برای نزدیک به پنج ماه، شورشیان حوثی یمن در حالی که حامی اصلی آنها، ایران، حملات ویرانگر آمریکا و اسرائیل را تحمل میکرد، در حاشیه ماندند.
این وضعیت در هفتههای اخیر با از سرگیری درگیری بین حوثیها و عربستان سعودی – متحد نزدیک ایالات متحده در جنگ ایران – تغییر کرد.
حوثیها، که به طور فزایندهای از آنچه آن را محاصره توسط عربستان سعودی میخوانند، خشمگین هستند، حملاتی را علیه شرکت نفتی دولتی عربستان انجام دادند و محاصره کشتیهای سعودی را که از دریای سرخ عبور میکنند، اعلام کردند. این اقدام، علاوه بر تنگه هرمز، یک آبراه حیاتی دیگر را به نگرانیهای امنیتی منطقهای میافزاید و پتانسیل تشدید تنش را به درگیریای تزریق میکند که در آستانه ورود به ششمین ماه خود، نشانههای کمی از حل و فصل و پتانسیل گسترش را نشان میدهد.
عربستان سعودی روز پنجشنبه در پاسخ به این محاصره، تشکیل یک ائتلاف دفاعی با هدف حفاظت از کشتیرانی بینالمللی و مسیرهای انرژی در دریای سرخ را اعلام کرد.
حسین البخیتی، مفسر حامی حوثیها که برادرش یک افسر ارشد سیاسی در این گروه است، پیشبینی کرد که اگر عربستان سعودی خواستههای حوثیها را نپذیرد، «تشدید تنش بیشتری» رخ خواهد داد. این خواستهها شامل تردد آزاد در بنادر و فرودگاههای یمن، تبادل تمامی اسرای جنگی و استفاده از درآمدهای نفتی یمن – که بخش عمده آن تحت کنترل عربستان سعودی است – برای پرداخت حقوق کارمندان دولتی و خدمات در سراسر کشور است.
او گفت که احتمال پذیرش این خواستهها توسط عربستان سعودی پایین است و به افزایش همکاری با ایالات متحده اشاره کرد.
از زمان بسته شدن مؤثر تنگه هرمز توسط ایران در پاسخ به حمله آمریکا و اسرائیل که در فوریه آغاز شد، عربستان سعودی از خط لوله شرق-غرب خود برای انتقال بخش عمده نفت خود به سواحل دریای سرخ برای صادرات از طریق تنگه بابالمندب، در سایه جنگجویان حوثی، استفاده کرده است.
این امر هدفی را ارائه داد که برای حوثیها، که تمایل آنها به ورود به درگیری گستردهتر یک سوال باز بود، بسیار وسوسهانگیز به نظر میرسید. برخلاف گروههای مورد حمایت ایران مانند حزبالله در لبنان و شبهنظامیان شیعه در عراق، آنها تا حد زیادی از مداخله در جنگ به نفع ایران خودداری کرده بودند.
البخیتی گفت: «نفت ستون فقرات عربستان سعودی است. اگر میخواهید به کسی ضربه بزنید، باید به جایی ضربه بزنید که دردناک است.»
در هفتههای گذشته، حوثیها دقیقاً همین کار را انجام دادهاند و طبق تصاویر ماهوارهای و اظهارات رسمی، به نظر میرسد یک نفتکش با پرچم عربستان سعودی و دو تاسیسات نفتی در سواحل دریای سرخ این کشور را هدف قرار دادهاند.
آدام بارون، پژوهشگر برنامه امنیت آینده در اندیشکده نیو آمریکا (New America) در واشنگتن که حوثیها را مطالعه میکند، گفت: «وقتی الگویی از آزمایش و واکنش متقابل بین مردم وجود دارد، همانطور که حوثیها و عربستان سعودی انجام میدهند، فرصت برای سوءتفاهمها زیاد است. وقتی خطوط قرمز را آزمایش میکنید، ... خطر از کنترل خارج شدن اوضاع وجود دارد.»
از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۲، شورشیان حوثی یمن و عربستان سعودی جنگی را درگیر بودند که یمن را به آستانه قحطی کشاند و طبق یافتههای برنامه توسعه سازمان ملل متحد، به مرگ صدها هزار یمنی کمک کرد. این جنگ در سال ۲۰۲۲ با یک آتشبس شکننده به پایان رسید.
احمد ناجی، تحلیلگر ارشد یمن در گروه بینالمللی بحران (International Crisis Group)، یک سازمان تحقیقاتی مستقر در بروکسل، گفت: تلاشها برای بازگشت به میز مذاکره پس از آن آتشبس با تصمیم حوثیها برای حمله به اسرائیل و کشتیها در دریای سرخ، در تلافی کارزار اسرائیل در نوار غزه، پیچیده شد.
ناجی گفت: این بار، تصمیم حوثیها برای ورود به جنگ هم بازتاب اختلاف آنها با عربستان سعودی و هم تعهد آنها به حمایت از ایران بود.
دور کنونی تشدید تنش در ماه ژوئیه آغاز شد، زمانی که یک هواپیما از ایران در فرودگاه بینالمللی صنعا در یمن فرود آمد – این یک خط قرمز برای دولت عربستان سعودی بود که چنین پروازهایی را یک خطر امنیت ملی میداند.
سپس حوثیها عربستان سعودی را به بمباران فرودگاه متهم کردند.
ناجی گفت: «این بهانهای برای تشدید تنش به دلیل خواستههای محلی بود»، و خاطرنشان کرد که حوثیها میدانستند که چنین پروازهایی توسط عربستان سعودی پذیرفته نخواهد شد.
او گفت که زمانبندی «ربطی به ایران نداشت»، اگرچه او گفت که مداخله حوثیها احتمالاً هم به نفع حوثیها و هم به نفع رژیم ایران است. او گفت که اگر در گذشته ایران نیرویی تعدیلکننده برای حوثیها بود، دیگر اینطور نیست. و حوثیها همچنین میدانند که اگر ایران ضعیف شود، «به طور پیشفرض آنها نیز ضعیف خواهند شد.»
محمد الباشا از شرکت مشاوره ریسک باشا ریپورت (Basha Report) مستقر در آمریکا، گفت که حوثیها از بیثباتی در منطقه برای تلاش برای تغییر وضعیت موجود که از سال ۲۰۲۲ وجود داشته است، استفاده میکنند.
آتشبس، کنترل شمال یمن را به حوثیها و کنترل جنوب را به دولتی که توسط عربستان سعودی حمایت میشود و به رسمیت شناخته شده بینالمللی است، واگذار کرد.
او گفت که آنها معتقدند تنگه نزدیک سواحل آنها «به دلیل تنگه هرمز چهار برابر ارزش پیدا کرده است. بنابراین این فرصت آنهاست تا به سرعت فشار را به حداکثر برسانند و به آنچه میخواهند برسند.»
البخیتی، مفسر حامی حوثیها، گفت که تصمیم حوثیها برای ورود به این درگیری، تصمیم خودشان بوده است، اما افزود که «هیچ شرمی» در کمک ایران به آنها و بالعکس وجود ندارد و آن را با رابطه بین اسرائیل و ایالات متحده مقایسه کرد. او گفت که تنها با «یک تماس» از سوی ایران، حوثیها کل تنگه بابالمندب را خواهند بست.
تاکنون، آنها مشخص کردهاند که محاصره آنها به طور خاص علیه کشتیهای عربستان سعودی است. اما طبق گفته شرکتهای ردیابی دادههای دریایی، تأثیر آن همچنان این بوده است که حق بیمه تمامی کشتیها به حدی افزایش یافته که تردد از طریق تنگه کند شده است.
سرتیپ یحیی سریع، سخنگوی حوثیها، روز سهشنبه گفت که نیروهای حوثی به نفتکش با پرچم عربستان سعودی NCC حمله کردند زیرا این کشتی هشدارهای آنها را نادیده گرفته بود.
طبق تصاویر تحلیل شده توسط TankerTrackers.com، این نفتکش که حامل نفت بود، صبح دوشنبه در دریای سرخ مشاهده شد. تصاویر تحلیل شده توسط این گروه نشان میدهد که به نظر میرسد تا روز پنجشنبه مسیر خود را تغییر داده و به سمت شمال در دریا حرکت کرده است. طبق گفته شرکت ردیابی دریایی Kpler، این نفتکش از ۲۳ ژوئیه هیچ سیگنال ردیابی ارسال نکرده است.
بارون گفت: در حالی که سرعت حملات به هیچ وجه به اندازه یک دهه پیش نیست، زمانی که حوثیها و عربستان سعودی در یک جنگ تمامعیار بودند، تشدید تنش هفته گذشته «در سالهای اخیر بیسابقه است.»
او گفت: «حوثیها امتیازات بیشتری میخواهند و در حال آزمایش خطوط قرمز عربستان سعودی هستند. آنها همچنین میخواهند روایت مبنی بر اینکه حملات آمریکا و اسرائیل آنها را ضعیف یا ناتوان از انجام چنین کاری کرده است، رد کنند.»
او گفت که مشکل این است که هر دو طرف «احساس میکنند با تفنگی روی سرشان زندگی میکنند ... و هیچ کس نمیخواهد اینگونه زندگی کند.»
در حال حاضر، به نظر میرسد حملات حوثیها حداقل دو تاسیسات متعلق به شرکت نفتی دولتی عربستان، آرامکو، در امتداد دریای سرخ را هدف قرار داده است.
تصاویر ماهوارهای از پالایشگاه جازان که آخر هفته گذشته گرفته شده است، ستونی از دود سیاه رنگ را نشان میدهد که به نظر میرسد از بالای یک مخزن ذخیره نفت بلند میشود. دو روز بعد، تصاویر سقف یک مخزن بزرگ سفید رنگ نفت را در همان مکان نشان میدهد که ظاهراً سیاه شده است.
بیش از ۶۰۰ مایل به سمت جنوب در امتداد ساحل، در مجتمع پالایشگاهی ینبع، تصاویر ماهوارهای چندین منطقه تغییر رنگ یافته را نشان میدهد، از جمله آنچه به نظر میرسید یک ساختمان بلند تیره شده بود، اما تحلیلگران گفتند که نمیتوانند این تغییرات را به یک علت خاص نسبت دهند. سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، گفت که این گروه موشکهای بالستیک و پهپادهایی را به هر دو تاسیسات ینبع و جازان شلیک کرده است که روزانه صدها هزار بشکه نفت را پالایش میکنند.
ینبع همچنین میزبان بندر اصلی خط لوله نفت شرق-غرب است که به آن کمک کرده تا محاصره تنگه هرمز توسط ایران را دور بزند.
ندوا الدوسری، پژوهشگر غیرمقیم در موسسه خاورمیانه (Middle East Institute)، یک اندیشکده در واشنگتن که یمن و حوثیها را مطالعه میکند، گفت که این گروه منتظر ماند تا وارد جنگ شود زیرا «هیچ ارزش استراتژیکی در ورود زودهنگام به درگیری وجود نداشت.»
او گفت: «ایران و حوثیها تمایل دارند به صورت مرحلهای تشدید تنش کنند و گزینههای مهمتر را تا زمانی که مورد نیاز باشند، حفظ کنند. مداخله کنونی آنها بازتاب یک تصمیم عمدی برای افزایش فشار است، در حالی که هنوز از فعالسازی کامل جبهه دریای سرخ خودداری میکنند.»
او گفت که اهداف حوثیها تاکنون نشاندهنده «تشدید تنش عمدی و تدریجی» است که هدف آن اعمال فشار اقتصادی کافی بر عربستان سعودی برای گرفتن امتیازات و افزایش فشار بر ایالات متحده است.
اما او گفت که خودداری آنها از «یک کارزار پایدار و گسترده علیه خاک عربستان سعودی» عمدی است.
او گفت: «آنها هم توانایی و هم اراده خود را نشان میدهند، در حالی که گزینههای مهمتر را در صورت گسترش درگیری یا شکست دیپلماسی حفظ میکنند.»