روایت حضور امارات در منچستر از بهار عربی تا برخی از محروم‌ترین نقاط انگلستان کشیده می‌شود؛ با نتایج پیچیده
زمانی که حسنی مبارک، دیکتاتور طولانی‌مدت مصر، در اعتراضات بهار عربی سال ۲۰۱۱ از قدرت سرنگون شد، سقوط او موجی از شوک را در سراسر خاورمیانه ایجاد کرد. این رویداد همچنین به تغییر چهره منچستر مدرن کمک کرد.
جانشین مبارک، محمد مرسی، رهبر اخوان‌المسلمین، دشمن قسم‌خورده امارات متحده عربی بود؛ حاکمان امارات از پیشروی اسلامگرایی مرسی هراس داشتند.
امارات، متحد کلیدی غرب، نگران بود که دولت دیوید کامرون در بریتانیا علیه اخوان‌المسلمین قاطعیت کافی نداشته باشد و به وزیران هشدار داد که اگر بریتانیا اقدام نکند، ممکن است قراردادهای تسلیحاتی چند میلیارد پوندی را لغو کند.
یک واحد محرمانه در کاخ وایت‌هال به سرعت تأسیس شد تا امارات ثروتمند نفتی را در کنار خود نگه دارد. قراردادهای سرمایه‌گذاری پرسودی در جلسات خصوصی ارائه شد که بعداً توسط گاردین افشا گردید.
یکی از این قراردادها، مالکیت فعلی ابوظبی بر باشگاه فوتبال منچستر سیتی را که اکنون در بحران غرق شده است، به نفوذی بسیار عمیق‌تر در خود شهر تبدیل کرد.
پانزده سال پس از انقلاب مصر، تحلیل گاردین می‌تواند از افزایش شدید میزان زمین و املاک متعلق به دولت امارات یا توسعه‌دهندگان اماراتی در منچستر طی دهه گذشته پرده بردارد؛ وسعتی که در اوج خود در سال ۲۰۲۳ به اندازه ۲۶۰ زمین فوتبال رسید.
مالک منچستر سیتی، شیخ منصور بن زاید آل نهیان، خارج از باشگاه پورتفولیوی گسترده‌ای ساخته است که شامل بزرگ‌ترین سالن سرپوشیده بریتانیا، یک «هتل لوکس فوق‌العاده» که ماه گذشته افتتاح شد، مجموعه‌ای از بلوک‌های آپارتمانی و سرمایه‌گذاری در تحقیقات دانشگاهی پیشرو در جهان از طریق شرکتی تحت مدیریت خالدون المبارک، مدیرعامل باشگاه سیتی است.
رسوایی تقلب در منچستر سیتی، توجهات را به نفوذ گسترده‌تر ابوظبی در شهر جلب کرده است؛ نفوذي که رشد آن به اندی بورنهام کمک کرد تا به خیابان داونینگ راه یابد.
از طریق مصاحبه با سیاستمداران و مقامات کلیدی سابق و حاضر محلی، تحلیل داده‌های جدید و بررسی اسناد عمومی مربوط به بیش از یک دهه، گاردین اکنون می‌تواند داستان رشد نفوذ این کشور ثروتمند نفتی، معنای آن برای منچستر و نحوه تشدید نگرانی‌ها درباره تبدیل شدن شهر به «نسخه شمالی لندن» را بازگو کند.
«ما به دنبال سرمایه‌گذاری بسیار مهمی بودیم»
ده سال پیش، دیدن کانال سبز تیره و گل‌آلود روچدیل نشانه‌ای بود که شما بیش از حد از منطقه شلوغ نورthern Quarter منچستر دور شده‌اید و باید برگردید. اکنون نوشندگان و غذاخوران به سمت این منطقه جذب می‌شوند، کشیده شده توسط بارهای ساحلی ترندی که پینت‌های ۶.۹۰ پوندی سرو می‌کنند و یک نانوایی صناعتی که یک کروسان تک‌نفره ۷.۵۰ پوند قیمت دارد.
این تحول در تابستان ۲۰۱۳ آغاز شد، زمانی که دولت دیوید کامرون تلاش کرد تنش‌ها با امارات را کاهش دهد و از شورای شهر منچستر خواست سه پیشنهاد سرمایه‌گذاری برای امارات فوق‌ثروتمند تهیه کند.
یکی از این پیشنهادات منجر به قراردادی یک میلیارد پوندی به نام «منچستر لایف» شد؛ طبق آن، شورا قطعه‌ای ارزشمند از زمین مرکز شهر را به مبلغ ۵ میلیون پوند به ابوظبی فروخت تا ۶۰۰۰ خانه ساخته شود، همراه با حق اولویت ردیف اول برای سایر پروژه‌ها.
ریچارد لیز، رهبر شورای شهر منچستر در آن زمان، به گاردین گفت: «آن یک معامله میانجی‌گری‌شده توسط دولت بریتانیا بود و ما آشکارا به دنبال سرمایه‌گذاری بسیار مهمی برای طرحی بودیم که در مجموع یک میلیارد پوند ارزش داشت.»
«توسعه مسکن در و اطراف مرکز شهر و به ویژه انکوتس متوقف شده بود و برای چندین سال تعطیل مانده بود. در آن زمان هیچ توسعه‌دهنده دیگری [دیگری] وجود نداشت که مایل یا قادر به انجام آن باشد.»
در یک بیانیه مطبوعاتی، لیز این مشارکت را به عنوان «نمونه‌ای جهانی از بازآفرینی شهری» و «پلتفرمی برای تحویل بیش از ۶۰۰۰ خانه جدید» ستایش کرد.
با این حال، تنها ۲۰۳۹ خانه توسط منچستر لایف تحویل داده شده است – یک سوم کل وعده داده شده – و ۲۸۳۹ خانه دیگر توسط توسعه‌دهندگان دیگر در حال ساخت هستند. مجموع ۴۸۷۸ ملک جدید تقریباً ۲۰٪ کمتر از ۶۰۰۰ مورد پیش‌بینی شده است.
علی‌رغم سیاست طولانی‌مدت شورا مبنی بر اینکه حداقل ۲۰٪ از توسعه‌های جدید باید برای مسکن اجتماعی و مقرون‌به‌صرفه باشد، تنها ۸٪ از این ۴۸۷۸ ملک در آن دسته قرار گرفتند – و هیچ‌کدام توسط منچستر لایف ارائه نشد.
بانک‌های غذایی و آپارتمان‌های لوکس
در فاصله پنج دقیقه پیاده‌روی از آپارتمان‌های جدید با سرمایه ابوظبی، که میزبان اولین رستوران دارای ستاره میشلان شهر هستند، ناو کلیسایی متعلق به فرقه متدیست سابق پر از غذاهای اضطراری برای ساکنان خیابان‌های اطراف انباشته شده است.
مسیر کوتاه تا ورزشگاه اتحاد شامل برخی از فقیرترین مناطق در دومین محروم‌ترین حوزه محلی انگلستان است. در فاصله فقط نیم مایل، چهار بانک غذایی خیریه یا سایت توزیع وجود دارد که یکی از آنها پلاکی را برای یادبود افتتاح توسط بورنهام در سال ۲۰۲۱ نصب کرده است.
«این قطعاً باعث کینه‌توزی می‌شود»، گفت مارک بلیک، مدیرعامل بانک غذایی مرکزی منچستر، درباره ورود ناگهانی آپارتمان‌های براق، رستوران‌های گران‌قیمت و مستأجران پردرآمد. «وقتی جلوی چشم شما باشد و در بحران هزینه زندگی رخ دهد، ممکن است به نوعی ناآرامی منجر شود. فکر می‌کنم باید نگرانی واقعی باشد.»
پارکینگ به نقطه جوش تبدیل شده است، با گزارش‌هایی از تخريب خودروها پس از پارک کردن در خیابان‌های مسکونی شورا توسط کسانی که در املاک با سرمایه ابوظبی زندگی یا غذا می‌خورند. از مستأجران آپارتمان‌های شیک دعوت می‌شود که غذا را در جعبه‌های اهدا در هر یک از بلوک‌های لوکس برای بانک‌های غذایی محلی رها کنند.
«مردم تمام این شکاف‌های فرهنگی را احساس می‌کنند که از طریق واسطه مسکن و مسائل روزمره مانند پارکینگ بازی می‌شود»، گفت آلن گود، عضو شورا از حزب لیبرال دموکرات برای انکوتس و بسویک. «ساکنان به من می‌گویند که به برج‌های نو و براق نگاه می‌کنند و کینه‌ای وجود دارد – احساسی که آنها از آنچه منچستر بهره‌مند می‌شود، بهره‌مند نمی‌شوند.»
گود گفت که احساس می‌کند منچستر در حال تبدیل شدن به «نسخه شمالی لندن» است، زیرا بحران «دیوانه‌وار» مسکن بدبختی ۲۰۰۰۰ نفر از جمعیت شهر را که در صف انتظار مسکن اجتماعی هستند، تشدید می‌کند.
دکتر متیو استالارد، پژوهشگر کالج دانشگاهی لندن و رئیس هیئت امنا بانک غذایی مرکزی منچستر، گفت که بین اعتبار شهر در سطح ملی – که «منچستریسم» مترادف کلان‌شهری رونق‌یافته با نگاهی به منافع اجتماعی گسترده‌تر شده است – و واقعیت برای بسیاری در شهر، گسست ناراحت‌کننده‌ای وجود دارد.
«اگر به مرکز منچستر و تمام آسمان‌خراش‌ها نگاه کنید و یک و نیم یا دو مایل به هر طرف بروید، در برخی از محروم‌ترین محله‌های کشور هستید. در انکوتس، خط مشخصی وجود دارد که پول آنجاست و پول نیست.»
سؤالات مبهم
در تابستان ۲۰۱۶، بورنهام به شدت از بحران مسکن گریتِر منچستر آگاه بود. او به سالفورد استار گفت که اگر انتخاب شود، از سودبردن شرکت‌های بزرگ املاک از وام‌های چند میلیون پوندی تأمین‌شده توسط مالیات‌دهندگان از نهاد شهرداری جلوگیری خواهد کرد.
او گفت که نگرانی‌هایی وجود دارد که صندوق اقتدار ترکیبی گریتِر منچستر (GMCA) «برای ارائه وام به شرکت‌های بزرگ استفاده شده است، که باید از منابع مالی خودشان استفاده می‌کردند، و بیش از حد روی طرح‌های مرکز شهر و لوکس متمرکز است».
کمتر از یک سال بعد، بورنهام وام ۵۵ میلیون پوندی به شرکت‌های املاک ثبت‌شده در جرزی متعلق به شیخ منصور را تأیید کرد؛ وارث یکی از ثروتمندترین خانواده‌های جهان با ثروت گزارش‌شده حدود ۳۰۰ میلیارد پوند.
GMCA گفت که صندوق وام‌های آن برای همه توسعه‌دهندگانی که معیارهای وام‌دهی را رعایت می‌کنند در دسترس است و وام‌ها به طور کامل بازپرداخت شده‌اند. اما این تصمیمات اکنون توسط اعضای کمیته نظارت GMCA در حال بررسی هستند.
برای بورنهام نیز سؤالات مبهمی وجود دارد. هفته‌ها قبل از تصویب وام‌ها، او از مهمان‌نوازی مالکان سیتی در جلسه‌ای لذت برد که فقط هفته گذشته پس از ناپدید شدن از اسناد عمومی آشکار شد. نخست‌وزیر ابتدا گفت که تنها یک جلسه «مهم» با مدیران باشگاه داشته است – در سال ۲۰۲۱ – اما پنج جلسه دیگر از آن زمان ظاهر شده‌اند.
بورنهام هفته گذشته گفت که از GMCA خواسته است «جستجوی دستی همه چیز را انجام دهد، زیرا من می‌خواهم هر چیزی که ممکن است در دسترس باشد». او افزود: «هیچ تردیدی در مورد آن وجود ندارد – شفافیت کامل.»
با این حال، به نظر می‌رسید شفافیت کمی وجود داشت، وقتی نوبت به رابطه بلندمدت شورا با مالکان منچستر سیتی رسید.
در دسامبر ۲۰۱۵، شورا یک «توافق همکاری» ۱۰ ساله با ابوظبی امضا کرد که به امارات حق اولویت ردیف اول برای زمین نزدیک مرکز شهر را می‌داد. بندی خاص عملاً سیاستمداران منتخب دموکراتیک شورا را از اعلام معامله بدون تأیید کتبی شرکت شیخ منصور منع می‌کرد.
سایر توسعه‌دهندگان منچستر فقط سال‌ها بعد این موضوع را کشف کردند. «این جانبداری آشکار در مقیاس بزرگ است. بو می‌دهد»، گفت یک مشاور املاک. سخنگوی شورا از بند دفاع کرد و آن را «توافقی استاندارد بین دو طرف است که تضمین می‌کند اعلامیه‌ها یا انتشار اطلاعات توسط همه طرف‌ها مورد توافق قرار گیرد» خواند.
تمام املاک، که اکنون ارزش تخمینی ۳۵۰ میلیون پوند دارند، در نهایت از طریق شرکت‌های تابعه ثبت‌شده در جرزی متعلق به شیخ منصور هستند، با دریافت اجاره‌نامه پرداختی توسط صدها جوان حرفه‌ای عمدتاً که در آنجا زندگی می‌کنند.
شورا گفت که تقریباً ۳ میلیون پوند به عنوان بخشی از توافق تقسیم سود غیرعلنی و ۱۷.۶ میلیون پوند دیگر به عنوان مالیات شورا دریافت کرده است. با این حال، بازگشت دقیق به مالیات‌دهنده – و شرایطی که معاملات بر اساس آن بسته شدند – ناشناخته باقی مانده است.
لیز، ۷۵ ساله، پس از ۲۵ سال خدمت در دسامبر ۲۰۲۱ از رهبری شورا کناره گرفت و دو سال بعد به عنوان رئیس افتخاری منچستر سیتی منصوب شد. هنگامی که گاردین با او تماس گرفت، او انکار کرد که معامله ابوظبی از نظارت دور نگه داشته شده است و از انتصاب خود در منچستر سیتی دفاع کرد.
«این چیزی بود که پس از بازنشستگی من از شورا اتفاق افتاد. آیا مناسب بود که وقتی در شورا بودم این کار را بکنم، من آن را سوال برانگیز می‌دانستم»، لیز گفت.
یک مقام ارشد سابق شورا، که در تیم املاک و توسعه کار می‌کرد، فرهنگ در این دوره را «شبیه کرملین» یا مشابه «دادگاه قرون وسطی» توصیف کرد که در آن مقامات می‌توانستند «هیچ مخالفتی» نسبت به تصمیمات رهبری حزب کارگر نشان ندهند.
«وقتی شورا ۹۹٪ یک‌حزبی است، واقعاً جای بحث وجود نداشت»، او گفت و افزود که احساس می‌کرد برخی از رهبران ارشد «کور شده بودند» از چرخیدن دور مدیران اجرایی ابوظبی و دیگران.
لیز انکار کرد که بیش از حد به منچستر سیتی، تیمی که از آن حمایت می‌کند، نزدیک شده یا به عنوان رهبر شورا رفتار مطلوبی با آنها داشته است. «تعداد زیادی بازیگر در منچستر وجود دارند که شورا با آنها نزدیک است»، او گفت.
«این شیوه کار شهر است – در مشارکت.»
شورای شهر منچستر ادعاهای مربوط به «معامله امتیازی» با ابوظبی را پس از آنکه پژوهشگران دانشگاه شفیلد نتیجه گرفتند که شورا با دادن زمین به ابوظبی با نرخ پایین‌تر از توسعه‌های مشابه، «نقره خانوادگی را بیش از حد ارزان فروخته است»، به شدت رد کرد.
آینده شماره ۱۰ شمال
در سال ۲۰۱۷، سه سال پس از اولین معامله ابوظبی و سالی که بورنهام شهردار گریتِر منچستر شد، رهبران شورا شرط بزرگ دیگری بستند. آنها ۴۲ میلیون پوند برای یک پارک خرده‌فروشی متروکه در کنار توسعه یک میلیارد پوندی منچستر لایف پرداختند که در آن زمان به عنوان بزرگ‌ترین خرید زمین تاریخ در مرکز شهر منچستر توصیف شد.
قیمت آن حداقل شش برابر بیشتر در هر جریب نسبت به زمین مجاور بود که به مبلغ ۵ میلیون پوند به شیخ منصور فروخته شد – و بعداً به عنوان خانه دائمی آینده شماره ۱۰ شمال بورنهام شناسایی شد.
این پارک خرده‌فروشی سابق نیز مشارکتی با ابوظبی بود. دوباره، شرایط از نظارت دور نگه داشته شد زیرا اعضای عموم مردم از جلسات شورا حذف شدند – اما داخل تالار شهر، پیامدها قابل توجه بود.
یک افسر ارشد املاک شورا، دامینیک هیز، در مارس ۲۰۱۸ به دلیل نگرانی‌ها درباره معاملات شورا با گروه منصور به طور ناگهانی استعفا داد. او مجموعه‌ای از شکایات را در ایمیلی به مدیرعامل شورا، جوآن رونی، فهرست کرد؛ کسی که سال قبل پس از بازنشستگی هاوارد برنشتاین قدرتمندِ همه‌قدرت بعد از ۲۹ سال مسئولیت جایگزین او شده بود.
در جلسه‌ای تنش‌آمیز چند روز پس از استعفا، گفته می‌شود که یک شخصیت ارشد شورا، ادی اسمیت، به همکاران گفته است که هیز آنها را «زیر اتوبوس» انداخته و رهبری خشمگین است. طبق یادداشت‌های همزمان یک همکار، که توسط گاردین دیده شد، اسمیت گفت که هیز انتقادات «غیرقابل قبول [و] احتمالاً خطرناک» را علیه عضو هیئت مدیره منچستر سیتی مطرح کرده که شخصیت کلیدی در معامله منچستر لایف بود.
سپس گفته می‌شود اسمیت اظهار نظر کرد: «شما در این سازمان رابطه شورا با باشگاه فوتبال را نقد نمی‌کنید و امیدوارید زنده بمانید.» اسمیت، که در سال ۲۰۲۰ شورا را ترک کرد، انجام این اظهار نظر را انکار می‌کند.
با این حال، نگرانی‌های هیز جدی enough بود که منجر به تحقیقات داخلی در مورد حکمرانی در شورا شود. این تحقیقات یافت که اضطراب‌ها درباره معاملات شورا محدود به فقط یک افسر نبود.
یک کارمند ارشد دوم به حسابداران گفت که نگران بودند شورا برای پارک خرده‌فروشی متروکه «بیش‌پرداخت» کرده است، طبق سند رسمی جلسه. آن افسر نگرانی‌هایی را مطرح کرد که پروژه تحت رهبری ابوظبی «برنامه‌ریزی اصلی برای سایتی را که مالک آن نیستند، هدایت می‌کند».
هنگامی که بورنهام در ژوئیه نخست‌وزیر شد، این سایت به عنوان خانه دائمی شماره ۱۰ شمال معرفی شد. با افزایش نظارت بر ارتباط ابوظبی در اکتبر، این برنامه‌ها به آرامی کنار گذاشته شدند.
«شکنندگی مدل منچستر»
منابع شورا تغییری در رویکرد تحت جانشین لیز، بو کریگ، زمانی که در دسامبر ۲۰۲۱ رهبر شورا شد، متوجه شدند.
کریگ دستور بازنگری معامله منچستر لایف را داد تا مطمئن شود «همه چیز قانونی، همه چیز شفاف» است، او این ماه به بی‌بی‌سی رادیو منچستر گفت و افزود: «پاسخ مثبت بود.»
یکی از بازنگری‌های سفارش‌داده شده توسط کریگ، که امسال جایگزین بورنهام به عنوان شهردار گریتِر منچستر شد، در ژوئیه منتشر شد. این بازنگری یافت که اگرچه معاملات با توسعه‌دهندگانی مانند ابوظبی «منافع قابل توجهی» را فراهم کرده بودند، اما «ضعف‌هایی در مستندات، پایش و اطمینان» وجود داشت، به ویژه در مورد ماهیت تقسیم سود این معاملات.
پروفسور جاناتان سیلور، پژوهشگر دانشگاه شفیلد که معامله منچستر لایف را تحلیل کرده است، گفت که خرید فزاینده زمین و املاک توسط اماراتی‌ها «نگرانی‌های عمده‌ای درباره شکنندگی «مدل منچستر» و وابستگی آن به جذب جریان‌های مالی بین‌المللی، صرف‌نظر از هزینه» را برانگیخته است.
سیلور گفت که «سؤالات فوری» درباره آنچه بر صدها خانه در توسعه‌های منچستر لایف وارد خواهد شد اگر شیخ منصور مجبور یا تصمیم بگیرد منچستر سیتی را در پی رسوایی تقلب بفروش، وجود دارد.
لیز همچنان مطمئن است که معاملات ابوظبی موفقیت بزرگی برای شهر بودند. وقتی پرسیده شد که آیا با توجه به نگرانی‌های مطرح شده توسط دانشگاهیان و دیگران، مشارکت را متفاوت مدیریت می‌کرد، گفت: «نه. هیچ چیزی که بتوانم فکر کنم. این معامله فوق‌العاده خوبی برای منچستر است.»
گزارش‌های تکمیلی: کارمن آگیلار گارسیا و مایکل گودیر