در سوم مارس، سازمان امنیت کشور قطر، اصلی‌ترین نهاد اطلاعاتی این کشور، اعلامیه‌ای بسیار غیرمعمول صادر کرد. طبق این بیانیه، این سازمان شبکه جاسوسی گسترده ایرانی را که در داخل قطر فعالیت میکرد، کشف کرده بود.
این تحولی دراماتیک بود. طبق گزارش‌ها، اطلاعات قطر دو سلول جاسوسی جداگانه را افشا کرده بود. تحقیقات نشان داد که هفت نفر از بازداشت‌شدگان در حال جمع‌آوری اطلاعات درباره تأسیسات نظامی کشور بودند، به ویژه پایگاه هوایی العدید (Al Udeid)، پایگاه بزرگ نیروی هوایی آمریکا که عملاً بزرگترین مواضع نظامی ایالات متحده در خاورمیانه محسوب می‌شود.
به گفته منابع، مظنونین همچنین سایر تأسیسات استراتژیک، از جمله تأسیسات مورد استفاده آژانس‌های اطلاعاتی خارجی را نیز رصد می‌کردند. سه بازداشتی ایرانی دیگر دستور متفاوتی از تهران دریافت کرده بودند: بهره‌برداری از پهپادها برای مأموریت‌های خرابکاری. اسلحه، مواد منفجره و تجهیزات نظامی که به صورت قاچاق به قطر وارد شده بودند، در possessions مظنونین کشف شد.
رهبری قطر مدت زیادی درباره اینکه آیا این ماجرا را علنی کند یا خیر، مشورت کرد. یکی از گزینه‌های در حال بررسی، سرکوب کامل داستان و بازگرداندن آرام عوامل ایرانی به خانه بود.
قطار به طور کلی و جامعه اطلاعاتی آن به طور خاص، در روابط خود با همسایه ایران روی طناب دیپلماتیک راه می‌روند. از یک سو، باید از تحریک بیش از حد ایران که قدرت نظامی آن بسیار بیشتر از قطر است، اجتناب کنند. از سوی دیگر، دوحه نمی‌خواهد ضعیف یا مطیع تهران به نظر برسد.
در نهایت، حاکم قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، شخصاً تصمیم گرفت موضوع را علنی کند. در اقدامی فوق‌العاده غیرمعمول، قطری‌ها حتی تأکید کردند که مظنونین اعتراف کرده‌اند شبکه توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران اداره می‌شود و انگشت اتهام را مستقیماً به راس هرم اشاره میکند.
قطری‌ها تکانه‌ای عمل نمی‌کنند. تقریباً هر حرکت آن‌ها با دقت اندازه‌گیری و محاسبه می‌شود. پس چه چیزی باعث شد نهادهای اطلاعاتی آن‌ها ناگهان از رازآمیزی عمیقی که در آن فعالیت میکنند خارج شوند و تهران را با چنین صراحتی متهم کنند؟
پاسخ احتمالاً در ترکیبی از عوامل نهفته است. یکی از آن‌ها حملات موشکی ایران، از جمله حملاتی که به فرودگاه دوحه معطوف بود، قطر را آسیب‌پذیر جلوه داده بود. قطر که تلاش دارد خود را به عنوان میانجی بین‌المللی پیشرو تثبیت کند، نمی‌تواند اجازه دهد ضعیف به نظر برسد. هیچ‌کس به میانجی‌ای که هدف موشک قرار گرفته، مراجعه نمیکند.
اما دلیل اصلی احتمالاً این بود که شبکه جاسوسی ایران پایگاه آمریکایی العدید را هدف قرار داده بود؛ پایگاهی که اهمیت آن برای واشنگتن عظیم است و تهدید آن برای تهران نیز به همان اندازه قابل توجه است.
قطری‌ها پایگاه را دارایی استراتژیک خود در تعاملاتشان با ایران می‌دانند. با افشای شبکه جاسوسی و علنی کردن دستگیری آن، پیام روشنی به تهران ارسال کردند: دست نگه دارید. آمریکایی‌ها را وارد معادله نکنید.
مشخص نیست که آیا تهران، که قبلاً چندین بار موشک به سمت پایگاه شلیک کرده، تحت تأثیر اقدام دوحه قرار گرفته است یا خیر.
اما این حادثه بزرگ که توجه نسبتاً کمی جلب کرد، دیدگاهی نادر به عملیات سازمانی محرمانه که به ندرت درباره آن صحبت می‌شود ارائه داد: نهادهای اطلاعاتی قطر.
نهادهای اطلاعاتی قطر هم‌تراز با آژانس‌های اطلاعاتی پیشرو جهان مانند سی‌آیا (CIA) آمریکا، موساد (Mossad) اسرائیل، BND آلمان، DGSE فرانسه، MSS چین که احتمالاً بزرگترین شبکه جاسوسی دیجیتال جهان را اداره میکند، یا SVR روسیه که به بی‌رحمی شهره است، در نظر گرفته نمی‌شوند.
اطلاعات قطر فاقد قابلیت‌های عملیاتی موساد یا سی‌آیا است. همچنین دارای واحدهای سایبری قادر به پردازش پتابایت‌ها اطلاعات برای اهداف اطلاعاتی، همانطور که چینی‌ها و روس‌ها انجام می‌دهند، نیست. قطعاً از پرستیژ دیپلماتیک خدمات آلمانی و فرانسوی برخوردار نیست.
اما یک منبع بی‌ارزش و تقریباً نامحدود دارد: پول. و مقدار زیادی از آن.
طبق ارزیابی مقامات اطلاعاتی غربی، قطری‌ها تقریباً هیچ عامل اطلاعاتی خودشان را به کار نمی‌گیرند، مانند کسانی که در واحد عملیاتی قیصریه (Caesarea) موساد خدمت میکنند. در عوض، آن‌ها عوامل را از کشورهای عربی «خریداری» میکنند تا وظایف جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات را انجام دهند. به عوامل اطمینان داده می‌شود که پول مسئله‌ای نیست.
در طول سه سال گذشته، اسرائیلی‌ها به طور فزاینده‌ای با فعالیت‌های قطر در عرصه بین‌المللی آشنا شده‌اند، معمولاً در زمینه‌ای منفی.
خواه به عنوان میانجی‌ای که نتوانست کاملاً خود را در مذاکرات آزادسازی گروگان‌ها اثبات کند، کشوری که به مقامات ارشد دفتر نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو پرداخت کرد، یا اخیراً دولتی که در یک رسوایی رشوه انتخاباتی یا در یک عملیات نفوذ توسط دفتر نخست‌وزیر با هدف واژگونی نتایج انتخابات دخیل بوده است، بسته به اینکه از چه کسی بپرسید و نتیجه تحقیقات چگونه باشد.
به هر حال، فراموش کردن این نکته آسان است که قطر تنها حدود ۳۵۰ هزار شهروند دارد. جمعیت کل آن تقریباً ۳.۳ میلیون نفر است، که اکثریت قاطع آن را کارگران خارجی تشکیل می‌دهند.
با وجود جمعیت کم شهروندان، قطر موفق شده است جامعه اطلاعاتی نسبتاً پیچیده‌ای ایجاد کند.
اطلاعات قطر از سه سازمان اصلی و دو آژانس کوچکتر تشکیل شده است.
اولین و مهم‌ترین آن‌ها جهاز امن الدوله یا سازمان امنیت کشور است.
این سرویس در سال ۲۰۰۴ از ادغام دو سازمان قبلی قطری تأسیس شد: مخابرات (Mukhabarat) که مسئول امنیت داخلی بود و مباحث (Mabahith) که عمدتاً به رسیدگی به مواردی مانند جاسوسی می‌پرداخت.
از نظر اداری، این آژانس زیرمجموعه وزارت کشور است، اگرچه توسط دفتر امیر قدرتمند کنترل می‌شود، ترتیبی که در قانون قطر تثبیت شده است.
امیر همچنین مدیر فعلی آژانس، خلفان الکعبی را منصوب کرد؛ جانشین او، عبدالله بن محمد الخلیفی، رئیس دفتر امیر منصوب شد.
ضمناً، در آگوست ۲۰۲۴، الخلیفی مدال جورج تنیت (George Tenet Medal) را از مدیر سی‌آیا به پاس همکاری اطلاعاتی بین دو کشور دریافت کرد.
منبعی به وب‌سایت خبری اکسیوس (Axios) گفت که دلیل اصلی جایزه، تلاش‌های الخلیفی برای تضمین آزادی گروگان‌های نگهداری شده در غزه بود.
ظاهراً، حداقل در ارزیابی سی‌آیا، اطلاعات قطر نقش کلیدی در آن مذاکرات حساس داشت.
در هر زمان مشخص، دو نماینده آموزش‌دیده ویژه اطلاعاتی قطر در استودیوها و اتاق‌های خبر الجزیره حضور دارند و از منافع قطر محافظت میکنند. طبق شهادت‌ها، آن‌ها همچنین به مدیران شبکه دستورالعمل صادر میکنند و گاهی شخصاً با خبرنگاران تماس می‌گیرند تا پیام رسمی دوحه را به آن‌ها ابلاغ کنند.
سازمان دوم اطلاعاتی، مدیریت اطلاعات نظامی قطر است که تقریباً معادل مدیریت اطلاعات نظامی اسرائیل است.
آن مسئول جمع‌آوری و ارزیابی اطلاعات نظامی تاکتیکی و استراتژیک است، با تأکید کمتر بر سایر حوزه‌ها مانند سیاست یا اقتصاد بین‌الملل.
تمرکز اصلی آن بر ایران و حوثی‌های یمن است، دو تهدید نظامی اصلی قطر در حال حاضر.
این سازمان نسبتاً کوچک است. آژانس توسط ستوان‌یکم خالد محمد النعیمی هدایت می‌شود که مستقیماً به امیر گزارش می‌دهد.
سازمان سوم، که حتی ناشناخته‌تر از دو مورد اول است، لخوایه (Lekhwiya) نام دارد که تقریباً به معنای «برادران من» یا «برادری من» ترجمه می‌شود.
این یک نیروی امنیتی و نظامی نخبه است که از نظر اداری نیز زیرمجموعه وزارت کشور است اما تحت دفتر امیر عمل میکند.
این به عنوان بازوی عملیاتی مسئول حفاظت از رژیم، مراقبت از مقامات ارشد، سرکوب شورش‌ها و انجام مأموریت‌های ویژه شامل اطلاعات و اجرای قانون عمل میکند.
لخوایه، که نباید با باشگاه فوتبال قطری که زمانی همین نام را داشت اشتباه گرفته شود، تیم‌های هجومی، واحدهای تک‌تیراندازی، گروه‌های خنثی‌سازی بمب و واحدهای ضد تروریسم را حفظ میکند، اما مأموریت اصلی آن شناسایی و سرکوب هرگونه تلاش برای تضعیف رژیم است.
با وجود رازآمیزی قابل توجه پیرامون سازمان، لخوایه همچنین یک نیروی پلیس آشکار را اداره میکند، که خودروهای گشتی آن به رنگ قرمز روشن رنگ‌آمیزی شده و نشان سازمان را بر خود دارند.
هیچ شهروند قطری یا مقیم خارجی دوست ندارد یک صبح بیدار شود و یکی از آن خودروهای گشتی قرمز را جلوی خانه خود پارک شده ببیند.
لخوایه توسط شیخ خلیفه بن حمد بن خلیفه آل ثانی، برادر امیر قطری، که همچنین وزیر کشور است، هدایت می‌شود.
این ترتیب به امیر کنترل کامل بر تمام شاخه‌های دستگاه اطلاعاتی خود می‌دهد.
هم رئیس سازمان امنیت کشور و هم فرمانده مدیریت اطلاعات نظامی از خانواده‌هایی انتخاب شدند که ارتباطات بسیار نزدیکی با امیر دارند. سازمان سوم، لخوایه، توسط برادر او فرماندهی می‌شود.
فراتر از این سه سازمان، قطر دو بدنه اطلاعاتی کوچکتر دارد که جایگاه کم‌اهمیت‌تری در سلسله مراتب دوحه اشغال میکنند.
یکی به اطلاعات سایبری می‌پردازد و رسماً به نخست‌وزیر گزارش می‌دهد. این عمدتاً جوانان قطری را استخدام میکند که برای تحصیل به خارج فرستاده می‌شوند، سپس با حقوق‌های استثنائاً بالا، حتی به استانداردهای قطری، بازمی‌گردند. سازمان دیگر بر اطلاعات اقتصادی تمرکز دارد. هر دو، البته، از دستورالعمل‌های صادر شده توسط دفتر امیر پیروی میکنند.
این دستگاه گسترده واقعاً برای انجام مأموریت‌های اطلاعاتی هیجان‌انگیز در عمق خاک دشمن طراحی نشده است.
نویسندگان فیلمنامه‌های «آمریکایی‌ها» (The Americans)، «اسب‌های کندرو» (Slow Horses) و «آژانس» (The Agency) می‌توانند هنگام جستجو برای الهام گرفتن از دوحه صرف‌نظر کنند. جیمز باند خلیج فارس اینجا زندگی نمیکند. قطری‌ها صرفاً متفاوت عمل میکنند. سلاح اصلی آن‌ها پول است.
این حتی در مجموعه لوکسی که سازمان امنیت کشور و لخوایه از آنجا عملیات خود را انجام می‌دهند، مشهود است. مقرهای هر دو سازمان در داخل مجتمع وزارت کشور در منطقه الوادی السیل دوحه واقع شده است.
کل مجتمع برای نمایندگان خارجی، از جمله آن‌هایی که از کشورهایی که متحدان نزدیک قطر محسوب می‌شوند، از جمله کشورهای اروپایی و اسرائیل، بسته است.
ایال تسیر کوهن، که ۱۹ سال در آژانس امنیت شین بت (Shin Bet) و ۱۷ سال دیگر در موساد خدمت کرد، این هفته گفت که بارها به قطر سفر کرده است، از جمله بخشی از مذاکرات آزادسازی گروگان‌ها از غزه، اما هرگز اجازه ورود به مجموعه را نیافته است.
سالم، تبعه قطری که از مقام بسیار ارشدی در کشورش کناره‌گیری کرده و به اروپا مهاجرت نموده، به یدیعوت آحارونوت گفت:
«امیر دسترسی خارجی‌ها را مگر اینکه به طور خاص مجاز شده باشند، اعطا نمیکند. او بیش از همه به قطری‌ها اعتماد دارد و از نشت اطلاعات می‌ترسد. ساختمان اطلاعاتی مقدس‌ترین مکان تلقی می‌شود.
«کار در آنجا به صورت آرام و با نظم مثال‌زدنی انجام می‌شود. در عین حال، ترس واضحی از 'غافلگیری‌های ناخوشایند' از سوی ایران وجود دارد.
«عربستان سعودی نیز به عنوان منبع نگرانی اطلاعاتی در رادار قرار دارد. آن‌ها می‌ترسند جنگی بین ریاض و تهران، تشویق شده توسط آمریکایی‌ها، شعله‌ور شود و قطر در میان آن گیر افتد.»
دکتر یوئل گوزانسکی، کارشناس کشورهای خلیج فارس: «رابطه با اطلاعات قطر برای اسرائیل راحت نیست، اما آژانس‌های اطلاعاتی ما معتقد بودند حفظ آن مهم است. این یک سازمان اطلاعاتی بزرگ نیست، اما منابع گسترده‌ای دارد و قطری‌ها از منابع مالی خود برای تغییر وفاداری‌ها و انجام عملیات نفوذ استفاده میکنند.»
سالم، که همچنین به شدت با تأسیسات امنیتی قطر آشناست، می‌گوید جامعه اطلاعاتی عمداً حول یک ساختار بسیار متمرکز ساخته شده است، که مستقیماً توسط امیر تمیم و تیم مشاوران ارشد او نظارت می‌شود.
چون قطری‌ها دانش و تجربه گسترده‌ای ندارند، آمریکایی‌ها و ترک‌ها به آن‌ها آموزش می‌دهند.
طبق ارزیابی مقامات اطلاعاتی غربی، قطر تقریباً هیچ‌گاه عوامل اطلاعاتی خود را، مانند کسانی که در واحد قیصریه موساد خدمت میکنند، مستقر نمیکند. در عوض، عوامل را از کشورها در سراسر جهان عرب «خریداری» میکند تا مأموریت‌های جاسوسی و جمع‌آوری اطلاعات را انجام دهند.
به این عوامل گفته می‌شود که پول مانعی نیست.
مقامات ارشد اطلاعاتی آمریکا می‌گویند: «ما تمایل داریم باور کنیم که هیچ عاملی با اصالت قطری درگیر مأموریت‌های جاسوسی نیست.»
آن‌ها سازمان اطلاعاتی کوچکی را توصیف میکنند، که تعداد دقیق پرسنل آن نامشخص است، چند عملکرد اصلی را انجام می‌دهد: حفاظت از نهادهای دولتی و ثبات رژیم، نظارت بر تلاش‌های سازمان‌های تروریستی مانند القاعده برای نفوذ به کشور و مراقبت از کارگران خارجی و شهروندان قطری برای اطمینان از اینکه آن‌ها توسط «سازمان‌های اطلاعاتی خارجی وسوسه نمی‌شوند».
بنابراین، در حالی که سایر کشورها به عملیات اطلاعاتی، فناوری‌های جاسوسی و روابط دیپلماتیک مخفی متکی هستند، نهادهای اطلاعاتی قطر عمدتاً به منابع مالی وابسته‌اند.
این استراتژی با سیاست خارجی گسترده‌تر قطر سازگار است.
دوحه نفوذ میخرد، خواه از طریق کمک‌های مالی عظیم به مؤسسات آموزشی و سایر مؤسسات، رویدادهای جهانی مانند جام جهانی ۲۰۲۲ یا کمپین‌های نفوذ روابط عمومی و تصویرسازی.
یکی از چنین کمپین‌هایی از داخل دفتر نتانیاهو اجرا شد، اگرچه باید تأکید کرد که از طریق کانال‌های غیرنظامی، توسط شرکتی متعلق به جی فوتلیک (Jay Footlik)، لابی‌گر آمریکایی یهودی، انجام شد.
نهادهای اطلاعاتی قطر از روش‌های مشابهی استفاده میکنند، در تلاش‌ها برای خرید نفوذ از طریق کمک‌های مالی مشارکت دارند، عمدتاً در کشورهای عربی که به شدت به پول دوحه نیاز دارند، از جمله اردن، سوریه، لبنان و حتی مصر، که با قطر در تضاد است.
شین بت (Shin Bet) مشکوک است که تلاش alleged برای تأثیرگذاری بر انتخابات اسرائیل بخشی از همین استراتژی بود: پول بده، نفوذ کسب کن.
تاکنون، با این حال، شواهد پشتیبانی از آن شکست بسیار ضعیف به نظر می‌رسد.
تسیر کوهن، افسر سابق اطلاعاتی اسرائیل، که تجربه قابل توجهی در پیمایش شبکه حساس روابط با قطر دارد، بسیار بدبین است که اتهامات ثابت شوند.
در ارزیابی او، اگر شواهد رشوه انتخاباتی واقعاً کشف شود، ردپای پول به دوحه منتهی نخواهد شد، بلکه به خانواده‌های جرم سازمان‌یافته در جامعه عرب اسرائیل خواهد رسید.
«آن‌ها می‌توانند وجوه غیرقانونی و پاکت‌های نقدی را هدایت کنند،» تسیر کوهن می‌گوید. «پول غیرقانونی در خارج سپرده‌گذاری می‌شود و سپس دوباره گردش میکند، با جامعه عربی که تقویت از بیرون دریافت میکند.»
به هر حال، قطر هرگونه تلاش برای مداخله در انتخابات اسرائیل را به شدت تکذیب میکند.
«این اتهامات به میزان مساوی مسخره و خطرناک هستند،» دکتر مجید الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، در ایکس (X) نوشت و افزود که «قطر نباید به عنوان قربانی شکست‌های سیاسی برخی سیاستمداران اسرائیلی استفاده شود.»
او همچنین گفت: «استناد مکرر به قطر در خطابه‌های انتخاباتی اسرائیل، وسواس افراطی برخی چهره‌های سیاسی و رسانه‌ای اسرائیلی نسبت به کشور ما را آشکار میکند.»
این انکاری قاطع و شدید بود، به طرز استثنایی صریح به استانداردهای قطری.
یک مقام اطلاعاتی اسرائیل یادآوری میکند: «مقامات ارشد اسرائیلی معمولاً بازدیدهای سریع به پایتخت، دوحه، داشتند و با مقامات دولتی محلی جلسه برگزار می‌کردند. در نقطه‌ای، خودروهای آمریکایی می‌آمدند و ما را به پایگاه آمریکایی العدید می‌بردند. از آنجا،» او با طعنه اضافه میکند، «دید خوبی به ایران دارید.»
سخنان تند الانصاری فصل دیگری از رابطه پیچیده بین اطلاعات قطر و جامعه اطلاعاتی اسرائیل را نشان می‌دهد.
روسای سابق موساد، داوید «دادی» بارنعا و یوسی کوهن، خط ارتباطی باز با دوحه داشتند، از جمله بازدیدهای نیمه‌محرمانه به شبه‌جزیره.
منافع مشترک روشن بود: ایران تهدید اصلی برای هر دو اسرائیل و قطر است.
یک مقام اطلاعاتی اسرائیل یادآوری میکند:
«مقامات ارشد اسرائیلی معمولاً بازدیدهای سریع به پایتخت، دوحه، داشتند و با مقامات دولتی محلی جلسه برگزار می‌کردند. در نقطه‌ای، خودروهای آمریکایی می‌آمدند و ما را به پایگاه العدید می‌بردند.
«از آنجا،» او با طعنه اضافه میکند، «دید خوبی به ایران دارید.»
تسیر کوهن، که در چندین جلسه از آن جلسات شرکت داشت، تأیید میکند: «بله، ما همچنین به طور گسترده با آن‌ها درباره ایران صحبت کردیم.»
از آن بحث‌ها چه چیزی آموختید؟
«تصویری از رابطه عشق و نفرت بین دوحه و تهران شکل می‌گیرد. قطری‌ها به ایران به عنوان متحد نیاز دارند، اما از عملیات اطلاعاتی ایران در خاک خودشان می‌ترسند، همانطور که می‌دانند چگونه انجام دهند و معمولاً انجام می‌دهند، به ویژه وقتی صحبت از ضد جاسوسی می‌شود.»
پس اسرائیل کجا در این تصویر جا می‌افتد؟
«ما آمدیم تا به همتایان قطری خود بگوییم: گوش کنید، این نقطه مشترک بین ماست، و ما می‌توانیم وقتی ایران به منافع شما آسیب می‌زند، به شما کمک کنیم.»
اما ایران تنها دلیل همکاری اسرائیل با اطلاعات قطر نبود.
دلیل دیگر از نظر جغرافیایی بسیار نزدیک‌تر بود: غزه.
همانطور که معلوم است، قطر در سال‌های قبل از ۷ اکتبر کانال اصلی برای تماس‌های اسرائیل با حماس بود.
وقتی لازم بود، پیام‌ها بین دو طرف از طریق قطر رد و بدل می‌شد، عمدتاً از طریق فرستاده ویژه آن، محمد العمادی.
به همین دلیل قطر واسطه‌ای مناسب‌تر شد وقتی نتانیاهو استراتژی انتقال وجوه به حماس از طریق دوحه را اتخاذ کرد.
اگرچه اطلاعات اسرائیل به زودی کشف کرد، به ناراحتی دوحه، که بخش زیادی از پول در نهایت به بال نظامی حماس می‌رسید، انتقال‌ها ادامه یافت.
این تنها کانالی نبود که پول از طریق آن به غزه می‌رسید. قطر حمایت مالی به حماس از طریق سایر وسایل نیز ارائه می‌داد.
برخی از آن وجوه، همانطور که روزنامه‌نگار رونن برگمن فاش کرد، به غزه به شکل پول حفاظتی برای آرام کردن ایران، به ویژه نیرو قدس آن، منتقل می‌شد.
ترتیب کار به این صورت بود: قطری‌ها وجوه را به حماس منتقل می‌کردند، با علم به اینکه ایرانیان می‌دانستند پول همچنین سازمان را از نظر نظامی تقویت خواهد کرد. در مقابل، ایرانیان دخالت نیرو قدس، سازمانی تخصص یافته در بی‌ثبات کردن رژیم‌ها، را در داخل قطر محدود می‌کردند.
اطلاعات اسرائیل از ترتیب آگاه بود و اطلاعات را به نخست‌وزیر منتقل کرد. با این حال، او تصمیم گرفت انتقال وجوه از طریق کانال قطری را ادامه دهد.
اکنون، از دیدگاه اسرائیل، تحول نگران‌کننده دیگر، نزدیکی فزاینده بین دوحه و آنکارا است.
«باید به همکاری و هماهنگی استراتژیک بین نهادهای اطلاعاتی قطر و ترکیه توجه کرد،» دکتر آریل ادمونی، پژوهشگر ارشد در مؤسسه اورشلیم برای استراتژی و امنیت که متخصص قطر است، تأکید میکند.
«مقامات اطلاعاتی از هر دو کشور بازدیدهای مشترک به سومالی و بنگلادش داشته‌اند و اطلاعات را با سوریه به اشتراک گذاشته‌اند. مهم‌تر از همه، رهبری حماس به ترکیه نقل مکان کرده است. آن‌ها در آنجا نقاط مشترک پیدا میکنند و احساسی وجود دارد که قطری‌ها از آن‌ها خسته شده‌اند.»
که ضمناً، خبر خوبی برای اسرائیل نیست.
اطلاعات قطر سلاح قدرتمند دیگری در زرادخانه خود دارد: الجزیره.
اگرچه پخش شبکه در اسرائیل ممنوع شده است، همانطور که در طول سال‌ها در نه کشور عربی ممنوع بوده، همچنان در سراسر خاورمیانه بسیار محبوب است و در کشورهای غربی نیز نفوذ قابل توجهی دارد.
دخالت دولت در شبکه آشکار است.
اوایل این ماه، الجزیره سیصدمین سالگرد راه‌اندازی خود را با جشنی مجلل گرامی داشت.
امیر در ردیف جلو همراه با خویشاوندش، شیخ حمد بن ثامر آل ثانی، که از زمان تأسیس بر شبکه نظارت داشته، و مدیر کل الجزیره، شیخ ناصر بن فیصل آل ثانی، خویشاوند دیگر امیر، نشسته بود.
اما آنچه کمتر شناخته شده است، میزان دخالت اطلاعات قطر در عملیات شبکه است.
هر خبرنگار، ویراستار و سایر کارمندان تحت غربالگری ویژه توسط اطلاعات قطر قرار می‌گیرند تا اطمینان حاصل شود که «همسو» هستند.
در طول جنگ غزه، اسرائیل همچنین چندین کارمند الجزیره را که IDF تعیین کرد همزمان در فعالیت‌های تروریستی درگیر بودند، کشت.
مثلاً، وائل الدوحه، رئیس دفتر الجزیره در غزه، گاهی به مقر اطلاعات قطر احضار می‌شود تا ارزیابی‌های وضعیت را ارائه دهد. پسر او، حمزه، که او نیز به عنوان خبرنگار کار میکرد، در ژانویه ۲۰۲۴ در غزه کشته شد. IDF می‌گوید حمزه عامل جهاد اسلامی بود.
اما روش اصلی که اطلاعات قطر از الجزیره استفاده میکند، اعمال نفوذ است.
برخی استدلال خواهند کرد که کل شبکه نماینده یک عملیات نفوذ پیوسته و واحد است که ۳۰ سال دوام آورده است.
به همین دلیل، اطلاعات قطر حضور دائمی و شبانه‌روزی در استودیوهای شبکه حفظ میکند.
در هر زمان مشخص، دو نماینده اطلاعاتی آموزش‌دیده ویژه در استودیوها و اتاق‌های خبر الجزیره مستقر هستند و منافع قطر را رصد میکنند.
طبق منابع آشنا با موضوع، آن‌ها همچنین به مدیران شبکه دستورالعمل صادر میکنند و گاهی شخصاً با reporters تماس تلفنی برقرار میکنند تا آن‌ها را نسبت به «داستان‌های حساس» هشدار دهند و پیام رسمی دوحه را به آن‌ها ابلاغ کنند.
هر کشوری این رابطه همزیستی را قدردانی نمیکند.
دفاتر الجزیره در مصر، عربستان سعودی، اردن، مراکش، بحرین و سایر کشورها بسته شده‌اند. برخی، همانطور که ذکر شد، پخش شبکه را کاملاً ممنوع کرده‌اند. هیچ‌کدام از این‌ها مانع از حفظ محبوبیت عظیم الجزیره نشده است.
در طول جنگ، وقتی الجزیره انتقاد خود از اسرائیل را افزایش داد، شبکه از پخش در کشور ممنوع شد. از سوی دیگر، برای سال‌ها، الجزیره تنها شبکه تلویزیونی عربی بود که به طور منظم مقامات ارشد اسرائیلی را میزبانی میکرد و پیام‌های اسرائیل را به جهان عرب منتقل میکرد.
پس چه چیزی تغییر کرد؟
قطری‌ها ظاهراً از این واقعیت رنجیده بودند که بیشتر اعتبار برای تضمین آزادی گروگان‌ها به ترامپ رفت. بمباران سپتامبر ۲۰۲۵ در دوحه، تلاش ناموفق اسرائیل برای حذف چندین رهبر حماس به طور همزمان، به ویژه خلیل الحیه، همچنین روابط را عقب انداخت.
دوحه همچنین عملاً از نظارت پیرامون رسوایی قطرگیت و اخیراً، تحقیقات درباره رشوه انتخاباتی مشکوک، ناراضی بود. بنابراین پیام‌رسانی به‌روز شد و الجزیره لحن ضد اسرائیلی تهاجمی‌تری اتخاذ کرد.
با این حال، منابع آشنا با موضوع می‌گویند نهادهای اطلاعاتی قطر و اسرائیل همچنان در مسائل مهم همکاری میکنند.
چون، با وجود غرور مجروح دوحه، تا زمانی که تهران همچنان قطر را تهدید میکند، بالانس ظریف ادامه خواهد داشت.
«آژانس‌های اطلاعاتی بسیار نزدیک هستند،» دکتر یوئل گوزانسکی، پژوهشگر ارشد و رئیس برنامه خلیج فارس در مؤسسه مطالعات امنیت ملی و همکار انجمن در مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، می‌گوید.
گوزانسکی اشاره میکند که در طول دو سال مذاکرات آزادسازی گروگان‌ها، افسران اطلاعاتی قطر در کنار همتایان موساد خود در اسرائیل کار کردند و افسران اطلاعاتی اسرائیل نیز همین کار را در قطر انجام دادند.
«این رابطه ناآرامی برای اسرائیل است، اما آژانس‌های اطلاعاتی ما معتقد بودند حفظ آن مهم است.
«این یک سازمان اطلاعاتی بزرگ نیست، اما منابع گسترده‌ای دارد و قطری‌ها از منابع مالی خود برای تغییر وفاداری‌ها و انجام عملیات نفوذ استفاده میکنند.»
و قطری‌ها ما را چگونه می‌بینند؟
«به عنوان کشوری که سخت برای معامله است اما همچنین خدمت بزرگی به آن‌ها میکند. آن‌ها جنگ دیگری نمی‌خواهند و تلاش میانجی‌گری بزرگی برای جلوگیری از آن انجام می‌دهند. دلیل اصلی این است که آن‌ها صرفاً از ایران می‌ترسند.»