دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، جمعه شب اعلام کرد که واشنگتن سهم بلندمدت خود را در بخش وسیعی از میدانهای نفتی ونزوئلا تضمین کرده است؛ پیشنهادی که میتواند پرهزینه و از نظر حقوقی پرخطر باشد و هدف آن ترغیب شرکتهای انرژی مقاومتکننده به حفاری در این منطقه پرریسک است.
این طرح شامل کنترل مستقیمتر ایالات متحده بر ذخایر ونزوئلا میشود، زیرا جرایم و چالشهای لجستیکی سنگین، سرمایهگذاران خصوصی را بازداشته است.
بر اساس گفته مقامات فدرال، ایالات متحده تحت این توافق، سهام کنترلکنندهای در تقریباً یکچهارم ذخایر نفتی استخراجنشده ونزوئلا به دست آورده است. این امر ایالات متحده را به مالک اکثریت یک شرکت نفتی جدید و عظیم تبدیل میکند که قراردادهای ۱۰۰ سالهای در میدانهای نفتی ونزوئلا خواهد داشت.
شریک کلیدی ونزوئلایی در این معامله الکساندرو بتانکورت است که دومین شرکت نفتی خصوصی بزرگ در این کشور را کنترل میکند. بتانکورت، ۴۶ ساله، همچنین موضوع تحقیقاتی در چندین کشور به اتهام پولشویی بوده و حکم جلب سوئیس علیه او صادر شده است.
«ایالات متحده آمریکا همین حالا وارد توافقی با کشور ونزوئلا شد درباره بزرگترین قرارداد نفتی در تاریخ جهان!» ترامپ جمعه شب در شبکه اجتماعی خود نوشت. «به دستور من، مارکو روبیو، وزیر خارجه، و پت هیگست، وزیر جنگ، با همکاری نزدیک با دلسی رودریگز، رئیسجمهور محترم موقت ونزوئلا و از طریق مشارکت با بخش خصوصی، کنترل اکثریت ایالات متحده بر بیش از ۶۵ میلیارد بشکه ذخایر نفتی اثباتشده در ونزوئلا را به دست آوردهاند.»
این اعلامیه در حالی صورت میگیرد که نظرسنجیها نشان میدهد ضریب تایید ترامپ حدود دو ماه قبل از انتخابات میانه دوره ریاست جمهوری، در محدوده ۳۰ تا ۴۰ درصد قرار دارد. او بارها به مردم اطمینان داده است که قیمت بالای بنزین، که یکی از دغدغههای اصلی رأیدهندگان است و تا حد زیادی به جنگ ایران که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده، مربوط میشود، موقتی است. در پست امشب خود، ترامپ گفت که توافق ونزوئلا «قیمت بنزین را برای همه آمریکاییها به طور قابل توجهی کاهش خواهد داد»، هرچند اکثر کارشناسان معتقدند هرگونه افزایش واقعی در تولید نفت ونزوئلا سالها طول خواهد کشید.
ترامپ همچنین ادعا کرد که این معامله بدون هیچ هزینهای برای مؤدیان مالیاتی ایالات متحده انجام میشود. اما بررسی نکات قرارداد توسط واشنگتن پست و مصاحبه با افرادی که نزدیک به مذاکرات بودند، نشان میدهد که برای موفقیت این طرح در تولید نفت به میزان پیشبینیشده توسط دولت، ممکن است دولت ایالات متحده در نهایت مجبور به سرمایهگذاری مبالغ قابل توجهی شود.
لیستی که پیش از اعلام معامله با واشنگتن پست به اشتراک گذاشته شد، ۱۷ میدان نفتی را ذکر کرد که ایالات متحده در آنها سهامی خواهد گرفت. برخی از این میدانها فاقد هرگونه زیرساخت یا دسترسی به مراکز حملونقل برای تصفیه و انتقال نفت خام هستند. مناطقی که چنین زیرساختهایی دارند نیز قربانی سالها غفلت و سرقت ماشینآلات شدهاند.
پمپاژ نفت از این میدانها ممکن است نیازمند سرمایهگذاریهای چند ده میلیارد دلاری و برنامههای امنیتی پرهزینه برای محافظت از کارگران نفت و تأسیسات تولید در مناطق بیقانون و خشونتآمیز باشد. نکات قرارداد بررسیشده توسط واشنگتن پست نشان میدهد که سهم دولت ایالات متحده در شرکت نفتی تازه تأسیس بین مالکیت سهام و ضمانتهایی تقسیم خواهد شد که طبق آن دولت متعهد میشود نفت تولیدشده توسط این شرکت را به قیمت تمامشده خریداری کند تا ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده تکمیل شود.
اما مشخص نیست چه کسی سرمایهگذاریهای دهها میلیارد دلاری مورد نیاز برای زیرساختها را پیش از شروع پمپاژ نفت از این میدانها که عمدتاً غیرفعال هستند، انجام خواهد داد. شرکتهای بزرگ نفتی معمولاً چنین هزینههایی را بسیار پرریسک میدانند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه ایالات متحده، در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) نوشت که این توافق «نزدیک به ۱۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خصوصی» را به ونزوئلا خواهد آورد، بدون اینکه مشخص کند کدام شرکتها متعهد به چنین هزینههایی شدهاند.
شرکت بتانکورت، یعنی «شریکهای انرژی آبی آمریکای شمالی» (NABEP)، بزرگترین نهاد خصوصی ونزوئلایی خواهد بود که در این معامله دخیل است، به گفته فردی آشنا با مذاکرات.
وزارت دفاع ایالات متحده، از طریق دفتر سرمایهگذاری راهبردی (OSC)، نظارت بر و کمک به تأمین مالی مجوزهای میدانهای نفتی را بر عهده خواهد داشت، به گفته فردی آشنا با مذاکرات و فرد دیگری که از جزئیات این گفتگوها آگاه است. مأموریت این دفتر «شتاب بخشیدن و مقیاسدهی سرمایهگذاری خصوصی در فناوریهای زنجیره تأمین حیاتی» است.
مقامات پنتاگون گفتند که نمیتوانند درباره هیچ معامله خاصی که در حال بررسی در OSC است اظهار نظر کنند، اما تأکید کردند که این دفتر نمیتواند هیچ سهامی در شرکتهای خصوصی داشته باشد.
«نقش OSC صرفاً محدود به ارائه کمک سرمایه به صورت وام، ضمانت وام یا کمک فنی (از جمله ساختاردهی تراکنشها برای توسعه و تأمین مالی سرمایهگذاریها) است»، در بیانیهای از سوی سخنگوی پنتاگون، شان پارنل، آمده است.
بلومبرگ نیوز نخستین بار involvement شرکت NABEP و پنتاگون را در یک معامله احتمالی ونزوئلا گزارش داد.
بتانکورت به یک میانجی کلیدی بین ایالات متحده و ونزوئلا تبدیل شده و به واسطه قراردادهای اولیه برای شروع سریع پمپاژ نفت در این کشور کمک کرده است، واشینگتن پست این هفته گزارش داد.
او تولید نفت شرکت NABEP را در عرض تنها دو سال از ۱۸ هزار بشکه به تقریباً ۲۰۰ هزار بشکه در روز افزایش داده است. او در دهه گذشته همچنین با چندین تحقیق در سوئیس، اسپانیا و ایالات متحده به اتهام پولشویی مواجه بوده است.
مقامات ایالات متحده امسال تلاش کردهاند تا پرونده سوئیس را به گونهای حل کنند که از اتهامات کیفری جلوگیری شود و محدودیتهای سفر علیه بتانکورت، اهل بریتانیا، لغو گردد، واشنگتن پست گزارش داد و به دو نفر آشنا با موضوع استناد کرد که به دلیل حساسیت موضوع، خواستند نامشان فاش نشود.
ایالات متحده همچنین اقدامی در قبال حکم جلب سوئیس علیه او انجام نداده است، به گفته آن افراد. در عوض، ایالات متحده اجازه داده است که بتانکورت بارها برای ملاقات با دولت ترامپ وارد کشور شود، به گفته دیگر افراد آشنا با سفرهای او. بتانکورت متهم نشده است و وکیل او نیز درگیری او در پولشویی را رد کرده است.
موانع قابل توجهی برای اجرای یک معامله نفتی ونزوئلا همچنان باقی است.
مخالفت شدید در ونزوئلا نسبت به واگذاری کنترل منابع طبیعی به ایالات متحده وجود دارد. ممکن است اصلاحاتی در قانون اساسی ونزوئلا لازم باشد تا ایالات متحده بتواند به هر میدان نفتی دسترسی پیدا کند و چشمانداز وقوع چنین چیزی در سایه خصومتهای ایالات متحده نامشخص است.
«یک دولت موقت [ونزوئلایی] غیرمشروع با یک قانون هیدروکربنی غیرمشروع، هیچ مشروعیتی برای بستن این معامله غیرقانونی اساسی ندارد»، ریکاردو هاوسمن، اقتصاددان دانشگاه هاروارد که در اوایل دهه ۱۹۹۰ وزیر برنامهریزی ونزوئلا بود، در پستی در ایکس نوشت. «این برای همه طرفهای درگیر، از جمله @SecRubio، یک فاجعه خواهد بود.»
پس از بستن توافق با ایالات متحده، ونزوئلا در حال سنجش امکان خروج از کنسرسیوم اوپک، اتحادیه کشورهای تولیدکننده انرژی است، به گفته افراد آشنا با موضوع؛ حرکتی که دولت ترامپ آن را خوشحالکننده میداند زیرا واشنگتن به دنبال اعمال نفوذ بیشتر بر تجارت نفت بینالمللی است. ونزوئلا عضو بنیانگذار سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) است.
«حدس میزنم خروج از اوپک بیشتر به کنترل ایالات متحده بر کشور مرتبط است تا به گزارشهای مربوط به سرمایهگذاری ایالات متحده»، یک مقام صنعت نفت که به شرط ناشناس بودن صحبت کرد، گفت. «تا حدی که ایالات متحله در حال ساخت یک بلوک انرژی نیمکره غربی است، منطقی نیست که ونزوئلا عضو اوپک باشد.»
ترامپ رودریگز را به عنوان رئیسجمهور «موقت» منصوب کرد، در حالی که قول داد که کشور او در نهایت به حاکمیت دموکراتیک و انتخابی بازگردد. «از نظر حقوقی در ونزوئلا، دلسی هیچ جایگاهی ندارد»، یک ونزوئلایی که سابقه طولانی در صنعت نفت دارد و برای ارائه ارزیابی صادقانه خواسته بود نامش فاش نشود، گفت.
آن شخص گفت که این وضعیت باعث میشود بانکها و سایر نهادهایی که معمولاً در تأمین مالی عملیات حفاری دخیل هستند، بپرسند: «چرا ما باید با افرادی که هیچ مشروعیتی ندارند، قرارداد ببندیم؟»
رودریگز در بیانیهای گفت که این توافق «تأثیر قابل توجهی بر احیای کشورمان خواهد داشت».
بر اساس ساختار معامله، به گفته افراد آشنا با آن، نفت میتواند از طریق یک ساختار حقوقی شرکت مشترک موجود در ونزوئلا تولید شود که از طریق آن ایالات متحده به توسعه میدانهای نفتی دسترسی خواهد یافت، اما ونزوئلا همچنان تضمین میشود که بخشی از تمام درآمدهای حاصل از آن را دریافت کند.
این معامله ممکن است با مقاومت سختی در ونزوئلا و همچنین در ایالات متحده روبرو شود.
هرگونه هزینه یا وام دولتی ایالات متحده که برای توسعه میدانهای نفتی لازم باشد، احتمالاً نیاز به تأیید کنگره دارد، درست زمانی که متحدان جمهوریخواه ترامپ در خطر از دست دادن کنترل بر شاخه مقننه در انتخابات میانه پیش رو هستند.
دموکراتها از زمان برکناری دیکتاتور سابق ونزوئلا، نیکلاس مادورو، به شدت از تلاشهای دولت در ونزوئلا، از جمله معاملات مبهم آن با صنایع منابع طبیعی این کشور، انتقاد کردهاند.
با وجود ادعاهای دولت ترامپ مبنی بر اینکه حذف مادورو باعث ایجاد طوفانی از حفاری در ونزوئلا میشود، تولید نفت در آنجا افزایش کمی داشته است؛ تنها حدود ۲۰۰ هزار بشکه در سال گذشته افزایش یافته و پیشبینی میشود سال آینده نیز همان میزان یا کمتر افزایش یابد.
هنوز مشخص نیست «آیا کسی میخواهد در کشوری فعالیت کند که برق در آن محدود است و زیرساختهای بندری توانایی مدیریت افزایش تولید را ندارند»، به گفته دیوید گلدوین، رئیس شرکت مشاوره انرژی بینالمللی گلدوین گلوبال استراتژیز. او افزود که محدودیتهای دیگری نیز وجود دارد که «عملاً شرکتهای بزرگ را از ورود به این کشور بازداشته است».
حتی اگر این معامله به ایالات متحده امکان دهد تا تمام اختیارات حکومتی ونزوئلا را بر میدانهای نفتی نادیده بگیرد، آن مناطق «همان خطراتی را خواهند داشت» که تاکنون سرمایهگذاری جدید را به شرکتهای کوچکتر و کمریسکگریزتر محدود کرده است، گلدوین گفت.
دولت ترامپ قراردادهای بزرگ دیگری را برای کسب سهم عمده ایالات متحده در تولید انرژی یا منابع طبیعی اعلام کرده است، اما نتیجهای حاصل نشده است. این موارد شامل برنامههایی برای کسب سهم ایالات متحده در ذخایر مواد معدنی حیاتی اوکراین و اعلامیهای تقریباً یک سال پیش بود که ایالات متحده متعهد شد در ازای کسب سهام در شرکت وستینگهاوس، ساخت راکتورهای هستهای بزرگ را تأمین مالی کند.
هیچیک از این توافقها منجر به تحولات پیشبینیشده در تولید انرژی نشده است که دولت هنگام اعلام آنها وعده داده بود.