پارلمان اسرائیل روز سهشنبه ماتان کاهانا، نماینده اپوزیسیون را برای جایگزینی امیر اوهانا، عضو حزب لیکود بنیامین نتانیاهو، به عنوان رئیس کنست انتخاب کرد.
کاهانا، عضو حزب «یاشار» گادی آیزنکوت، با حمایت تمام جناحهای مخالف، از جمله دو حزب عرب یعنی «فهرست مشترک» و «رعام»، نامزد حزب لیکود، اوفر کاتز، را شکست داد. مجموعاً ۶۶ نماینده به او رأی مثبت دادند و هیچکس رأی منفی نداد؛ زیرا اعضای بلوک مخالفان یا رأی ممتنع دادند یا از صحن علنی خارج شدند.
کاهانا کیست؟
کاهانا ۵۴ ساله، یک سیاستمدار مذهبی ملیگرای متدین و سرهنگ بازنشسته نیروی هوایی اسرائیل است. او که به عنوان یک افسر استثنایی شناخته میشود، جزو معدود اسرائیلیهایی است که در طول دوران خدمت نظامی خود هم در واحد تکوری نخبگان «متکل» و هم به عنوان خلبان جنگنده خدمت کرده است.
در دوران خدمت در نیروی هوایی، او فرماندهی دو اسکادران جنگنده اف-۱۶ را بر عهده داشت. کاهانا برای اولین بار در سال ۲۰۱۹ به عنوان عضو حزب راستگرا «یامینا» به کنست راه یافت. او سپس به ائتلاف میانهروی «اتحاد ملی» به رهبری بنی گانتس پیوست و بعداً به حزب «یاشار» آیزنکوت منتقل شد که در سال ۲۰۲۵ تأسیس گردید.
کاهانا در دوران تصدی وزارت امور دینی از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ در دولت بنت-لپید، مجموعهای از اصلاحات را برای شکستن انحصار حریدمها (Ultra-Orthodox) بر خدمات دینی یهودی دولتی پیش برد. ابتکارات او شامل بازنگری در سیستم گواهی غذای کوشر برای پایان دادن به انحصار «رابینیت اصلی» بر آن و ایجاد رقابت در بازار، امکان انتصاب زنان در شوراهای دینی شهرداریها و غیرمتمرکز کردن نهادهای تغییر دین فراتر از دادگاههای ربانی حریدمها بود.
کاهانا همواره منتقد صریح معافیتهای یهودیان حریدم از خدمت نظامی بوده و استدلال میکند که همه شهروندان توانمند اسرائیلی باید ملزم به انجام خدمت نظامی یا ملی شوند. او مانند آیزنکوت خواستار تشکیل یک کمیسیون مستقل تحقیق دولتی درباره حمله حماس در هفتم اکتبر ۲۰۲۳ نیز شده است. وی همچنین طرفدار محدود کردن دوره ریاست جمهوری نخستوزیران اسرائیل به دو دوره چهارساله است.
یک منبع سیاسی اسرائیلی به المونیتور گفت که آیزنکوت کاهانا را برای سمت ریاست کنست انتخاب کرد زیرا او از ابتدا در تأسیس حزب «یاشار» نقش داشته است. این منبع افزود که این دو مرد به یکدیگر اعتماد دارند و یک اتحاد سیاسی نزدیک شکل دادهاند که بخشی از آن ناشی از پیشینه مشترک آنها به عنوان فرماندهان ارشد و بسیار محترم نظامی است.
«کاهانا در اردوگاه مذهبی ملیگرا بزرگ شده اما مدافع ارزشهای لیبرال نیز هست،» این منبع که خواست نامش فاش نشود، اضافه کرد. به گفته این منبع، این ترکیب به کاهانا اجازه داده است تا با احزاب مختلف طیف سیاسی، چه راست و چه چپ، همکاری کند.
اولویتهای قانونگذاری
انتخاب کاهانا در دو سطح اصلی اهمیت دارد: از نظر عملی، کنترل دستور کار قانونگذاری کنست را به اپوزیسیون میدهد؛ و از نظر نمادین، نخستین گام عملی در همکاری بین بلوک آیزنکوت و احزاب عرب را رقم میزند.
به عنوان رئیس کنست، کاهانا نفوذ قابل توجهی بر برنامه زمانی و اولویتهای قانونگذاری پارلمان خواهد داشت و به بلوک آیزنکوت امکان میدهد حتی پیش از تشکیل دولت، طرحهای مورد علاقه خود را پیش ببرد.
در جریان کمپین انتخاباتی، آیزنکوت و شرکای او قول دادند که کمیسیون تحقیق دولتی درباره حمله حماس در هفتم اکتبر تشکیل دهند و اصلاحات قضایی دولت قبلی را که هدفش مهار قدرت قوه قضائیه بود، لغو کنند. نتانیاهو مدتهاست با یک تحقیق مستقل مخالف است و میترسد که آن شکستهای دولت او را آشکار سازد. به عنوان رئیس کنست، کاهانا قادر خواهد بود هر دو موضوع را برای رأیگیری به پارلمان بیاورد.
بلوک آیزنکوت در جریان کمپین قول داد که پایان دادن به معافیتهای حریدمها از خدمت نظامی را به عنوان یک اولویت اصلی قرار دهد. اما بدون داشتن اکثریت روشن ۶۱ کرسی، این بلوک ممکن است برای پیشبرد این اقدام با مشکل مواجه شود. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل بیتنا»، سیگنال داده است که ممکن است برای کسب حمایت حریدمها از دولت تحت رهبری آیزنکوت، در این مسئله مصالحه کند. با این حال، این بلوک روز دوشنبه یک پیروزی سیاسی کسب کرد وقتی لیبرمن به عنوان رئیس کمیسیون موقت امور خارجه و دفاع کنست منصوب شد.
سایر اولویتهای بلوک مخالفان شامل لغو قوانین دولت نتانیاهو است که اداره بازجویی داخلی پلیس را زیر نظر مستقیم وزارت دادگستری قرار داد و همچنین عقبگرد از اصلاحات رسانهای که منتقدان میگویند کنترل سیاسی بر رسانههای دولتی را افزایش داده است. این بلوک همچنین قصد دارد با جرم و جنایت در جوامع عرب مبارزه کند و یک برنامه پنجساله سرمایهگذاری و توسعه برای بخش عرب آغاز نماید.