهد که ممکن است برخی از تعهدات خود را قبل از اواسط اکتبر انجام ندهد.
اگر درگیری تنها یک ماه دیگر طول بکشد، قیمت برنت ممکن است زیر ۱۰۰ دلار باقی بماند. اگر ادامه یابد، کشورهای دیگر به غیر از آمریکا باید عمیقتر به ذخایر رو به کاهش خود دست بزنند، که با کاهش ذخایر، احتمال کمبودهای آینده را افزایش میدهد و قیمتها را بالاتر میبرد. جیپی مورگان (JPMorgan)، یکی از محافظهکارترین پیشبینیکنندگان، هشدار میدهد که هر ماه اضافی اختلال، ۷ تا ۸ دلار به قیمت هر بشکه اضافه خواهد کرد. با افزودن حق بیمه ریسک بالاتر، و بدون تخریب جدیتر تقاضا، نفت خام به طور مداوم بالای ۱۲۰ دلار در هر بشکه تا پایان تابستان قابل باور میشود.
این امر قیمت بنزین آمریکا را در پمپ بنزین به بالای ۴.۵۰ دلار در هر گالن میرساند، که از ۴.۱۰ دلار امروز بیشتر است. در دور قبلی تشدید تنشها، آقای ترامپ زمانی که قیمت بنزین به این آستانه نزدیک شد، مردد شد. اینکه قیمت برنت هنوز بالاتر نرفته است، نشان میدهد که معاملهگران هنوز انتظار دارند او دوباره عقبنشینی کند. بهتر است که حق با آنها باشد.