.
یانز یانشا، نخستوزیر جمهوری اسلوونی، امروز در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک سخنرانی کرد.
.
او در سخنرانی خود از جامعه جهانی خواست که گفتار را به عمل تبدیل کند، استانداردهای دوگانه را در واکنش به بحرانهای جهانی از میان بردارد و اعتبار سازمان ملل را از طریق احترام پیوسته به اصول جهانی تقویت کند. او همچنین دو پیشنهاد مشخص برای شفافیت و بیطرفی بیشتر در عملکرد سازمان ملل متحد ارائه کرد.
پیام محوری این سخنرانی روشن بود: اعتماد به سازمان ملل بازنمیگردد، اگر جامعه جهانی همان اصول را بسته به کشور، درگیری یا منافع سیاسی در میان بگذارد و بهگونهای متفاوت اعمال کند.
.
نخستوزیر تأکید کرد: «اعتماد با یک پرسش ساده آغاز میشود: آیا اصول خود را پیوسته اعمال میکنیم، یا تنها زمانی که از نظر سیاسی به نفعمان باشد؟» او خاطرنشان کرد که سازمان ملل متحد بر پایه اصول جهانی حاکمیت، کرامت برابر، حاکمیت قانون، حل و فصل مسالمتآمیز اختلافات و حمایت از حقوق بشر بنیان نهاده شده است. «اما این اصول زمانی معنای خود را از دست میدهند که بهصورت گزینشی اعمال شوند.»
.
نخستوزیر همچنین ابتکاری را یادآور شد که ۱۴ سال پیش به مجمع عمومی ارائه کرده بود و در آن از جامعه جهانی خواسته بود سازوکاری مؤثرتر برای پیشگیری از نسلکشی و دیگر جنایات گسترده ایجاد کند. او اشاره کرد که این ابتکار با وجود حمایت اولیه قوی، اجرا نشد و اکنون جهان از دستیابی به آن هدف حتی دورتر نیز شده است.
.
او بهعنوان یکی از مشکلات کلیدی، استانداردهای متفاوت در واکنش به بحرانهای جهانی را برجسته کرد. او تأکید کرد که رنج غیرنظامیان فلسطینی و اسرائیلی هر دو شایسته توجه جدی و مستمر است و جان هر غیرنظامی اهمیت دارد. در همان حال، توجه خود را به آزار و اذیت مسیحیان در سراسر جهان، خشونت گسترده در نیجریه، نقض حقوق بشر در ایران و افزایش یهودستیزی جلب کرد.
.
او گفت: «اگر جان هر غیرنظامی اهمیت دارد، چرا فوریت ما از یک بحران به بحران دیگر اینقدر متفاوت به نظر میرسد؟ این به معنای اهمیت کمتر دادن به یک بحران نیست، بلکه به معنای اهمیت دادن پیوستهتر به همه آنهاست.» به گفته نخستوزیر، واکنش جامعه جهانی باید در درجه اول بر اساس مقیاس، مدت و شدت رنج تعیین شود، نه بر اساس جغرافیا، اتحادهای سیاسی، توجه رسانهها یا نفوذ سیاسی.
.
او بخش قابلتوجهی از سخنرانی خود را نیز به تجاوز روسیه به اوکراین اختصاص داد که نقض آشکار منشور سازمان ملل متحد و حمله مستقیم به حاکمیت و تمامیت ارضی یک کشور عضو است. او اشاره کرد که جامعه جهانی در جریان اشغال کریمه در سال ۲۰۱۴ نتوانست تجاوز روسیه را بهطور مؤثر متوقف کند و این بیمجازاتی در نهایت به تهاجم گسترده در سال ۲۰۲۲ منجر شد.
.
نخستوزیر تأکید کرد: «اگر یک دولت قدرتمند بتواند سرزمین همسایه خود را با زور تصرف کند، امنیت هر دولت کوچکتری کاهش مییابد.»
.
نخستوزیر خواستار بازگشت اسیران جنگی و بازداشتشدگان غیرنظامی و همچنین کودکان اوکراینی شد که بهزور آواره یا تبعید شدهاند. هدف باید همچنان صلحی عادلانه و پایدار باشد، مبتنی بر منشور سازمان ملل متحد و حاکمیت و تمامیت ارضی اوکراین. اوکراین باید در همه تصمیمات مربوط به آینده خود بهطور کامل مشارکت داشته باشد و هرگونه توافق باید تضمینهای امنیتی معتبری در برابر تجاوز مجدد فراهم کند. اسلوونی به حمایت از اوکراین در مسیرش به سوی اروپا ادامه خواهد داد.
.
در کنار این هشدارها، نخستوزیر دو پیشنهاد مشخص نیز برای اصلاح عملکرد سازمان ملل متحد ارائه کرد.
.
نخستین پیشنهاد، ایجاد سازوکاری مستقل و پاسخگو به مجمع عمومی است که هر سال مقیاس، مدت و شدت بحرانهای عمده جهان را با مقیاس و ماهیت واکنش جامعه جهانی مقایسه کند. هدف آن صدور داوریهای سیاسی نیست، بلکه افزایش شفافیت و شناسایی هرگونه الگوی واکنش گزینشی است.
.
دومین پیشنهاد، تقویت تضمینها در برابر ابزارسازی سیاسی از اختیارات و نهادهای سازمان ملل است. اعتبار آنها باید بر پایه رویههای شفاف، معیارهای پیوسته و استانداردهای برابر ارزیابی برای همه کشورهای عضو بنا شود.
.
نخستوزیر تأکید کرد: «اگر این سازمان میخواهد اعتماد را بازگرداند، باید با اعمال پیوسته اصول خود آغاز کند.»
.
او همچنین این ایده را رد کرد که پاسخ به کاستیهای نظام کنونی در تضعیف چندجانبهگرایی نهفته است. برعکس: «پاسخ تضعیف چندجانبهگرایی نیست. پاسخ، محافظت از آن در برابر ابزارسازی است.»
.
به گفته او، سازمان ملل متحد که برای همه نتیجه به بار میآورد، نمیتواند سازمانی باشد که به برخی بحرانها بلند پاسخ دهد و به برخی دیگر بیصدا. اعتماد زمانی بازمیگردد که رنج مردم، بهخودیخود، دلیل کافی برای اقدام باشد، صرفنظر از شرایط سیاسی هر بحران خاص.
.
نخستوزیر سخنرانی خود را با فراخوان از جامعه جهانی به پذیرش مسئولیت در قبال آینده نظام چندجانبه به پایان برد.
.
او در پایان گفت: «سازمان ملل متحدی که نمیتواند از اصول خود دفاع کند، جایگاهی برای درخواست اعتماد از جهان ندارد. آنچه به مردم جهان بدهکاریم، احساسات نیست. نهادی است که بهاندازه کافی پیوسته و آیندهنگر باشد تا شایسته اعتماد آنان باشد.»