.
برای دولت عراق در بغداد، ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ پایان یک دوره است. علی الزیدی، نخستوزیر عراق، در بیانیهای گفت: «اول اکتبر روزی تازه در مسیر دولت عراق خواهد بود؛ روزی که کشور از هرگونه حضور نظامی خارجی پاک میشود و حاکمیت ملی بر تمامیت ارضی آن کامل میگردد.»
این مناسبت به عنوان «روز استقلال» با چهار تعطیلی رسمی عمومی جشن گرفته خواهد شد.
.
تا روز چهارشنبه، ایالات متحده بر اساس توافق سال ۲۰۲۴، خروج باقیمانده ۲۵۰۰ نیروی خود از خاک عراق را تکمیل خواهد کرد. خروج این نیروها به ۱۲ سال مأموریت «عملیات عزم راسخ» به رهبری آمریکا علیه گروه دولت اسلامی (داعش) پایان میدهد؛ گروهی که در آن زمان در حال پیشروی در سراسر عراق و سوریه همسایه بود.
.
این خروج همچنین به بیش از دو دهه حضور نظامی آمریکا در عراق پایان میدهد. پس از تهاجم آمریکا در سال ۲۰۰۳، نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱ خارج شدند و در سال ۲۰۱۴ برای مقابله با گروه دولت اسلامی بازگشتند. این خروج در چارچوب راهبرد گستردهتر آمریکا برای کاهش حضور نظامی خود در خاورمیانه صورت میگیرد.
.
با این حال، خروج نیروهای آمریکایی به معنای پایان همه استقرارهای نظامی خارجی در عراق نیست. ترکیه همچنان نیروهایی در عراق دارد، هرچند آنکارا اوایل همین هفته اعلام کرد که یک پایگاه نظامی در شمال عراق را بهتدریج به بغداد تحویل خواهد داد.
.
رناد منصور، معاون مدیر برنامه خاورمیانه و شمال آفریقا و مدیر طرح عراق در اندیشکده چتم هاوس مستقر در لندن، به دویچهوله گفت: «در سال ۲۰۲۴، بغداد و واشینگتن بر آنچه رابطه عادیشده خواندند توافق کردند.» او افزود: «برای بغداد، هدف سیاسی اکنون این خواهد بود که روشن کند عراق میخواهد متحد آمریکا باقی بماند.»
.
به اعتقاد او، علی الزیدی، نخستوزیر عراق، نگران است که واشینگتن با توجه به اینکه آمریکا و اسرائیل در جنگ با ایران هستند، ممکن است عراق و شبهنظامیان غیردولتی مورد حمایت ایران را بیش از حد نزدیک به ایران ببیند.
بغداد مهلت خلع سلاح را تمدید کرد
در ابتدا، بغداد پایان مأموریت نظامی آمریکا را به خلع سلاح گروهها و شبهنظامیان مسلح متعدد عراق گره زده بود. این طرح همچنین شامل قرار گرفتن این گروههای شبهنظامی تحت کنترل دولت بود.
.
علی الزیدی، نخستوزیر عراق، هفته گذشته گفت که مهلت جدید ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ است. طرح بازنگریشده شامل یک دوره ۹۰ روزه است که در آن گروههای مسلح از حملات خودداری میکنند و در ازای آن تضمین میگیرند که نیروهای آمریکایی به آنها حمله نکنند؛ پس از آن، تحویل تدریجی سلاحها آغاز میشود که قرار است تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ تکمیل شود.
.
با این حال، احتمال نمیرود همه گروههای مسلح از این طرح پیروی کنند، زیرا چندین گروه مسلح قدرتمند خلع سلاح را رد کرده یا شرایطی را خواستار شدهاند که میتواند این روند را به تعویق بیندازد.
.
آلینا ال. رومانوفسکی، عضو برجسته «طرح امنیت خاورمیانه اسکاوکرافت» در برنامه خاورمیانه شورای آتلانتیک، گفت: «تندروترین گروههای مسلح — کتائب حزبالله، حرکة النجباء و کتائب سیدالشهداء — تاکنون هیچ نشانهای از آمادگی برای تسلیم سلاحهای خود به دولت و ادغام در نیروهای مسلح عراق ندادهاند.»
.
رناد منصور به دویچهوله گفت که از تمدید مهلت شگفتزده نشده است. چشمانداز سیاسی عراق از زمان تهاجم آمریکا که صدام حسین را در آوریل ۲۰۰۳ سرنگون کرد، بهشدت چندپاره بوده است. بیش از هشت سال جنگ، ظهور و سقوط داعش، و خروج آمریکا در سال ۲۰۱۱ و بازگشت آن در سال ۲۰۱۴ رخ داده است. او به دویچهوله گفت: «بسیاری از جنبشهای سیاسی با سازمانهای مسلح مرتبط هستند، بنابراین دشوار است که در آینده نزدیک شاهد تحولی انقلابی در بخش امنیتی باشیم.» او پیشبینی کرد که «حتی سال آینده نیز بسیاری از گروههای مسلح همچنان خارج از کنترل دولت مرکزی باقی خواهند ماند.»
این وضعیت برای اقلیتهای عراق چه معنایی دارد؟
خروج نیروهای آمریکایی همچنین شامل خروج پرسنل نظامی و برچیدن سامانههای پدافند هوایی آمریکا در اربیل، مرکز منطقه نیمهخودمختار کردستان در شمال عراق، است. مسرور بارزانی، نخستوزیر اقلیم کردستان، پیشتر از بغداد خواسته بود که در برابر حملات موشکی و پهپادی از ایران از آنها محافظت کند. از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در فوریه، حملات گروههای مسلح مورد حمایت ایران در عراق به اهدافی مرتبط با آمریکا در اربیل افزایش یافته و حملات ایران به زیرساختهای متعلق به گروههای اپوزیسیون کرد ایرانی در عراق نیز بیشتر شده است.
.
روز دوشنبه، مقامهای کرد در اربیل گفتند که سه پهپاد یک اردوگاه وابسته به اپوزیسیون کرد ایران را هدف قرار دادند. مقامهای محلی گفتند که این پهپادها ساخت ایران بودند، اما مسئولیت این حمله بهطور مستقل تأیید نشد.
.
یروان سعید، عضو ارشد غیرمقیم طرح عراق در شورای آتلانتیک و مدیر «طرح جهانی کرد برای صلح» در دانشگاه آمریکایی، نگران است که اقلیتهای قومی و مذهبی آسیبپذیر عراق، مانند مسیحیان و ایزدیها، و همچنین جوامع کرد، از اول اکتبر ۲۰۲۶ به بعد بیش از پیش در معرض خطر قرار گیرند. او گفت: «این خروج نشاندهنده پایان دورهای است که در آن نیروهای خارجی سپری در برابر تجاوز دولت مرکزی و بازیگران منطقهای فراهم میکردند.»
.
در همین حال، منصور از چتم هاوس خاطرنشان میکند که روابط آمریکا و عراق در ۳۰ سپتامبر پایان نمییابد، بلکه به «عرصههای دیگر، از جمله روابط اقتصادی به جای رابطهای امنیتمحور» تغییر جهت میدهد.
.
در ژوئیه، پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، پس از دیدار با علی الزیدی، نخستوزیر عراق، گفت که آنها درباره این موضوع گفتوگو کردهاند که عراقی مستقل، باثبات و قوی، زمینه همکاری تجاری و دفاعی دوجانبه سودمند را فراهم میکند.
.
با این حال، هگست در بیانیه پس از این دیدار افزود که «ساختن یک رابطه دفاعی دوجانبه عادی میان آمریکا و عراق نیازمند محیطی امن و عاری از اجبار تروریستی است.»
ویرایش: آندریاس ایلمر