دبی—حملات ایران به کشتیرانی در تنگه هرمز بدون پاسخ نظامی آمریکا در حال افزایش است که خطرات عبور از این آبراه استراتژیک را بالا برده و برخی متحدان عرب را که نگران عدم وجود استراتژی آمریکا برای پایان دادن به درگیری هستند، ناامید میکند.
بر اساس اعلام وزارت دفاع امارات متحده عربی، ایران روز سهشنبه دو موشک بالستیک به سمت تنگه شلیک کرد که پدافند هوایی این کشور را فعال کرد. این وزارتخانه اظهار داشت که موشکها ترافیک دریایی را هدف قرار داده بودند اما در نهایت به دریا افتادند.
شرکتهای امنیت دریایی اعلام کردند که اوایل روز سهشنبه، یک حمله ایرانی به موتورخانه یک کشتی باری در تنگه در شرق عمان اصابت کرد که منجر به کشته شدن مهندس ارشد شد.
امارات متحده عربی میگوید ایران در این ماه به هفت کشتی آن حمله کرده است. تاکنون، ماه اوت ۲۰ درصد از کل حملات به کشتیرانی در این جنگ را که اکنون به شش ماهگی خود نزدیک میشود، به خود اختصاص داده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، که بر نیروهای آمریکایی در خاورمیانه نظارت دارد، از اواخر ماه ژوئیه هیچ حمله تلافیجویانهای را به اهدافی در ایران اعلام نکرده است. با این حال، آمریکا همچنان از بازدید کشتیها از بنادر ایران جلوگیری میکند، از جمله با شلیک موشکهای هلفایر برای متوقف کردن کشتیهایی که قصد نقض محاصره آن را دارند.
این خویشتنداری منعکسکننده استراتژی فعلی رئیسجمهور ترامپ برای عقبنشینی از اقدام نظامی به نفع تشدید فشار اقتصادی بر تهران است.
اوایل تابستان، آمریکا پس از حملات ایران به کشتیها، بارها حملات تنبیهی را آغاز کرد که باعث شد ایران موشک و پهپاد در سراسر خلیج فارس پرتاب کند. تا روز سهشنبه، پدافند هوایی امارات متحده عربی از اواسط ژوئیه فعال نشده بود. این درگیریها آمریکا و متحدان منطقهای آن را مجبور کرد تا از ذخایر رو به کاهش رهگیرهای دفاعی خود بیشتر استفاده کنند و خطرات زیادی را برای زیرساختهای انرژی خلیج فارس به همراه داشت.
تغییر رویکرد کاخ سفید به تشدید قابل توجه درگیریها پایان داد. اما این امر ایران را به عقبنشینی متقاعد نکرده و نگرانیهایی را در منطقه از بابت انسداد طولانیمدت هرمز در بحبوحه یک بنبست طولانیمدت ایجاد میکند.
مقامات خلیج فارس گفتند که متحدان عرب آمریکا خود را در میانه این وضعیت گرفتار میبینند. در حالی که آنها نمیخواهند شاهد از سرگیری درگیریهای با شدت بالاتر باشند، معتقدند که عدم پاسخ آمریکا، ایران را به افزایش حملات خود تشویق میکند. این مقامات گفتند که کشورهای خلیج فارس فکر میکنند ایران در نهایت به فشار اقتصادی فزاینده پاسخ نظامی خواهد داد و درگیری را بدون توجه به این موضوع دوباره به اوج خواهد رساند.
ترامپ روز سهشنبه نقشهای از این آبراه را در شبکههای اجتماعی با عنوان «سرزمین جدید آمریکا» منتشر کرد، پس از آنکه هفته گذشته تهدید کرده بود که این تنگه را ادعا خواهد کرد.
رئیسجمهور در پستی دیگر نوشت: «محاصره دریایی با تمام قدرت و تأثیر خود باقی است.» «تنگه هرمز باز و در حال فعالیت است.»
ماه گذشته، آمریکا نیروهایی را به خاورمیانه اعزام کرد تا گزینههای بیشتری برای گسترش جنگ به ترامپ بدهد، و ترامپ هشدار داد که آمریکا هر بار که ایران به یک کشتی در تنگه حمله کند، یک پل یا نیروگاه را بمباران خواهد کرد. اما ترامپ در نهایت از گزینه نظامی به نفع فشار اقتصادی عقبنشینی کرد.
دستیاران ارشد ترامپ اخیراً استدلال کردهاند که خفه کردن توانایی ایران برای تجارت با جهان میتواند مؤثرتر از تلاشهای نظامی یا دیپلماتیک باشد که نتوانستهاند ایران را به شرایط آمریکا وادار کنند.
دولت بر این باور است که ترکیب تحریمهای سخت و محاصره نیروی دریایی، اقتصاد رو به زوال ایران را به سقوط آزاد سوق داده و آن را مجبور به امتیازدهی خواهد کرد. مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل، اوایل این ماه در فاکس نیوز گفت که تهران بیشتر از اسکات بسنت، وزیر خزانهداری، از پیت هگست، وزیر دفاع، میترسد.
نیروهای نظامی آمریکا از زمان اعمال مجدد محاصره بنادر ایران در ماه ژوئیه، ۶۴ کشتی تجاری را تغییر مسیر داده، سه کشتی را غیرفعال کرده و دو کشتی را برای اجرای این محاصره بازرسی کردهاند.
حملات ایران به کشتیها تعدادی از خدمه را کشته و عبور و مرور را مختل کرده است، اما بسیاری از آنها خسارت فاجعهباری که منجر به پاسخ نظامی شود، وارد نکردهاند. ارتش آمریکا میگوید که همچنان به کشتیها برای عبور از تنگه کمک میکند و فشار بر بازارهای جهانی انرژی را کاهش میدهد.
قیمت آتی نفت خام برنت، معیار جهانی، روز سهشنبه با اندکی تغییر در ۹۱ دلار در هر بشکه معامله شد که بسیار پایینتر از اوج خود در اوایل جنگ است اما همچنان بالا محسوب میشود.
در همین حال، ایران از عقبنشینی خودداری کرده و بر کنترل ترافیک کشتیها از طریق هرمز اصرار دارد.
بر اساس گزارش شرکت ریسک دریایی ماریسکس (Marisks)، حمله شبانه چهاردهمین کشتی را در ماه اوت در نزدیکی هرمز یا تنگه بابالمندب در سوی دیگر شبهجزیره عربستان که دریای سرخ را به بازارهای جهانی متصل میکند، هدف قرار داده است. تعداد حملات تاکنون در ماه اوت در حال رسیدن به مجموع حملات ماه ژوئیه است.
هیچ کس مسئولیت حمله اخیر را بر عهده نگرفت. اما این نشاندهنده خطرات برای کشتیهایی است که در آبهای عمان یا نزدیک به آن در مسیرهایی که آمریکا میگوید از مین پاکسازی کرده است، فعالیت میکنند. این امر ایران را که میخواهد کشتیها از مسیر شمالی تحت مدیریت تهران و نزدیک به سواحل آن استفاده کنند، خشمگین کرده است.
دیمیتریس مانیاتیس، بنیانگذار و مدیرعامل ماریسکس، گفت: «تهدید تنها به خسارت سطحی یا سیگنالدهی اجباری محدود نمیشود، بلکه اکنون خطری مستقیم و قابل توجه برای دریانوردان دارد.»
بر اساس گزارش شرکت ردیابی کشتی کپلر (Kpler)، در طول جنگ ۷۰ حمله به کشتیهای تجاری در حال عبور از تنگه هرمز و بابالمندب رخ داده است که منجر به ۲۴ کشته و ۴۵ زخمی شده است.
کشتیها همچنان از تنگه هرمز عبور میکنند، اگرچه با حجم بسیار کمتری نسبت به ماههای ژوئن و ژوئیه، زمانی که آتشبس برای بخشی از این دو ماه برقرار بود. بر اساس گزارش کپلر، روز دوشنبه ۱۰ عبور و مرور ثبت شد، در مقایسه با میانگین ۱۵ عبور در روز تاکنون در این ماه.
کشتیها عمدتاً از مسیر جنوبی با ترانسپوندرهای خاموش یا از مسیر شمالی تحت مدیریت ایران عبور میکنند. تنها دو مورد از ۲۵۵ عبور و مرور در این ماه به طور آشکار از مسیر مورد حمایت آمریکا در امتداد سواحل عمان استفاده کردهاند.
حملات اخیر تهدیدی برای رویهای است که امارات متحده عربی برای حمایت از صادرات و تولید نفت خام خود استفاده کرده است.
از اوایل ماه آوریل، تولیدکنندگان به رهبری شرکت ملی نفت ابوظبی (Adnoc) متعلق به دولت امارات متحده عربی، کشتیهایی را برای انجام آنچه «سفرهای شاتل» نامیده میشود، اجاره کردهاند. این کشتیها نفت خام و فرآوردههای نفتی را از داخل خلیج فارس حمل کرده و به کشتیهای منتظر در خارج از خلیج برای حمل به بازارهای جهانی منتقل میکنند.
جون گو (June Goh)، تحلیلگر ارشد بازار نفت در شرکت اطلاعات بازار اسپارتا کامودیتیز (Sparta Commodities)، گفت که ادنوک در حال حاضر ۲۵ کشتی را از شرکت سیناکور (Sinokor) کره جنوبی اجاره کرده است که ۱۵ مورد از آنها سفرهای شاتل انجام میدهند و بقیه مستقیماً به مشتریان نهایی تحویل میدهند.
گو گفت که سفرهای شاتل به امارات متحده عربی کمک کرده تا تولید خود را حفظ کند، در حالی که کشورهای همسایه با توقف تولید مواجه بودند.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی، در ماه ژوئیه، امارات متحده عربی روزانه ۳.۹ میلیون بشکه نفت خام تولید کرد که افزایشی نسبت به سطح پیش از جنگ (۳.۶ میلیون بشکه در روز) نشان میدهد. در مقایسه، کشورهای همسایه عراق، کویت و عربستان سعودی همگی حداقل ۲۰ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ تولید میکردند.
حملات به کشتیهای ادنوک از اواسط ژوئیه آغاز شد، زمانی که ایران به دو نفتکش متعلق به یا اجاره شده توسط ادنوک لجستیک و خدمات (Adnoc Logistics and Services) حمله کرد. یک دریانورد جان خود را از دست داد و چندین نفر دیگر زخمی شدند. هر دو کشتی قبل از هدف قرار گرفتن چندین سفر شاتل انجام داده بودند.
حملات ادامه یافت. بر اساس بیانیههای ادنوک لجستیک و خدمات، تنها در هفته اول ماه اوت، چهار کشتی دیگر وابسته به ادنوک یا متعلق به آن مورد حمله قرار گرفتند. هفته گذشته نیز سه کشتی دیگر هدف قرار گرفتند.