سامانههای دفاعی پیشرفته رافائل و لاکهید مارتین در تلاشاند تا روند یکپارچهسازی بمبهای اسپایس ۱۰۰۰ را بر روی جنگندههای رادارگریز اف-۳۵ آدیر نیروی هوایی اسرائیل سرعت بخشند.
به گفته رافائل، یکپارچهسازی اف-۳۵ به عنوان پروژهای مشترک میان رافائل و لاکهید مارتین در تأسیسات لاکهید مارتین در ایالات متحده در حال انجام است.
این غول صنایع دفاعی اسرائیل، خبر مذکور را در جریان همایش «هوا، فضا و سایبر» انجمن نیروهای هوافضا (AFA) در واشنگتن اعلام کرد.
پیشبینی میشد که جنگنده اف-۳۵ قادر به حمل این موشک باشد و جزئیات تسریع این پروژه در گزارش نوسازی خرید اف-۳۵ پنتاگون که اوایل اوت منتشر شد، تشریح شده بود.
در این گزارش آمده است: «یکپارچهسازی بمبهای ویژه اسرائیل با نام بمب هدایتدقیق، مقرونبهصرفه با اصابت هوشمند ۱۰۰۰B [معروف به اسپایس ۱۰۰۰B] با راهبرد تسریع در اجرا از طریق فرآیند «اسپایس لایت» (SPICE Lite) ادامه دارد.»
اسپایس خانوادهای از تسلیحات ضربتی تاکتیکی دورایستا با هدایت الکترواپتیکی در ابعاد و بردهای گوناگون است. سنگینترین نمونه آن، یعنی اسپایس ۲۰۰۰، کلاهکی ۲۰۰۰ پوندی (حدود ۹۰۰ کیلوگرم) حمل میکند و میتواند حدود ۶۰ کیلومتر پرواز گلاید داشته باشد. برد اسپایس ۱۰۰۰ به لطف بالهای بازشونده به حدود ۱۲۵ کیلومتر میرسد.
کوچکترین نمونه، یعنی اسپایس ۲۵۰، مفهومی کاملاً متفاوت دارد: مهمات گلاید سبکوزنی که برای کنترل «انسان در چرخه» (man-in-the-loop) طراحی شده است و به هدایتکننده امکان میدهد آن را در لحظه هدایت کند، مسیر آن را تغییر دهد، یا با کوبیدن آن به منطقهای امن، حمله را به کلی متوقف سازد. هر جنگنده میتواند تا ۱۶ تیر بمب اسپایس ۲۵۰ را به طور همزمان حمل کند که آن را برای شکار اهداف متحرک و باارزش مانند پرتابگرهای موشک بالستیک و سامانههای پدافند هوایی بسیار مناسب میسازد.
این سامانه مجهز به جستجوگر الکترواپتیکی و همچنین فناوریهای پیشرفته ناوبری، هدایت و آشیانهیابی است که انهدام اهداف را با دقت نقطهزن و در حجم بالای آتش در محیطهای فاقد سیگنال جیپیاس (GPS-denied) امکانپذیر میسازد.
کیت اسپایس ۱۰۰۰ دارای برد دورایستای ۱۲۵ کیلومتر و خطای احتمالی دایرهای (CEP) ۳ متر است. از خانواده اسپایس به طور گسترده در یمن از جمله علیه شناورهای یدککش حاوی مواد منفجره در لنگرگاههای ساحلی استفاده شده است و هر دو بمب اسپایس ۱۰۰۰ و اسپایس ۲۵۰ در مأموریتهای دوربرد علیه ایران در جریان عملیات «شیر خیزان» در سال ۲۰۲۵ و عملیات «شیر غران» در سال ۲۰۲۶ به کار گرفته شدهاند.
در حالی که نه این شرکت و نه ارتش اسرائیل اطلاعات چندانی درباره کاربرد عملیاتی آن ارائه نمیدهند، ویدیوهای منتشرشده توسط نیروی هوایی اسرائیل استفاده از آن را در عملیات شیر غران نشان داده است. یکی از ویدیوها حتی از دید دوربین خود موشک پیش از برخورد به هدف و انفجار آن فیلمبرداری شده بود.
رافائل اعلام کرد: «اسپایس ۱۰۰۰ به چندین کشور فروخته شده و در چند نیروی هوایی در سراسر جهان در خدمت عملیاتی است. این بمب چندین سال به عنوان مهمات اصلی نیروی هوایی اسرائیل به کار رفته است، از جمله کاربرد گسترده آن در مأموریتهای دوربرد اخیر که توسط جنگندههای اف-۱۵ و اف-۱۶ انجام شد.»
اگرچه اف-۳۵ یکی از پیشرفتهترین جنگندههای جهان به شمار میرود، اما این هواپیمای رادارگریز در میزان تسلیحاتی که میتواند حمل کند محدودیت دارد، چرا که مهمات باید درون محفظههای داخلی نگهداری شوند تا سطح مقطع راداری پایینی حفظ شود.
برخلاف سایر جنگندههای اف-۳۵ که برای حمل مهمات صرفاً در محفظه تسلیحات داخلی طراحی شدهاند، جنگندههای آدیر اسرائیل میتوانند بمبهای هدایتشونده جیدام (JDAM) را روی پایههای خارجی نیز حمل کنند که انعطافپذیری رزمی این جت را افزایش میدهد.
ارتش اسرائیل در ماه مارس گذشته اعلام کرد: «آدیر اسرائیل تنها جنگنده اف-۳۵ در جهان است که با پیکربندی تسلیحات خارجی حملات عملیاتی انجام داده و ظرفیت ضربتی خود را به میزان قابل توجهی افزایش داده است.»
به گفته رافائل، «در مراحل بعدی، سایر کشورهای دارنده اف-۳۵ در سراسر جهان نیز قادر خواهند بود اسپایس ۱۰۰۰ را به کار گیرند.»
این ارتقا همزمان با تحویل سه فروند اف-۳۵ مجهز به سختافزار «نوسازی فناوری ۳» (TR-3) در ژانویه ۲۰۲۶ صورت میگیرد. برنامه TR-3 زیرساخت رایانهای اصلی اف-۳۵ را متحول میکند و راهکاری موقت تا زمان آغاز تولید نسخه «بلاک ۴» (Block 4) به شمار میرود.
بخش دفاع و فناوری نشریه اورشلیم پست دریافته است که اسپایس در محفظه تسلیحات داخلی پلتفرمهای TR-3 حمل خواهد شد و برتری نظامی کیفی (QME) اسرائیل را تأمین خواهد کرد.
نسخه بلاک ۴ قابلیتهای پیشرفتهای را برای این جنگنده فراهم میکند که شناسایی و تشخیص اهداف را در بردهای دورتر و در شرایط نامساعد و همچنین توانمندیهای پیشرفته جنگ الکترونیک غیرحرکتی ممکن میسازد.
این جنگنده همچنین ظرفیت حمل موشک بیشتری خواهد داشت و به اف-۳۵های آینده از جمله آدیر اسرائیل امکان میدهد موشکهای نسل بعدی بیشتری مانند اسپایس ۱۰۰۰ را حمل کنند.
شرکت لاکهید مارتین اعلام کرد: «نوسازی بلاک ۴ با بیش از ۷۰ ارتقای عمده برای هر سه مدل اف-۳۵، چشمگیرترین تحول در توانمندیهای اف-۳۵ تاکنون به شمار میرود که شامل افزایش ظرفیت حمل موشک، قابلیتهای پیشرفته جنگ الکترونیک و بهبود شناسایی هدف است.»
گزارش پنتاگون همچنین خاطرنشان کرد که اقدامات برای نصب باکهای سوخت با برد افزایشیافته و غلافهای جنگ الکترونیک (EW) برای نیروی هوایی اسرائیل در جریان است، اما تاریخی برای استقرار این فناوری روی هواپیماها ارائه نکرد.
در ماه مه، وزارت دفاع اسرائیل قراردادی با شرکت سایکلون، از زیرمجموعههای البیت سیستمز، برای توسعه قابلیت برد افزایشیافته برای جنگنده اف-۳۵ آدیر امضا کرد؛ رویدادی که به درک دفاع و فناوری، نخستین باری است که جنگندههای اف-۳۵ به مخازن سوخت خارجی مجهز میشوند.
انتظار میرود این قابلیت جدید، برد عملیاتی اف-۳۵ را افزایش داده، وابستگی آن را به سوختگیری هوایی کاهش دهد و انعطافپذیری عملیاتی را در مأموریتهای دوربرد تقویت کند.
اسرائیل همچنین در ماه مه اعلام کرد که ناوگان اف-۳۵ خود را از ۵۰ به ۱۰۰ فروند و ناوگان جدید اف-۱۵IA خود را از ۲۵ به ۵۰ فروند دو برابر خواهد کرد.