بازار جهانی نفت برای کاهش تأثیر جنگ ایران به پنج سپر کلیدی تکیه کرده است: ذخایر استراتژیک غرب، خطوط لوله دورزننده، ذخایر تجاری، سفرهای مخفیانه نفتکشها در تنگه هرمز و خرید کمتر چین.
با نازک شدن برخی از این حفاظها، اینکه آخرین عامل — خویشتنداری پکن — دوام بیاورد، اهمیت فزایندهای یافته است. اما رمزگشایی از صنعت عظیم انرژی چین حتی وقتی غبار جنگ تصویر را تار نکرده باشد، دشوار است.
گمانهزنی روز این است که چین نظم خرید خود را که تا کنون نشان داده، رها میکند. در واقعیت، این کشور هنوز بهطور قابلتوجهی کمتر از گذشته نفت خام وارد میکند. آنچه تغییر کرده محل خرید است.
این نکتهای حیاتی پیش از دیدار دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در واشنگتن در اواخر همین هفته است. هر چه این غول آسیایی واردات نفت خود را طولانیتر پایین نگه دارد، ترامپ میتواند بیشتر با ایران بجنگد پیش از آنکه افزایش قیمت انرژی دست او — و فدرال رزرو آمریکا — را مجبور کند.
بیایید دادهها را مرور کنیم. پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، چین بهطور میانگین روزانه ۱۰.۵ میلیون بشکه نفت خام را با نفتکش خریداری میکرد. مقداری هم از طریق خط لوله وارد میکرد. در آوریل، پکن شروع به کاهش خرید خود کرد، ابتدا فقط کمی، سپس بهشدت، و کسانی را که انتظار جهش قیمت داشتند غافلگیر کرد. تا ژوئن، واردات دریایی نفت چین به پایینترین سطح ۱۰ ساله یعنی ۵.۸ میلیون بشکه در روز سقوط کرده بود و عملاً عرضه را برای دیگران آزاد و بازار را آرام کرد.
برخلاف گفتوگوهای گسترده درباره جهش بزرگ خریدها، واردات نفت چین تا اینجای سپتامبر کمی کمتر از ۷ میلیون بشکه در روز است، بر اساس دادههای ورتکسا، شرکت اطلاعات کالا. این کمتر از میانگین نرخ ژوئیه و اوت است. در مجموع، چین امسال ۶۰۰ میلیون بشکه کمتر نفت دریایی خریده است نسبت به حالتی که با همان سرعت ۲۰۲۵ وارد میکرد. اگر پکن در سهماهه چهارم با همان نرخ سپتامبر خرید کند، کسری تجمعی تا پایان سال به نزدیک ۱ میلیارد بشکه میرسد.
در حالی که چین خرید خود را پایین نگه میدارد، جنگ آن را مجبور به تغییر ترکیب وارداتش میکند. نفت خام ایران که پکن آن را با قیمتهای شکسته در بازار سیاه و با وجود تحریمهای آمریکا میخرید، از میان رفته است. برای جایگزینی آن، چین بیشتر در بازار آزاد خرید میکند و بر قطبهای اصلی قیمتگذاری فشار میآورد. این احتمالاً منبع شایعات است، زیرا در نفت نیز مانند املاک، موقعیت اهمیت دارد. خرید نفت خام مثلاً در بازار دریای شمال، خانه شاخص برنت، تأثیر قیمتی بزرگتری از خرید همان مقدار در بازار سیاه دارد.
این تغییر فوقالعاده بوده است، زیرا محاصره دریایی صادرات نفت ایران توسط آمریکا شروع به اثرگذاری کرده است. از ابتدای این ماه تا کنون، چین حدود ۸۰ هزار بشکه در روز نفت ایران وارد کرده است. پیش از آغاز جنگ، پکن معمولاً روزانه ۱ تا ۱.۵ میلیون بشکه از تهران میخرید. حتی اگر اعداد نهایی بالاتر از دادههای موقت باشد، همانطور که اغلب چنین است، روند یکسان خواهد بود. برای پر کردن شکاف عظیم، چین نفت خام بیشتری از عراق، امارات متحده عربی، برزیل و کانادا میخرد.
از دست دادن نفت ارزان ایران همچنین قیمتها را در بازار آتی نفت داخلی چین که عمدتاً کمعمق است، بالا برده و شایعات بیشتری درباره خرید گسترده این کشور دامن زده است.
چه پیش میآید؟ در دهه گذشته، چین ذخیره استراتژیک نفت عظیمی ساخته است که بیش از ۱.۲ میلیارد بشکه را در خود جای میدهد — یا حدود چهار برابر آنچه در ذخیره آمریکا باقی مانده است. تا کنون، پکن فقط بخش کوچکی از این ذخیره را برای کاهش اختلالات در تنگه هرمز استفاده کرده است. اگر شی بخواهد، پکن میتواند واردات نفت خود را برای مدت طولانیتری پایین نگه دارد و مزیت استراتژیک را در نبرد ترامپ علیه تهران به او بدهد.
آیا او این کار را میکند؟ حس درونی من میگوید بله. ترامپ و شی ممکن است درباره ایران اختلاف داشته باشند، اما حفظ قیمتهای متعادل نفت به نفع خود پکن است. چین به آمریکا کمک نمیکند؛ به خودش کمک میکند. تهران فقط آسیب جانبی است.
این ستون بازتاب دیدگاههای شخصی نویسنده است و لزوماً نظر هیئت تحریریه یا بلومبرگ الپی و مالکان آن را بازتاب نمیدهد.