دزدان دریایی سومالی دوباره به میدان بازگشتهاند.
دزدی دریایی در منطقه دریای سرخ و خلیج عدن که در حدود سال ۲۰۱۰ به اوج خود رسیده بود، در سالهای اخیر به لطف اقدامات پیشگیرانه و اجرایی نیروی دریایی آمریکا و ائتلاف بینالمللی شرکا رو به کاهش نهاده بود. اما با جنگ ایران، هم منابع آمریکا تحلیل رفته و هم بیثباتی منطقهای تشدید شده است؛ شرایطی که بازگشت این رویه بدنام را ممکن ساخته است.
کشتی باری «لوتوف» در ۱۷ اوت توسط هشت مرد مسلح در حدود چهار مایل دریایی سواحل سومالی مورد حمله قرار گرفت و تصرف شد. همچنین نفتکش «امتی آسانا»، یک نفتکش حامل مواد شیمیایی و نفتی با پرچم تانزانیا، یک ماه پیش توسط یک گروه در خلیج عدن ربوده شد و به سمت منطقه پانتلند سومالی هدایت شد.
برای دزدان دریایی بالقوه در کشوری که هماکنون با خشکسالی، تشدید ناامنی غذایی و کاهش کمکهای بشردوستانه دستوپنجه نرم میکند، انگیزههای اقتصادی و توازن ریسک و پاداش ممکن است برای رد کردن این فرصت بسیار وسوسهانگیز باشد. اما برای مالکان کشتیها، این وضعیت محاسبات ریسک را که از قبل دشوار بود، پیچیدهتر میکند؛ آنها حملات حوثیها، افزایش حق بیمه و اینکه اصلاً از این منطقه عبور کنند یا نه را میسنجند.
«مسئله دزدی دریایی قطعاً به عدم قطعیت حاد دامن میزند و کسانی را که قبلاً تصمیم به اجتناب از دریای سرخ گرفتهاند، در تصمیم خود مصممتر میکند.» این را ایان رالبی، مدیرعامل «آی.آر. کونسیلیوم»، شرکت امنیت دریایی و منابع، و کارشناس حقوق و امنیت دریایی، اظهار داشت.
بر اساس گزارشهای سازمان ملل، حوثیها و گروههای مسلح در سومالی در سالهای اخیر روابط نزدیکتری با یکدیگر برقرار کردهاند که عمدتاً از طریق انتقال سلاح، آموزش و پشتیبانی اطلاعاتی بوده است.
«اگر الشباب و حوثیها رابطهای رسمی برقرار کنند که در آن کنترل دریای سرخ، بابالمندب و خلیج عدن را به دست گیرند و دزدان دریایی سومالی را بخشی از آن سازمان شبهنظامی کنند، این وضعیت بهطور بنیادین پویایی منطقه را تغییر خواهد داد.» این را کوری رانسلم، مدیرعامل «درایاد گلوبال»، شرکت جهانی هوش ریسک و امنیت سایبری دریایی، بیان کرد.
او افزود: «این میتواند به این معنا باشد که فناوری حوثیها، از جمله موشکها، پهپادها و قابلیتهای پهپادی، در اختیار دزدان دریایی سومالی قرار گیرد و در نتیجه خطرات بهطور نامتناسبی افزایش یابد.»
ابتکار جهانی مقابله با جرایم سازمانیافته فراملی که بازگشت دزدی دریایی در سال ۲۰۲۶ را ردیابی کرده است، اخیراً در یک گزارش اعلام کرد که دزدان دریایی برای آزادی کشتی «اورکا» که در ۲ مه ربوده شده بود، تا ۱۰ میلیون دلار باج درخواست کردهاند. کشتی ماهیگیری چینی «لیائو دونگ یو ۵۷۸» که در ژانویه ربوده شده بود، در مارس پس از پرداخت باجی بین ۱.۲ تا ۱.۵ میلیون دلار آزاد شد.
علاوه بر این، با افزایش قیمت نفت، ارزش نفتکشهایی که از این آبها عبور میکنند نیز بالا میرود. این وضعیت دزدان دریایی را در موقعیتی قرار میدهد که محمولههای روزافزون با ارزشی را در معرض تهدید اسلحه نگه دارند، به گفته مت ریسنر، مشاور ارشد امنیت ملی در مرکز استراتژی دریایی.
ریسنر گفت: «حملات حوثیها در دریای سرخ کشتیها را به سواحل سومالی، نزدیک نقاط داغ دزدی دریایی، سوق داده است و با توجه به قیمت بالای نفت و گاز، این نفتکشها به شدت ارزشمند و بهطور خاص آسیبپذیر شدهاند.»
ربودنهای اخیر به نظر میرسد این موضوع را تأیید میکند: سه مورد از چهار کشتی تجاری که بین آوریل و ژوئیه توسط دزدان دریایی سومالی ربوده شدند، نفتکشهای حامل فرآوردههای نفتی بودند.
رالبی از «آی.آر. کونسیلیوم» گفت: «همه مجبورند تقریباً هر روز حرکات پیچیدهای انجام دهند تا ریسک را دوباره محاسبه کنند.»