ائتلاف جدیدی از گروههای مخالف ایرانی در استانهای ناآرام جنوب شرقی جمهوری اسلامی، یعنی سیستان و بلوچستان و کرمان، رشتهای از حملات مسلحانه را علیه رژیم روحانیون در این منطقه آغاز کردهاند.
شش حملهای که توسط ائتلافی به نام «جبهه جنگجویان مردم» (JMM) ادعا شده، به بیثباتی در این استانها دامن زده و پرسشهای فوری را درباره اینکه آیا مقاومت مسلحانه علیه رژیم روحانیون در تهران گسترش خواهد یافت و آیا رژیم میتواند کنترل خود را بر سیستان و بلوچستان، که یک استان عمدتا سنینشین ایرانی است، حفظ کند، برمیانگیزد.
ایران عمدتا کشوری مسلمان شیعه است و اقلیت سنی ایرانی طی دههها با تبعیض مواجه بوده است. سیستان و بلوچستان دومین استان بزرگ از میان ۳۱ استان ایران است.
مردو سوگوم، کارشناس امور ایران که مقالات متعددی درباره جمهوری اسلامی نوشته است، به فوکس نیوز دیجیتال گفت: «ناآرامیهای سنی میتواند توان نظامی و امنیت داخلی رژیم را تحت فشار قرار دهد و علاوه بر آنچه در طول عملیات ۴۰ روزه آمریکا و اسرائیل تجربه کردند، تأثیر روانی بر نیروهای آن داشته باشد. گروههای مسلح نمیتوانند کنترل جنوب شرق را به دست بگیرند، اما میتوانند کنترل رژیم را به شدت تضعیف کنند.»
او افزود: «اینکه آیا این نیروها کمکهایی از دشمنان جمهوری اسلامی دریافت میکنند — چه کشورهای عربی خلیج فارس باشند یا حتی اسرائیل و آمریکا — همچنان سؤالی باز است.»
طبق گزارش آبانماه خبرگزاری فعالان حقوق بشر (HRANA)، «سرعت خشونت در هفتههای اخیر [در این استانها] به طور قابل توجهی افزایش یافت و تنها در ۱۸ روز پایانی دوره گزارشدهی، ۱۸ حادثه ثبت شد که از مجموع کل هر ماه کامل قبلی بیشتر است.»
JMM در دسامبر ۲۰۲۵ به عنوان یک ائتلاف مخالف از طریق ترکیب سازمانهای ملیگرای بلوچ با گروه شبهنظامی سنی «جیش العدل» شکل گرفت.
HRANA مستند کرد که «بین ۳۱ مارس تا ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، حداقل ۶۳ حادثه مسلحانه در استانهای جنوب شرقی ایران، سیستان و بلوچستان و کرمان، در میان تشدید شدید خشونت مسلحانه در منطقه ثبت شده است.»
مقاومت مسلحانه منجر به «حداقل ۹۴ کشته و ۳۳ مجروح شد، در حالی که منابع رسمی از ۸۷ فوتی و ۱۰ مجروح خبر دادند.»
ائتلاف بلوچ در ۱۴ اکتبر با ترور اعضای زن نیروهای شبهنظامی بسیج، شامل یک فرمانده و یک افسر پلیس در استان سیستان و بلوچستان، رژیم را غافلگیر کرد. بسیج به دلیل زیرمجموعه بودن در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (IRGC) که توسط دولت آمریکا به عنوان یک جنبش تروریستی طبقهبندی شده است، به عنوان یک نهاد تروریستی شناخته میشود.
چند روز قبل از حمله به فرمانده زن بسیج، رسانههای تحت کنترل رژیم ایران گزارش دادند که نصرت افتخاری، معاون فرهنگی و اجتماعی فرماندهی انتظامی استان، در اثر انفجار بمب کنار جادهای در زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان، کشته شده است.
جیسون بردسکی، مدیر سیاستگذاری در ائتلاف متحد علیه ایران هستهای (UANI)، به فوکس نیوز دیجیتال گفت: «در سالهای گذشته چرخههای متناوب ناآرامی در استان سیستان و بلوچستان وجود داشته است. آنچه اکنون شاهد آن هستیم، افزایش چنین فعالیتهایی است. فرمانده فعلی نیروی زمینی سپاه پاسداران، محمد کریمی، قبلاً استاندار این استان بود و نیروهای سپاه را در آنجا فرماندهی میکرد. تجربه او در این استان یکی از دلایل ارتقای کریمی به این پست در سال ۲۰۲۵ با توجه به وضعیت حساس امنیتی کشور بود.»
بردسکی ادامه داد: «من هیچ تهدید فوری در مورد چنین تصرفی از کنترل نمیبینم، اما خط قرمز برای ایرانیان، به ویژه در اپوزیسیون، حفظ تمامیت ارضی ایران است. این موضوع باید در پایتختهای غربی درک شود.»
خلیلالله بلوچی، فعال و روزنامهنگار بلوچ، به ایران اینترنشنال گفت: «فعالیت این گروهها جدید نیست؛ آنچه جدید است، تشدید حملات است.»
حملات ویرانگر JMM علیه رژیم سرکوبگر ایران توجه مخالفان ایرانی و کارشناسان را جلب کرده است.
نوید محبی، که به عنوان تحلیلگر رسانه فارسیزبان در دفتر روابط عمومی وزارت خارجه آمریکا کار میکرد، به فوکس نیوز دیجیتال گفت: «جبهه جنگجویان مردم تازه تأسیس در ماههای اخیر مجموعهای از حملات نسبتاً موفق علیه مقامات میانی رژیم و پرسنل امنیتی در استان سیستان و بلوچستان انجام داده و توجه عمومی را به خود جلب کرده است. در زمانی که رژیم به صورت روزانه معترضان را اعدام میکند، کشتن برخی عوامل امنیتی و نظامی رده متوسط با رضایت نسبی بخشی از جامعه ایرانی همراه بوده است.»
او با این حال هشدار داد: «با این وجود، عموم مردم ایران همچنان به شدت محتاط و تا حد زیادی بیاعتماد به چنین گروههایی هستند. دو نگرانی اصلی پشت این بیاعتمادی نهفته است: احتمال جاهطلبیهای جداییطلبانه و نفوذ اسلامگرایی افراطی، که اساساً با نگاه رو به سکولاریسم جامعه ایرانی در تضاد است.»
محبی نشانههای امیدبخشی از JMM میبیند، از جمله اینکه «بیانیههای اخیر ائتلاف، برخلاف شعارهای سنتی مرتبط با گروههای مشابه، هیچ اشاره صریحی به جداییطلبی بلوچ ندارد. بلکه، ائتلاف هدف اصلی خود را برچیدن نظام ولایت فقیه و آزادسازی کشور از ستم آن تعریف کرده است. این ائتلاف صراحتاً اعلام کرده که به دنبال «ایرانی برای همه ایرانیان» است.»
او ادامه داد: «واقعیت این است که این گروهها ظرفیت مقابله با رژیم در جنگ کلاسیک را ندارند. با این حال، از طریق عملیات چریکی، میتوانند ضربات روانی سنگینی به رژیم و دستگاه امنیتی آن وارد کنند. اینکه آیا فعالیتهای آنها بتواند فراتر از سیستان و بلوچستان گسترش یابد، تا حد زیادی به توانایی آنها برای حفظ آنچه به نظر میرسد تلاشی برای کسب اعتماد عمومی گستردهتر است، بستگی دارد.»
بنی سبتی، کارشناس امور ایران در مؤسسه مطالعات امنیت ملی (INSS) در اسرائیل، به فوکس نیوز دیجیتال گفت که این ائتلاف «سلاحهای زیادی» دارد و در این استانها «شورش مسلحانه» علیه رژیم ایران ایجاد کرده است. با این حال، او گفت که قیام مسلحانه محدود به منطقه بلوچستان است.
سبتی که در تهران متولد شده است، گفت که رژیم روحانیون در پایتخت تهران کنترل مستحکم بر استانها ندارد، وضعیتی که شبیه به بخشهایی از آمریکای جنوبی است که در آن برخی دولتها حاکمیت خود را به میلیشیاها واگذار کردهاند.
او گفت که در این منطقه ناآرام هیچ خبرنگاری حضور ندارد. در نتیجه، دستیابی به اخبار دقیق دشوار است. سبتی گفت که «سپاه پاسداران مقری برای مبارزه با این بلوچها در آنجا دارد.» ائتلاف JMM «تنها میتواند به سربازان آسیب برساند و گاهی اوقات یک فرمانده را بکشد. تعداد زیادی از این فرماندهان محلی در ایران وجود دارند. این مانند فرمانده نیروی هوایی نیست.»