رضا پهلوی، ولیعهد تبعیدی ایران، شنبه اعلام کرد که اعضای ساختار نظامی و غیرنظامی جمهوری اسلامی پیشتر بهصورت خاموش با رژیم قطع رابطه کردهاند و توصیف نمود که ایران در مبارزه برای سرنگونی حاکمان کشور وارد مرحله «انشقاق فعال» شده است.
پهلوی در جمع هزاران تن از هواداران خود در گردهمایی «کوروش بزرگ دوم» در تورنتو طی آخر هفته گذشته، توضیح داد که چگونه در ماههای پس از قیام خونین ژانویه، زمانی که بیش از ۴۰,۰۰۰ ایرانی در خیابانها کشته شدند، اپوزیسیون بازگروهبندی شده، تاکتیکهای خود را تطبیق داده و شبکههایش را در داخل ایران گسترش داده است؛ حتی در شرایطی که رژیم تلاش میکرد ایرانیان را متقاعد کند که جنبش اعتراضی شکست خورده است.
او در جمع حاضران گفت: «ما امروز باتجربهتر، منسجمتر و مصممتر از هر زمان دیگری هستیم.» وی افزود: «هدف ما روشن است: سرنگونی جمهوری اسلامی و دستیابی به ایرانی آزاد و مرفه.»
بخش مرکزی سخنرانی او، ادعای ادامه فرسایش در درون خودِ رژیم بود. پهلوی ماههاست که میگوید مقاماتی از درون دستگاه جمهوری اسلامی بهصورت خاموش با او تماس گرفته و مخالفت پنهانی خود را با رژیم اعلام کردهاند.
به گفته او، این اعضا از ساختارهای غیرنظامی و نظامی ایران از کانالهای امن استفاده کرده تا فاصله خود را با جمهوری اسلامی نشان دهند و به صف اپوزیسیون بپیوندند. پهلوی استدلال کرد که فعلاً بسیاری از آنان ظاهراً در سیستم باقی ماندهاند و مناصب خود را حفظ کردهاند، اما بهتدریج از انجام وظایفی که از آنها انتظار میرود، سر باز میزنند.
«آنها ظاهراً در ساختار باقی میمانند، اما دیگر کارکردهای سابق خود را برای رژیم انجام نمیدهند»، او گفت و افزود: «آنها بهصورت خاموش اما قاطع، ستونهای سرکوب را از درون فرسوده میکنند.»
به نظر میرسد انشقاقهای علنی، از جمله سربازانی که سلاحهای خود را زمین میگذارند، مرحلهای بعدی باشد که پس از تغییر قطعی موازنه قدرت به نفع اپوزیسیون فرا خواهد رسید.
پهلوی اعتراضات ضد رژیمی ژانویه را در چرخه طولانیمدت ناآرامیهای ایران قرار داد
پهلوی در سخنرانی تورنتو خود، قیام ژانویه را در بستر دورهای بسیار طولانیتر از ناآرامیها در ایران، شامل چندین چرخه اعتراضی، قرار داد.
او به جای نمایش تظاهرات دسامبر-ژانویه به عنوان یک انفجار خشم منزوی، ریشههای آن را در یک دهه رشد اپوزیسیون ردیابی کرد؛ از گردهماییهای بزرگ روز کوروش در سال ۲۰۱۶، از طریق اعتراضات ۲۰۱۷-۲۰۱۸ و نوامبر ۲۰۱۹، تا قیام سراسری که پس از مرگ مهسا امینی در سال ۲۰۲۲ رخ داد. شنبه همچنین شاهد راهپیماییهای جهانی در سراسر دیاسپورای ایرانی برای یادبود چهارمین سالگرد مرگ امینی در بازداشت رژیم ایران بود.
«قیام بزرگ دی ماه محصول یک فوران احساسی گذرا نبود»، او گفت. «پشت آن، مسیری طولانی، دشوار و پرهزینه نهفته بود.»
با این حال، رویدادهای ۸ و ۹ ژانویه، زمانی که جمهوری اسلامی با گسترش تظاهرات در سراسر کشور دست به سرکوب گسترده زد، شرایط مواجهه اپوزیسیون را تغییر داد.
پهلوی گفت که مقیاس کشتار، نیازمند تغییراتی در نحوه عملکرد اپوزیسیون بود، هرچند نه در آنچه که در نهایت به دنبال تحقق آن است.
«تغییر در تاکتیک به معنای تغییر در اهداف نیست. به معنای سازگار کردن روشهای ما با شرایط جدید است.»
گردهمایی شنبه در سالن مریدیان (Meridian Hall) به عنوان بخشی از رویداد «کوروش بزرگ دوم: از تمدنی بزرگ به آیندهای بزرگتر» برگزار شد که توسط سازمان فرهنگی و انساندوست کوروش بزرگ سازماندهی شده بود. برگزارکنندگان پیش از رویداد اعلام کرده بودند که انتظار حضور بیش از ۳,۰۰۰ ایرانیتبار کانادایی و هواداران را دارند.
این رویداد پهلوی را با چهرههای سیاسی و مدنی کانادا گرد هم آورد، برجستهترین آنها پیر پولیو، رهبر حزب محافظهکار، که از حضور خود برای درخواست اقدامات سختگیرانهتر کانادا علیه افراد مرتبط با جمهوری اسلامی استفاده کرد.
پولیو کانادا خواستار نظارت بر عوامل مرتبط با سپاه پاسداران ورودی به کشور شد
پولیو خواستار نظارت بیشتر بر افراد مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) که وارد کانادا میشوند، تحریمهای هدفمند مستمر، و تدابیری برای جلوگیری از انتقال داراییهای وابسته به رژیم به این کشور شد.
کانادا در سال ۲۰۱۲ روابط دیپلماتیک خود را با تهران قطع کرد و در سال ۲۰۲۴ سپاه پاسداران را به عنوان یک نهاد تروریستی معرفی نمود.
پولیو همچنین درباره ایران فراتر از جمهوری اسلامی صحبت کرد، با یادآوری کوروش بزرگ و تاریخ پیش از اسلام کشور، امیدواری خود را بیان داشت که ایرانیان روزی بتوانند آزادانه به کشورشان بازگردند و پرچم شیر و خورشید را دوباره برافراشته ببینند.
برای پهلوی، بخش زیادی از سخنرانی شنبه بر نبرد دیگری میان اپوزیسیون و تهران متمرکز بود: تصویر متضادی که هر طرف از وضعیت مقاومت در داخل ایران ارائه میدهد. او رژیم را متهم کرد که دو ادعای محوری را ترویج میکند؛ اینکه اپوزیسیون ایران همچنان ناامیدانه تفرقه دارد و هیچ سازماندهی معناداری در داخل کشور وجود ندارد.
در مورد اول، پهلوی استدلال کرد که توافق بر سر شکل نهایی حکومت ایران پیششرط همکاری علیه جمهوری اسلامی نیست.
جمهوریخواهان و سلطنتطلبان، و همچنین چپها و راستگرایان سیاسی، میتوانند حول چهار اصل با هم همکاری کنند: تمامیت ارضی ایران؛ جدایی دین از دولت؛ آزادیهای فردی و برابری در برابر قانون؛ و حق ایرانیان برای تعیین سیستم حکومتی آینده خود از طریق انتخابات آزاد و عادلانه.
«پذیرش انقلاب شیر و خورشید ایران برای هر ایرانی که این چهار اصل را بپذیرد، باز است»، او گفت.
ادعای دوم – یعنی فقدان سازماندهی در اپوزیسیون – پهلوی را به شبکههایی بازگرداند که به گفته او اکنون در زیر سطح در داخل ایران فعالیت میکنند.
او پرسید اگر هیچ سازماندهی وجود نداشت، چگونه میلیونها ایرانی در داخل و خارج از کشور میتوانستند در لحظات حساس با هم عمل کنند؟
به گفته پهلوی، پاسخ در شبکههای غیرمتمرکز نهفته در جامعه ایران است که فراتر از توان رژیم برای برچیدن آسان آنهاست. او ادعا کرد که دستگاه اطلاعاتی و امنیتی تهران خود نیز بهطور فزایندهای از توسعه این شبکهها نگران است.
با این حال، رهبر اپوزیسیون ایران هواداران خود را نسبت به فرض اجتنابناپذیر یا قریبالوقوع بودن فروپاشی جمهوری اسلامی هشدار داد.
«ما باید واقعبین باشیم. کار هنوز تمام نشده است»، او گفت. «سرنگونی این فرقه جنایتکار که کشور ما را اشغال کرده، فرآیندی پیچیده و چندمرحلهای است.»
اما پیام اصلی سخنرانی تورنتو این بود که پهلوی معتقد است این فرآیند وارد مرحله متفاوتی شده است – مرحلهای که بهطور فزاینده بر تضعیف ماشین جمهوری اسلامی از درون متمرکز است.
«دشمن از درون در حال پوسیدن و توخالی است»، او به جمعیت گفت. «ما مصممتر و منظمتر از همیشه هستیم. باور کنید که سپیده دم آزادی نزدیک است.»