بهترین چیزی که میتوان درباره دیدار رئیسجمهور ترامپ با شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین گفت این است که میتوانست بدتر باشد. آقای ترامپ ظاهراً در مورد اوکراین یا تایوان هیچ امتیازی نداده است و بیانیه گروهی صرفاً یک کلیگویی دیپلماتیک است. اما اجازه دهید چند کلمه درباره «اعلامیه مشترک جهت صلح» روز پنجشنبه بگوییم.
کاخ سفید اعلام کرد که آقایان ترامپ، شی و پوتین «مبادله عمیق نظرات درباره وضعیت بینالمللی کنونی» داشتند. از جمله موضوعات دیگر، سه طرف «تأکید کردند که جنگ هستهای قابل پیروزی نیست و هرگز نباید رخ دهد». به ما گفته شده است که ایالات متحده، روسیه و چین «گفتوگوهایی را برای کاهش خطرات هستهای و جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای انجام خواهند داد».
اما صبر کنید. بزرگترین خطر هستهای در سیاره زمین امروز آقای پوتین است که بارها و به صورت نمایشی تهدید به استفاده از سلاحهای هستهای میدان نبرد در اوکراین کرده است.
چنین انفجاری جنگ زمینی شکستخورده او را نجات نخواهد داد، اما هدف او ترساندن جهان غرب برای تسلیم شدن در برابر خواستههایش از ترس یک تبادل هستهای گستردهتر است. آقای پوتین در سلاحهای هستهای تاکتیکی کمبازده نسبت به ایالات متحده و اروپا برتری دارد و معاهده استارت جدید (New Start) بین ایالات متحده و روسیه که امسال منقضی شد، هرگز این سلاحها را محدود نمیکرد.
دولت ترامپ حق دارد بر مشارکت چین در هر توافق بعدی کنترل تسلیحاتی اصرار ورزد. اما آقای شی صرفاً به دلیل رابطه شخصی و آغوشهای گرم با آقای ترامپ، قصد ندارد از تلاش سریع خود برای ساخت زرادخانهای از ۱۰۰۰ کلاهک هستهای تا سال ۲۰۳۰ دست بردارد.
آه، و آیا آقای ترامپ درباره ایران پرسید؟ رئیسجمهور دوباره حمایت چین و روسیه از تهران را ناچیز و صرفاً بخشی از بازی قدرتهای بزرگ در جهان دانست. اما کمکهای آنها به رژیم، کمک ضمنی به جاهطلبیهای هستهای زیربنایی و پایدار ایران است.
آقای ترامپ درست میگوید که نباید به ملاها در تهران اجازه داده شود که سلاح هستهای داشته باشند، زیرا آنها یک گروه انقلابی هستند که ممکن است دکمه را فشار دهند. اما هر تلاشی برای کاهش خطرات هستهای جهان قطعاً باید با فشار بر چین و روسیه برای توقف اقداماتی آغاز شود که احتمال بقای برنامه هستهای ایران پس از جنگ ایالات متحده را افزایش میدهد.
آمریکاییها دوست ندارند درباره سلاحهای هستهای فکر کنند، اما باید بدانند که زرادخانه فعلی ایالات متحده ممکن است برای بازدارندگی دو رقیب اصلی هستهای یعنی روسیه و چین کافی نباشد. یکی از پیشپرداختهایی که آقای ترامپ میتواند برای صلح هستهای انجام دهد، یک پروژه فوری برای تسریع در توسعه موشک کروز هستهای پرتاب از دریا است. این سلاح انعطافپذیر و کمبازده پیامی بسیار قدرتمندتر از نشستهای سران ارسال خواهد کرد که روسیه و چین نمیتوانند انتظار داشته باشند با باجگیری هستهای، مثلاً در تنگه تایوان، ایالات متحده را تحت فشار قرار دهند.
آقای ترامپ به عنوان میراث دوران دو سال آخر ریاست جمهوری خود، به دنبال یک توافق سیاسی بزرگ با چین و روسیه است. اما بعید است که با التماس به دو رقیبی که هدف واقعیشان تضعیف ایالات متحده و متحدانش است، به آن دست یابد. بهترین پروژه عدم اشاعه هستهای روی میز امروز، پیروزی قانعکننده در جنگ با ایران است که آن رقبا بتوانند ببینند.