ایران پس از مجموعهای از حملات مرگبار به پادشاهی عربستان، پیشنهاد میانجیگری میان ریاض و شبهنظامیان حوثی مورد حمایت تهران در یمن را مطرح کرده و هشدار داده است که تعارضات همپوشان در منطقه راهحل نظامی ندارند.
به گفته بیانیهای که دفتر وزیر امور خارجه ایران در شبکههای اجتماعی منتشر کرد، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، این پیشنهاد را در جریان تماس تلفنی شب یکشنبه با فیصل بن فرحان، همتای سعودی خود، مطرح نمود.
«اصرار بر رویکرد نظامی و نادیده گرفتن راهحل سیاسی، وضعیت کنونی را پیچیدهتر خواهد کرد»، این جمله بخشی از بیانیهای است که در کانال تلگرام آقای عراقچی منتشر شده است. آقای عراقچی همچنین گفت که ایران «آماده ارائه هرگونه کمک برای آغاز گفتگو» میان دو طرف است.
دولت عربستان اعلام کرد که دو وزیر صحبت کردهاند، اما هیچ اشارهای به پیشنهاد میانجیگری ایران نکرد. این تماس یک روز پس از مرگبارترین حمله به یک کشور خلیج فارس از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران انجام شد.
شنبه گذشته، حمله حوثیها به فرودگاهی در پایتخت عربستان، ریاض، دستکم ۱۲ کشته و صدها زخمی برجای گذاشت. گزارشهای رسانههای محلی وابسته به گروه حوثی در روز یکشنبه نشان میدهد که این حمله منجر به تبادل آتش با نیروهای ائتلاف به رهبری عربستان شد که هدف آن فرودگاه صنعا، پایتخت تحت کنترل حوثیها در یمن بود. وزارت بهداشت تحت مدیریت حوثیها اعلام کرد که در حملهای به یک ساختمان مسکونی در صنعا، یک کودک نیز جان باخته است.
مقامات سعودی درباره این ادعاها اظهار نظر نکردهاند، اما از حمله مرگبار دیگری از سوی حوثیها به فرودگاه ریاض در روز یکشنبه خبر دادهاند.
روز دوشنبه، شبکه تلویزیونی دولتی عربستان، «الاخباریه»، هشدار داد که ائتلاف نظامی به رهبری عربستان در حال دفع پهپادها و موشکهای کروز است که به سمت عربستان حرکت میکنند. مقامات سعودی تاکنون واکنش عمومی نشان ندادهاند.
درگیری میان عربستان و حوثیها ماه گذشته زمانی به سرعت تشدید شد که نیروهای حوثی سواحل دریای سرخ یمن را تصرف کردند؛ منطقهای که در کنار یک آبراه راهبردی برای تجارت جهانی و مسیر اصلی صادرات نفت عربستان واقع شده است.
این شبهنظامیان از سال ۲۰۱۴ با دولت به رسمیت شناختهشده بینالمللی یمن که مورد حمایت عربستان است، در حال جنگ هستند. آتشبس شکنندهای که در سال ۲۰۲۲ توافق شده بود، در ماههای اخیر فروپاشیده است.
این درگیری، بیثباتی بیشتری را در منطقه غنی از نفت خلیج فارس ایجاد کرده است؛ منطقهای که پیشتر نیز تحت فشار پیامدهای اقتصادی جنگ آمریکا و ایران قرار داشت.
به نظر میرسد مقامات آمریکایی و ایرانی برای احتمال بازگشت تعارض منطقهای راکد خود به سطح آشکار آماده میشوند، در حالی که پنتاگون طرحهای جدیدی برای حملات تهیه کرده است. محسن رضایی، مشاور امنیت ملی ایران، یکشنبه تهدید کرد که اگر درگیریها از سر گرفته شود، نیروهای ایرانی زیرساختهای دیجیتال در خلیج فارس، از جمله مراکز داده، کابلها و تسهیلات هوش مصنوعی را هدف قرار خواهند داد.
حوثیها یکی از چندین گروه شبهنظامی هستند که ایران در سراسر منطقه با آنها متحد است و بخشی از آنچه جمهوری اسلامی «محور مقاومت» مینامد، محسوب میشوند.
اگرچه حوثیها از سالها حمایت نظامی و مالی ایران بهرهمند شدهاند، کارشناسان منطقه مدتهاست که آنها را مستقلترین نیروها در میان متحدان تهران توصیف میکنند، با اهدافی متمایز از سیاستهای تهران.
سانام مهوزی در تهیه این گزارش مشارکت داشته است