چگونه نتانیاهو جنگ غزه را برای ماندن در قدرت طولانی کرد؟

شش ماه پس از آغاز جنگ در نوار غزه، بنیامین نتانیاهو خود را برای متوقف کردن آن آماده می‌کرد. مذاکرات برای آتش‌بس طولانی‌مدت با حماس در جریان بود و او آماده پذیرش یک مصالحه بود. او نماینده‌ای را برای انتقال موضع جدید اسرائیل به میانجی‌گران مصری فرستاده بود. اکنون، در جلسه‌ای در وزارت دفاع در تل‌آویو، او باید کابینه‌اش را متقاعد می‌کرد. او این طرح را از دستور کار کتبی جلسه حذف کرده بود. ایده این بود که آن را ناگهان فاش کند تا از هماهنگی وزرای مخالف جلوگیری شود.

آن زمان آوریل ۲۰۲۴ بود، مدت‌ها قبل از بازگشت سیاسی نتانیاهو. پیشنهاد مطرح شده جنگ غزه را حداقل برای شش هفته متوقف می‌کرد. این امر پنجره‌ای برای مذاکرات با حماس بر سر آتش‌بس دائمی ایجاد می‌کرد. بیش از ۳۰ گروگان که توسط حماس در آغاز جنگ اسیر شده بودند، ظرف چند هفته آزاد می‌شدند. اگر آتش‌بس تمدید می‌شد، تعداد بیشتری نیز آزاد می‌شدند. و ویرانی غزه، جایی که تقریباً دو میلیون نفر در تلاش برای بقا در برابر حملات روزانه بودند، متوقف می‌شد.

پایان دادن به جنگ آنگاه شانس دستیابی به یک توافق صلح تاریخی با عربستان سعودی، قدرتمندترین کشور جهان عرب را افزایش می‌داد. برای ماه‌ها، رهبری عربستان سعودی به طور پنهانی تمایل خود را برای تسریع مذاکرات صلح با اسرائیل نشان داده بود — مشروط بر اینکه جنگ در غزه متوقف شود. عادی‌سازی روابط بین دولت‌های سعودی و اسرائیل، دستاوردی که از زمان تأسیس دولت اسرائیل در سال ۱۹۴۸ از دست همه رهبران اسرائیلی گریخته بود، وضعیت اسرائیل در منطقه و همچنین میراث بلندمدت نتانیاهو را تضمین می‌کرد.

اما برای نتانیاهو، آتش‌بس خطرات شخصی نیز به همراه داشت. او به عنوان نخست‌وزیر، ائتلاف شکننده‌ای را رهبری می‌کرد که به حمایت وزرای راست افراطی وابسته بود که خواستار اشغال غزه بودند، نه خروج از آن. آنها خواهان یک جنگ طولانی بودند که در نهایت اسرائیل را قادر سازد تا شهرک‌های یهودی‌نشین را در غزه دوباره برقرار کند. اگر آتش‌بس خیلی زود برقرار می‌شد، این وزرا ممکن بود تصمیم به فروپاشی ائتلاف حاکم بگیرند. این امر منجر به انتخابات زودهنگام می‌شد که نظرسنجی‌ها نشان می‌داد نتانیاهو در آن بازنده خواهد شد. نتانیاهو، خارج از قدرت، آسیب‌پذیر بود. از سال ۲۰۲۰، او به اتهام فساد در حال محاکمه بود؛ این اتهامات، که او آنها را انکار می‌کرد، عمدتاً مربوط به اعطای امتیازات به بازرگانان در ازای هدایا و پوشش رسانه‌ای مطلوب بود. نتانیاهو بدون قدرت، توانایی مجبور کردن دادستان کل ناظر بر محاکمه‌اش را از دست می‌داد — همانطور که دولت او بعداً تلاش کرد تا این کار را انجام دهد.

همزمان که کابینه درباره مسائل دیگر بحث می‌کرد، یک دستیار با عجله وارد اتاق جلسه شد و سندی حاوی خلاصه موضع جدید مذاکراتی اسرائیل را به آرامی جلوی نتانیاهو گذاشت. او یک بار دیگر آن را خواند و با قلم خود نکات مختلف را علامت زد. مسیر رسیدن به آتش‌بس خطرات واقعی داشت، اما به نظر می‌رسید که او آماده پیشروی بود.

سپس بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی او، روند جلسه را قطع کرد. اسموتریچ به عنوان یک فعال جوان در سال ۲۰۰۵، برای هفته‌ها بازداشت شد – هرچند هرگز متهم نشد – به ظن توطئه برای منفجر کردن وسایل نقلیه در یک بزرگراه اصلی به منظور کند کردن روند برچیدن شهرک‌های اسرائیلی در غزه. او به همراه ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی راست افراطی، اکنون یکی از قوی‌ترین حامیان بازگرداندن آن شهرک‌ها در کابینه بود. او اخیراً خواستار خروج اکثر جمعیت فلسطینی غزه شده بود. اکنون، در جلسه کابینه، اسموتریچ اعلام کرد که شایعاتی درباره طرح یک توافق شنیده است. جزئیات او را آشفته کرده بود. اسموتریچ گفت: «می‌خواهم بدانید که اگر چنین توافق تسلیمی مطرح شود، شما دیگر دولتی نخواهید داشت.» «دولت تمام شده است.»