سال‌ها ساختار اسکلتی معدن رها شده را با زنگ پوشانده بودند، چاه‌ها را پر از گل و لای و آوار چند طبقه کرده بودند. برگ‌های سبز از تجهیزات صنعتی فرسوده جوانه می‌زدند. آنچه از ایستگاه پمپ آب باقی مانده بود، به کلیسا تبدیل شده بود و تیرهای فولادی جایگزین نیمکت‌های چوبی شده بودند.
چهار دهه پیش، معدن عظیم پنگونا در بوگنویل، جزیره‌ای در لبه شرقی پاپوآ گینه نو، ناگهان تعطیل شد. این تعطیلی پس از خرابکاری ساکنانی رخ داد که خشمگین بودند زیرا کمتر از ۲ درصد از ثروت تولید شده توسط این معدن مس و طلا که تحت مدیریت استرالیا بود، به جامعه محلی اختصاص می‌یافت، هرچند که این معدن کل روستاها را نابود کرده و بخش‌های وسیعی از زمین‌های پایین‌دست را با ضایعات معدنی پوشانده بود.
آن خشم در جنگل‌های این جزیره به یک جنگ داخلی ده‌ساله دامن زد، زمانی که یک شبه‌نظامی جدایی‌طلب نامنظم، ارتش پاپوآ گینه نو را در حالت تدافعی نگه داشت. «بحران»، همان‌طور که اکنون شناخته می‌شود، جان بیش از ۱۵ هزار نفر را گرفت و نسلی را آواره کرد، در حالی که تمایل بوگنویل به استقلال را تثبیت نمود.
اکنون، معدن خاموش در حال احیاست؛ انگیزه‌ای که ناشی از آرزوی این منطقه برای تبدیل شدن به جدیدترین کشور جهان و همچنین تقاضای رو به رشد برای مس است. رهبر آن، ایشمال توروما، رئیس‌جمهور و فرمانده سابق شورشی، وعده داده است که بوگنویل تا سال آینده خودگردانی خواهد کرد و آینده آن توسط این معدن تأمین مالی می‌شود.
تقاضای جهانی برای ۵.۳ میلیون تن مس تخمینی که در اعماق آن نهفته است، افزایش یافته است. اما این هجوم علاقه‌مندان این پرسش را مطرح می‌کند: آیا منابع آن به گونه‌ای استخراج خواهند شد که به نفع مردم بوگنویل باشد، یا اینکه تاریخ تکرار خواهد شد؟
در اواخر سال گذشته، دولت خودمختار بوگنویل شرکت کم‌شناخته هندی، لویلدز متالز اند انرجی، را به عنوان شریک در توسعه مجدد معدن به کار گرفت. از آن زمان، ماشین‌آلات سنگین در جاده‌های خاکی منتهی به معدن حرکت می‌کنند و مهندسان و تکنسین‌های معدن از هند، مهمانسراهای شهر نزدیک آراوا را پر کرده‌اند. رزمندگان سابق وفادار به رئیس‌جمهور، دسترسی به معدن را کنترل می‌کنند؛ معدنی که لویلدز در بیانیه‌ای اعلام کرد عملیات آن باید در اوایل سال ۲۰۲۸ آغاز شود.
این پیشرفت سریع، برخی از مالکان زمین، ناظران و بوگنویلی‌های مسن‌تری که سقوط به درگیری را به یاد دارند و نگران خشونت مجدد هستند، نگران کرده است.
زخم‌های گذشته، رویاهای جدید
«اگر خیلی سریع، حتی خیلی تندتر از حد معمول حرکت کنید، احتمال لغزش بیشتر است و شاید حتی سر شما بشکند»، دنیس کوئیای گفت که در کنار رئیس‌جمهور جنگیده و اکنون مدیر منطقه‌ای در وزارت دادگستری است. «ما باید وقت بگذاریم و مطمئن شویم که کارها را به روش درست انجام می‌دهیم.»
لویلدز در بیانیه خود اعلام کرد که از حساسیت‌ها آگاه است.
«تاریخ پنگونا مشورت دقیق با مالکان زمین و جوامع را ضروری می‌کند»، شرکت افزود و هدف خود را پروژه‌ای توصیف کرد که «منافع پایدار محلی را به همراه داشته باشد.»
تنش‌ها این ماه به طور خلاصه شعله‌ور شد، زمانی که ۴۵ خودروی سنگین حامل نشان لویلدز توسط خرابکارانی که احتمالاً معدنچیان’alluvial’ محلی بودند، به آتش کشیده شدند. آقای توروما این را «یک عمل خشونت‌آمیز جداگانه توسط افراد» خواند و گفت که کارها «بدون تأخیر ادامه خواهد یافت.»
جغرافیای اطراف پنگونا توسط بقایای معدن تعریف می‌شود. مردم به جای اشاره به روستاها با نام، می‌گویند که در کنار تونل زهکشی، ایستگاه پمپ آب، داخل معدن یا در بخش‌های بالایی، میانی یا پایینی ضایعات معدنی زندگی می‌کنند — مناطق وسیعی که با ضایعات معدنی پوشانده شده‌اند.
در ماه اوت، خبرنگاران نیویورک تایمز چند روزی را در بوگنویل گذراندند، به ته چاله معدن سفر کردند و در سراسر منطقه تردد نمودند و با ساکنان و کارگران مصاحبه کردند. به عنوان نشانه‌ای از حساسیت‌ها، برخی کارگران خبرنگاران را به جاسوسی برای سایر اپراتورهای بالقوه معدن متهم کردند و گروهی از مردان هیجان‌زده که خود را رزمندگان سابق معرفی کردند، دوربین عکاس را به طور موقت از او گرفتند.
روستای فیلیپ کن، که سه بار به دلیل معدن مجبور به جابجایی شد، اکنون در کنار کلیسای تبدیل‌شده از ایستگاه پمپ آب قرار دارد. در آنجا، شعر کتاب مقدس از مراسم یکشنبه روی تخته سیاه نوشته شده بود و دو مجسمه مریم مقدس به سمت محراب نگاه می‌کردند.
آقای کن که در سال ۱۹۷۰، دو سال قبل از افتتاح معدن به دنیا آمد، تنها از طریق داستان‌ها می‌داند که خانه‌اش چگونه بوده است — خوک‌های وحشی در حال گردش بودند و رودخانه پر از ماهی بود. «خانواده من در پایین‌دست زندگی می‌کرد. حالا اینجا یک بیابان است»، آقای کن، ۵۶ ساله، گفت. او در ارتش انقلابی بوگنویل در درگیری که از سال ۱۹۸۸ تا ۱۹۹۸ طول کشید، جنگید. «من برای زمینم جنگیدم، پس از شنیدن اینکه معدن چه بلایی سر آن آورده است.»
در سال‌های پس از توقف معدن، مردم در روستای او و دیگران به طمع طلا در آب‌های خروجی معدن روی آورده‌اند. این کار سخت اما سودآور، کودکانی حتی ۱۰ ساله را نیز جذب می‌کند. بسیاری از جیوه استفاده می‌کنند زیرا به طلا متصل می‌شود. اثرات سلامتی در جامعه او مشهود است، جایی که به گفته آقای کن، تعداد کمی از مردم از ۶۰ سال بیشتر عمر می‌کنند.
«شما نمی‌توانید موهای سفید را در ضایعات معدنی ببینید»، او گفت.
لویلدز برای اولین بار در دهه‌های اخیر، وعده اشتغال جدید را داده است. زنان جوان از روستای آقای کن، بخشی از ۱۵۰ نفری هستند که شرکت شروع به آموزش خیاطی برای آن‌ها کرده است — اما دستمزد آن‌ها در مقایسه با معدن‌کاری’alluvial’ ناچیز است.
آیا بوگنویل می‌تواند به صورت اقتصادی به تنهایی پایدار باشد، یکی از سوالات کلیدی در مسیر استقلال آن بوده است.
در توافق‌نامه صلحی که در سال ۲۰۰۱ امضا شد، رهبران پاپوآ گینه نو و بوگنویل توافق کردند که این قلمرو به صورت خودمختار اداره شود و همه‌پرسی برای تعیین آینده سیاسی آن برگزار گردد. در سال ۲۰۱۹، آن رأی‌گیری در نهایت برگزار شد و خواسته‌های مردم بوگنویل قاطع بود: ۹۸ درصد خواهان استقلال بودند. در همین حال، قانون‌گذاران در پاپوآ گینه نو این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا بوگنویل می‌تواند از نظر اقتصادی خود را حفظ کند.
تحقق استقلال به آقای توروما، رئیس‌جمهور، سپرده شده است که بازوی چپش در بحران توسط نارنجک قطع شده است. او معدن را «ضامن اقتصادی برای استقلال بوگنویل» خوانده و گفته است که پنگونا بوگنویل را از وابستگی به پاپوآ گینه نو، که هنوز بیشتر بودجه آن را تأمین می‌کند، آزاد خواهد کرد.
مسابقه برای بازگشایی پنگونا
همه متقاعد نشده‌اند.
«رئیس‌جمهور فکر می‌کند ما فقط با باز کردن معدن به استقلال می‌رسیم»، مایکل پارئو، ۷۷ ساله، رئیس مردم ناسیوئی که روستایش نزدیک تونل است، گفت. به گفته او، شتاب برای بازگشایی به نظر می‌رسد که بر سایر آمادگی‌های اساسی مانند حکمرانی، خدمات اجتماعی و آموزش اولویت یافته است.
آقای توروما به درخواست‌های متعدد برای مصاحبه پاسخ نداد.
در ماه نوامبر، آقای توروما بوگنویلی‌ها را با امضای تفاهم‌نامه‌ای با لویلدز متالز غافلگیر کرد؛ شرکتی که معادن سنگ آهن در هند را اداره می‌کند اما سابقه‌ای در توسعه یا بهره‌برداری از معادن بین‌المللی نداشت. آقای توروما پیشنهادی برای مشارکت با CMOC، یک معدنچی بزرگ چینی و یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان مس جهان، را رد کرد.
«اگر لویلدز متالز اند انرجی واقعاً به گذشته بوگنویل احترام بگذارد، اولین آزمایش شفافیت، پاسخگویی و نمایش واضحی از اینکه چگونه این مشارکت مردم ما را ارتقا می‌دهد — نه فقط منابع ما را استخراج می‌کند — خواهد بود»، یکی از ساکنان، والتر ماگوت بوک، در کامنتی در فیسبوک در روز اعلام این خبر نوشت.
عدم شفافیت در فرآیند انتخاب، نگرانی‌ها درباره شرکت و رابطه آن با آقای توروما را برانگیخته است.
در ماه فوریه، جان Momis، که از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۰ رئیس‌جمهور بود، بیانیه‌ای صادر کرد و توانایی لویلدز را برای جمع‌آوری میلیاردها دلار لازم برای بازگشایی معدن را زیر سوال برد.
او همچنین از «مجموعه‌ای از مزایا و وسوسه‌ها» انتقاد کرد که شرکت به آقای توروما ارائه داده بود، از جمله پرواز همسرش به هند برای «درمان پزشکی جدی و پرهزینه». در جامعه‌ای که با روابط خانوادگی درهم تنیده شده، به طور گسترده‌ای شناخته شده است که همسر رئیس‌جمهور برای پیوند کلیه — نوعی مراقبت نجات‌بخش که دسترسی به آن برای اکثر مردم بوگنویل محدود است — به هند برده شد.
لویلدز اعلام کرد که کمک‌هایی برای بتی توروما به دلایل «بشری» ارائه داده است.
«ما پیشنهاد را که کمک ما قصد تأثیرگذاری بر انتخاب شریک توسعه برای پنگونا را داشته است، رد می‌کنیم»، شرکت گفت.
تا اواسط ماه اوت، نشانه‌های افزایش عملیات لویلدز در سراسر منطقه پنگونا و در آراوا مشهود بود. ساکنان چترهای گلفی حامل پرچم بوگنویل و لوگوی لویلدز حمل می‌کردند که پیوند میان استقلال و شرکت را تقویت می‌کرد. ردیف‌هایی از ماشین‌آلات سنگین جدید در بندر لولووهو نزدیک پارک شده بودند. ساخت و ساز در سایت بیمارستانی ۱۰۰ تخت‌خوابه که لویلدز وعده ساخت آن را داده بود، با قدرت در جریان بود.
در یک چاه معدن در داخل چاله پنگونا، کارگران گفتند که یک ماه است در حال بیل زدن و پاکسازی ۴۰ سال گل و لای انباشته هستند. یکی از مردان گفت که حداقل دستمزد ۵ کینا در ساعت، حدود ۱.۱۲ دلار دریافت می‌کند و دستکش یا ماسک به او داده نشده است. او به اطراف نگاه کرد و وقتی یک سرپرست هندی نزدیک شد، صحبت را قطع کرد.
یک کارمند سابق لویلدز، که درخواست کرد نامش برده نشود زیرا توسط رزمندگان سابق تهدید شده است، گفت که شرکت قراردادهای استخدامی امضا نکرد و بیشتر پرداخت‌ها را به صورت نقدی انجام داد. شرکت گفت که اگرچه ممکن است برخی از حقوق اولیه به صورت نقدی پرداخت شده باشد، تمام کارکنان فعلی قرارداد دارند.
میراثی برای اصلاح
«همیشه به ما می‌گفتند، رئیس‌جمهور می‌خواهد این کار انجام شود»، کارمند سابق گفت. «ما باید این کار را سریع انجام دهیم، ما دیروز این را می‌خواهیم.»
لویلدز وعده داد که می‌توانند معدن را سریع‌تر از سایر شرکت‌ها، به ویژه شرکت‌های غربی، راه‌اندازی کنند، سامسون کیسی، رئیس شورای مالکان زمین، گفت.
«با لویلدز، آن‌ها هرگز وقت تلف نمی‌کنند. به محض اینکه صحبت می‌کنند، همزمان پول را هم می‌آورند»، او گفت.
مسابقه برای راه‌اندازی مجدد معدن، فرآیند سخت دیگری را پیچیده می‌کند: پاکسازی ویرانی‌های به جا مانده از خروج راین تینتو، که از طریق یک شرکت تابعه کنترل‌کننده معدن بود.
ئونیلای روکا ماتبوب، یکی از ۱۵۶ بوگنویلی بود که در سال ۲۰۲۰ شکایتی علیه این غول معدنی ثبت کرد و درخواست جبران خسارات زیست‌محیطی و نقض حقوق بشر داشت. برخی از فوری‌ترین کارها درست زمانی آغاز شده بود که لویلدز وارد تصویر شد، به گفته او. راین تینتو اعلام کرده است که در تلاش‌ها برای رفع تأثیرات معدن مشارکت دارد.
«ما یک میراث برای اصلاح داریم»، خانم ماتبوب گفت که شکایت را با مرکز حقوق بشر استرالیا ثبت کرد. او گفت که نگران است که بازگشایی عجله‌آمیز، «سوار شدن بر واگن به سمت ویرانی بیشتر» باشد.
خانم ماتبوب، ۳۵ ساله، که پدرش در طول بحران کشته شد، گفت که روستایش در حال بازسازی جامعه و بازتوانی زمین خود بوده است. از سال ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۸، معدن روزانه ۱۰۰ هزار تن سنگ ضایعاتی تولید می‌کرد، به اندازه‌ای که یک زمین فوتبال را سه طبقه پر می‌کرد، که در پایین‌دست ریخته می‌شد.
در یک روز بارانی در اوایل ماه اوت، به عنوان تلاشی برای کاهش تنش‌ها، دولت مراسم «پاکسازی خونی» را در معدن برگزار کرد تا زمین را از بارهایش رها کند. دولت در بیانیه‌ای اعلام کرد که می‌خواهد تصور اینکه رزمندگان سابق عملیات معدن را به زور تصرف کرده‌اند، از بین برود.
آقای توروما، با مجموعه‌ای از چترهای لویلد در پشت سرش، به مردمش اطمینان داد که همه چیز در خدمت استقلال بوگنویل است.
«این است، زمان با ما آمده است»، او با صدای بلند فریاد زد، بر فراز صدای طبل‌زنی باران. «با لویلدز متالز، کار باید پیشرفت کند.»