به نظر میرسد ایران و عمان در حال نزدیک شدن به توافقی برای نحوه مدیریت تنگه هرمز هستند و بر سر مسیرهای عبور از این آبراه کلیدی که مانع بزرگی در تلاشها برای پایان دادن به نزدیک به شش ماه جنگ بین جمهوری اسلامی و آمریکا بوده است، به توافق رسیدهاند.
نهاییشدن «نقشه کشتیرانی» بخشی از یک توافق گستردهتر برای مدیریت ترافیک در این تنگه است و یک توافق مستقل بین دو کشور محسوب میشود که حاکمیت آنها را حفظ کرده و عبور امن کشتیها را تضمین میکند. به نقل از دفاعپرس، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، این مطلب را بیان کرده است. خبرگزاری دولتی مشخص نکرده که آیا از کشتیها هزینه عبور دریافت میشود یا چه تمهیدات امنیتی برای آنها در نظر گرفته خواهد شد و گفته که مرحله دیگری از مذاکرات برگزار خواهد شد.
این اقدام پس از یک سری حملات در هرمز صورت میگیرد؛ آبراهی که قبل از جنگ یکپنجم نفت و گاز جهان از آن عبور میکرد. آمریکا در این مذاکرات شرکت نداشته و بعید است با شرایطی موافقت کند که عبور آزاد در مسیر اتصال خلیج فارس به دریای عمان و دریای عرب را بازنگرداند.
قیمت نفت خام برنت، معیار جهانی، این هفته تقریباً ۶ درصد افزایش یافت زیرا امیدها به حل سریع بنبستی که جریان نفت و سایر کالاهای کلیدی به بازارهای جهانی را مختل کرده، کمرنگ شد. بر اساس گزارش سازمان بینالمللی دریانوردی، در جریان این درگیری حدود ۶۵ حادثه تأیید شده شامل کشتیها در هرمز و خاورمیانه بزرگتر رخ داده و ۱۷ دریانورد تا ۱۱ اوت جان باختهاند.
حملات از آن زمان ادامه داشته است و عملیات تجارت دریایی بریتانیا روز شنبه اعلام کرد که از اصابت یک پرتابه به بدنه یک کشتی فلهبر مطلع شده است. همچنین بر اساس گزارشهای خبرگزاری دولتی امارات (وام)، دو کشتی شرکت ملی نفت ابوظبی روز پنجشنبه هنگام عبور از هرمز مورد اصابت قرار گرفتند و یک کشتی دیگر نیز عصر جمعه هدف قرار گرفت.
در همین حال، آمریکا در حال آمادهسازی اقدامات اقتصادی جدیدی برای وادار کردن تهران به تسلیم در جنگ است؛ جنگی که در ۲۸ فوریه با حملات هوایی آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی آغاز شد و جان هزاران نفر را گرفته است که بیشتر آنها در ایران بودهاند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز جمعه به فاکس نیوز گفت که آمریکا قصد دارد ضربه سختی به اقتصاد ایران وارد کند و او اهمیتی نمیدهد که این درگیری قبل از انتخابات میاندورهای نوامبر آمریکا پایان یابد یا نه؛ انتخاباتی که به برداشت رأیدهندگان از اقتصاد بستگی دارد. ترامپ در سخنرانی روز جمعه در لانگ آیلند گفت که محاصره بنادر ایران توسط آمریکا یک «دیوار فولادی» است که به واشنگتن امکان میدهد عملاً بر هرمز حکومت کند. او گفت: «به زودی تنگه هرمز را قلمروی ایالات متحده اعلام خواهم کرد.»
وزیر امور خارجه ایران، عباس عراقچی، گفت که توافق با عمان به معنای بازگشایی تنگه نخواهد بود. او روز شنبه در کانال تلگرامی خود گفت: «این موضوع جداگانهای است. برای تحقق آن، شرایط دیگری باید فراهم شود که آمریکا باید به آنها پایبند باشد.» او افزود: «در حالی که ایران با میانجیگران قطر و پاکستان در تماس است و آنها پیامهایی بین تهران و واشنگتن رد و بدل میکنند، این به معنای مذاکره نیست. ما هنوز تصمیمی برای از سرگیری مذاکرات با آمریکا نگرفتهایم.»
ترامپ در یافتن راهی برای خروج از جنگ با مشکل مواجه شده است و تلاش او برای اعمال فشار اقتصادی تازه بر ایران در حالی است که آمریکا با کمبود مهمات کلیدی و مخالفت فزاینده داخلی با گسترش کارزار نظامی مواجه است.
اقتصاد ایران قبلاً ضربه بزرگی خورده است، به طوری که بخش زیادی از ظرفیت صنعتی آن آسیب دیده و صادرات نفت آن به شدت توسط محاصره آمریکا محدود شده است، اما موجهای تحریم نتوانسته آن را وادار به عقبنشینی از برنامه هستهای یا واگذاری کنترل تنگه کند.
مشخص نیست که آمریکا دقیقاً چه اقدامات اضافی معناداری میتواند بدون توسل به تحریمهای ثانویه علیه خریداران نفت ایران، مانند چین، اجرا کند. این اقدام احتمالاً واکنش تلافیجویانه پکن را برمیانگیزد و بیثباتی بیشتری در قیمت جهانی انرژی ایجاد میکند.
بیثباتی در خاورمیانه فراتر از درگیری آمریکا و ایران است. اسرائیل همچنان با حزبالله در جنوب لبنان و نیروهای حماس در غزه درگیر است، در حالی که حوثیها به کشتیها در دریای سرخ حمله کردهاند. هر سه گروه توسط ایران حمایت میشوند.
نواف سلام، نخستوزیر لبنان، گفت که ارتش اسرائیل روز شنبه یک سری حملات به کشورش انجام داده است، از جمله حملات هوایی و گلولهباران گسترده که به کشته شدن حداقل نه نفر و زخمی شدن ۱۱ نفر انجامید. او گفت که این وضعیت «بسیار وخیم» است و تلاشها برای تثبیت اوضاع را تضعیف میکند.
ارتش اسرائیل (IDF) قبلاً اعلام کرده بود که در واکنش به اقدام این شبهنظامیان، زیرساختهای حزبالله را در مناطق نبطیه و انصار در جنوب لبنان هدف قرار داده است و به عملیات خود برای مقابله با تهدیدات علیه سربازان و اتباع خود ادامه خواهد داد.
سلام گفت: «مسئولیت مقابله با هرگونه ساختار نظامی، در صورت وجود در خاک لبنان، منحصراً بر عهده دولت لبنان است» و افزود که کشتهشدگان را نمیتوان اهداف نظامی تلقی کرد.
تازهترین موج خشونت، آتشبس میانجیگریشده توسط آمریکا بین دولتهای اسرائیل و لبنان را تهدید میکند که خلع سلاح حزبالله را پیشبینی میکند. این آتشبس همچنین خروج نهایی ارتش اسرائیل از سرزمینهای اشغالی و ورود ارتش لبنان برای حفظ امنیت را در نظر دارد.