حملات ایران در خلیج فارس به کشتیهای بیشتری اصابت کرده و خسارات شدیدتری نسبت به اوایل درگیری ایجاد کرده است و خطرات تازهای را برای جریان انرژی از این منطقه به وجود آورده است.
طبق دادههای گروههای دریایی منطقه و هشدارهای مشاوران امنیتی، حداقل ۲۳ حادثه مربوط به کشتیهای مورد حمله قرار گرفته در یا نزدیک تنگه هرمز در دو هفته اول اکتبر ثبت شده است که حداقل پنج مورد آنها گزارش اصابت به اتاق موتور داشتهاند. اصابت مستقیم به اتاق موتور میتواند باعث آتشسوزی شود و کشتی را بدون برق یا پیشرانه رها کند؛ امری که منجر به خروج کشتی از سرویس برای ماهها و تعمیرات پرهزینه میشود.
تولیدکنندگان خاورمیانه تمایل خود را برای ادامه عرضه نفت در مواجهه با حملات ایران نشان دادهاند؛ دادههای اولیه شرکت اطلاعات تجاری «کپلر» (Kpler) میانگین هفتگی صادرات نفت خاورمیانه را کمی بالاتر از سطوح پیش از جنگ نشان داد. اما حملات فزاینده تهدید میکنند یکی از بزرگترین محدودیتهای بازار نفت جهانی یعنی تعداد کشتیهای موجود را بدتر کنند.
چندین مقام مسئول در حوزه حملونقل دریایی و امنیت دریایی، که به دلیل حساسیت موضوع خواستند نامشان فاش نشود، گفتند که سطح آسیب به اتاق موتور ناشی از حملات افزایش یافته و تعداد کلی حوادث نیز بیشتر شده است، اما گفتن اینکه آیا ایران عمداً موتورها را هدف گرفته است دشوار است.
«آنچه ما مشاهده میکنیم افزایش تکرار حملات است و در نتیجه، خسارت بیشتر به اتاق موتور و آتشسوزیهای غیرفعالکننده»، فیلیپ بِلچِر، مدیر دریایی اینترتانکو (Intertanko)، اصلیترین گروه تجاری جهان برای صنعت نفتکش، اظهار داشت.
حملات مداوم به موتورها خاطرات جنگ نفتکشها در دهه ۱۹۸۰ را زنده میکند؛ زمانی که عراق و ایران اتاقهای موتور نفتکشها را برای از کار انداختن آنها هدف قرار میدادند. برخی حملات منجر به آتشسوزی و انفجارهایی شد که در نهایت باعث غرق شدن کشتیها گردید. دهها کشتی آسیبدیده یا غرقشده سالها پس از آن در شمال خلیج باقی ماندند.
حداقل دو کشتی که اخیراً مورد اصابت قرار گرفته بودند، هفته گذشته غرق شدند؛ از جمله یک کشتی کانتینری که در تنگه هرمز مورد حمله قرار گرفت. پس از غرق شدن کشتی کانتینری، خدمات هیدروگرافی پاکستان اعلام کرد کانتینرهای شناور در نزدیکی امارات متحده عربی دیده شدهاند.
طبق این دادهها، در سپتامبر هیچ حملهای منجر به آسیب موتور نشده بود، اما در ماههای قبل حداقل هفت مورد بر روی کشتیهای غیرایرانی رخ داد. ایالات متحده هنگام اجرای محاصره علیه کشتیهای ایرانی، برای از کار انداختن آنها اتاقهای موتور را نیز هدف قرار داده است.
مقامات حملونقل و امنیت دریایی گفتند که ایران اخیراً شروع به استفاده بیشتر از موشکها به جای پهپادها برای ضربه زدن به کشتیها کرده است. موشکهای راهنمایی مادون قرمز معمولاً به سمت بخشهای داغتر کشتی هدایت میشوند و اغلب بار انفجاری بزرگتری نسبت به پهپادها دارند.
فعلاً جریانها از طریق تنگه هرمز ادامه دارد، هرچند تخمینها متفاوت است. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، یکشنبه گفت که محمولهها حدود ۸۰ درصد سطوح عادی هستند و عراق دوشنبه اعلام کرد که صادرات خودش نزدیک به سطوح پیش از جنگ است. اما حملات به اتاق موتور چندان جذابیتی برای بازگرداندن مالکان به هرمز نخواهد داشت و کشتیهای مورد حمله قرار گرفته در حین انجام تعمیرات مدت طولانیتری خارج از سرویس میمانند.
این امر میتواند تعداد نفتکشهای موجود برای حمل بشکهها را بیشتر محدود کند و هزینه حمل انرژی را بالا ببرد. برای چند روز در این ماه، اجاره یک سوپرتانکر در برخی نقاط جهان گرانتر از ارسال یک موشک به فضا بود.
«در منطقهای که مالکان کمی حاضرند کشتیهای خود را وارد آن کنند، هر اصابت به یک VLCC (نفتکش بسیار بزرگ حمل نفت خام) مهم است»، تحلیلگران شرکت بروکرج نفتی (Oil Brokerage Ltd.) در یادداشتی در ۱۹ اکتبر چنین نوشتند.
خطرات برای خدمه استخدامشده توسط شرکتهای حملونقل برای عبور از این منطقه نیز در حال افزایش است. طبق گزارشی از مرکز اطلاعات دریایی مشترک (Joint Maritime Information Center) که اطلاعات مربوط به امنیت دریایی منطقه را توزیع میکند، یکی از حملات اخیر به یک کشتی حمل کالاهای فله، پل فرماندهی و محل اسکان خدمه که خوابگاه آنهاست را هدف قرار داد.
«حملات اغلب بر اتاق موتور یا پل فرماندهی کشتیها متمرکز میشوند زیرا خسارت را حداکثر میکنند در حالی که خطر نشت نفت را نسبتاً پایین نگه میدارند»، یاکوب لارسن، رئیس ارشد ایمنی و امنیت بیمکو (Bimco)، بزرگترین گروه تجاری حملونقل جهان، اظهار داشت. «متأسفانه، وقتی این بخشهای کشتی مورد اصابت قرار میگیرند، خطرات قابل توجهی برای مصدومیت خدمه وجود دارد.»