تازهترین رویدادها
پرزیدنت ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک اعلام کرد که بر سر یک دوراهی سرنوشتساز در قبال ایران قرار دارد: توافق با تهران یا «نابود کردن جمهوری اسلامی». این تهدید که در خلال دفاع وی از جنگ آغازشده توسط ایالات متحده و اسرائیل در ماه فوریه مطرح شد، در شرایطی بیان میشود که متحدان واشنگتن علناً در مورد قابل اعتماد بودن ایالات متحده به عنوان یک شریک ابراز تردید کردهاند.
آقای ترامپ، دومین رهبری که در این گردهمایی سخنرانی کرد، همچنین به ستایش از عملیات نظامی امسال خود در ونزوئلا پرداخت، اما تندترین مواضع خود را متوجه ایران کرد و مدعی شد که دوران «قلدری ایران در خاورمیانه» به سر آمده است.
وی گفت: «من باید تصمیم بزرگی بگیرم؛ آیا با ایران توافقی حاصل خواهد شد که به آنها اجازه دهد کشورشان را بازسازی کنند و کشوری بسیار بزرگتر از گذشته بسازند، شاید یکی از بزرگترینها در خاورمیانه یا حتی در جهان؟ یا اینکه جمهوری اسلامی را به سرعت نابود کنم و دیگر هرگز به آنها فرصت کشتار و ویرانی مردم و کشورها را ندهم؟»
او در ادامه افزود: «آیا آنها را بدون هیچ شانس بقا و هیچ امیدی به آینده و نسلهای بعدی، به قعر جهنم بفرستم؟»
پیش از آن، آنتونیو گوترش در آخرین سخنرانی خود در جایگاه دبیرکل سازمان ملل در برابر سران جهان، این گردهمایی را با هشداری صریح آغاز کرد و گفت: «گسلها در جهان ما در حال عمیقتر شدن هستند.» وی به رهبران جهان یادآور شد که در بحبوحه تردیدها درباره کارآمدی سازمان ملل، باید برای مقابله با چالشهای متعدد پیشرو با یکدیگر همکاری کنند.
وی تأکید کرد: «جهان به یک سازمان ملل ضعیفتر نیاز ندارد، بلکه نیازمند سازمان مللی است که آنچنان قوی باشد که با جهانِ موجود روبهرو شود و آنچنان مصمم باشد که جهان را آنگونه که باید باشد، بسازد.»
نشستهای چندروزه مجمع عمومی به طیف گستردهای از موضوعات از جمله تغییرات اقلیمی، تهدیدهای ناشی از هوش مصنوعی، جنگها در اوکراین و خاورمیانه و امکان دستیابی به راهکار دوکشوری برای اسرائیل و فلسطینیان خواهد پرداخت.
پیشبینی میشود که بخش عمدهای از مرکز منهتن، محل استقرار مقر سازمان ملل، در طول هفته با ترافیک شدید و انسداد روبهرو شود. تدابیر امنیتی و حضور پلیس بهدنبال تردد صدها کاروان خودرویی حامل سران کشورها و مقامات بلندپایه میان هتلها، ساختمانهای سازمان ملل و جلسات تشدید شده است.
دیگر رویدادهای مورد انتظار به شرح زیر است:
سخنرانیهای برجسته: از جمله نطقهایی که به دقت رصد خواهد شد، سخنرانی امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، در آخرین سال دوره ریاستجمهوریاش است. همچنین انتظار میرود ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، و شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، سخنرانی کنند.
دیدارهای ترامپ: رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه در حاشیه این نشست با شماری از رهبران جهان از جمله اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، سانائه تاکایچی، نخستوزیر ژاپن، و ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، دیدار خواهد کرد. بر اساس اعلام کاخ سفید، آقای ترامپ همچنین توافقنامهای امنیتی پیرامون آینده گرینلند امضا خواهد کرد و در نشستی با سران کشورهای حاشیه خلیج فارس شرکت میکند.
اوکراین: وزرای امور خارجه کشورهای اروپایی نیز پیش از سخنرانی روز چهارشنبه آقای زلنسکی، نشستی برای بررسی جنگ و امنیت غذایی برگزار خواهند کرد.
خاورمیانه: فرانسه، بریتانیا و کانادا میزبانی نشستی درباره راهکار دوکشوری برای اسرائیل و فلسطینیان را بر عهده خواهند داشت؛ نشستی محدودتر در مقایسه با کنفرانس برجسته سال گذشته در این باره.
انتخاب دبیرکل جدید سازمان ملل: این نهاد بینالمللی در پی انتخاب رهبر بعدی خود است که پس از کنارهگیری آقای گوترش در ماه دسامبر، از ژانویه هدایت سازمان را در دست خواهد گرفت. به گفته دیپلماتها، هفت نامزد برای این پست رقابت میکنند اما هنوز نامزد پیشتازی مشخص نشده است.
غایبان بزرگ: شمار قابلتوجهی از رهبران جهان در مجمع عمومی حضور نخواهند داشت؛ از جمله شی جینپینگ، رهبر چین، که قرار است روز پنجشنبه برای دیدار با آقای ترامپ به واشنگتن سفر کند؛ دیداری که انتظار میرود بر سخنرانیهای مجمع عمومی سایه بیفکند. نارندرا مودی، نخستوزیر هند، و سیریل رامافوزا، رئیسجمهور آفریقای جنوبی، نیز غایب خواهند بود.
ترامپ مدعی شد هشدارهایی که از سوی شمار بیشماری از برنامهنویسان، مدیران ارشد و متخصصان هوش مصنوعی درباره خطرات این فناوری برای بشریت مطرح میشود، از سوی «همان گروهی» است که به ادعای او «فریبکاری پرونده روسیه» را هدایت میکردند. ترامپ گفت: «ما فقط از هوش فوقالعاده حمایت خواهیم کرد. ما آن را تشویق میکنیم، نه اینکه مهارش نماییم.»
ترامپ با «نهاد یاغی» خواندن دیوان کیفری بینالمللی، خواستار استعفای فوری همه اعضای آن شد.
دولت وی بارها به این دادگاه تاخته و امسال رئیس، دادستان ارشد و ۹ تن از قضات آن را تحریم کرده است. منتقدان دادگاه میگویند این نهاد تلاش دارد اقتداری نامشروع بر کشورهای مستقل اعمال کند، در حالی که حامیانش آن را نمادی قدرتمند از نظم بینالمللی مبتنی بر قانون میدانند؛ نظمی که دولت ترامپ در جهت تضعیف آن گام برداشته است. ترامپ پیشتر در سال جاری در مصاحبهای گفته بود که نیازی به قوانین بینالمللی احساس نمیکند و تنها مانع بر سر قدرت خود را «اخلاقیات خودم و ذهن خودم» میداند و افزوده بود: «تنها چیزی که میتواند جلوی من را بگیرد همین است.»
ترامپ در مورد هوش مصنوعی گفت که ایالات متحده «هرگونه تلاشی برای ایجاد سازوکاری جهانگرایانه جهت کنترل هوش مصنوعی را رد میکند.» وی همچنین عنوان کرد که هوش مصنوعی باید «هوش فوقالعاده» (Super Intelligence) یا SI نامیده شود. او حتی اذعان کرد ماندگار شدن این نام، آزمونی برای میزان نفوذ و قدرت او خواهد بود.
ترامپ از همسرش ملانیا ترامپ به دلیل تلاشهایش در بازگرداندن کودکان مفقودشده اوکراینی به خانوادههایشان قدردانی کرد؛ سخنی که تشویق حاضران در مجمع عمومی را به همراه داشت.
پرزیدنت ترامپ مداخله دولت خود برای جلوگیری از تصویب مالیات جهانی کربن در صنعت کشتیرانی را دستاوردی مهم خواند. وی گفت: «مجبور شدم مداخله کنم تا مانع از آن شوم که نهاد گمنامی در سازمان ملل به نام سازمان بینالمللی دریانوردی، اولین مالیات جهانی کربن را وضع کند که مالیاتی بسیار سنگین بود.»
ایالات متحده سال گذشته با استفاده از ابزار تهدیدهای تجاری و تحریم روادید، مانع تصویب این طرح تاریخی جهانی شد. در صورت تصویب، این نخستین بار بود که کل یک صنعت ملزم به پرداخت هزینه برای آلایندگی خود میشد.
ترامپ مسئولیت بحران بودجه سازمان ملل را بر عهده گرفت و گفت که بودجه این نهاد را حدود ۱۵ درصد کاهش داده و در نتیجه سازمان ملل مجبور به تعدیل ۴ هزار تن از کارکنانش شده است. آمریکا بزرگترین کمککننده مالی سازمان ملل است، اما کاهش بودجه توسط ترامپ برنامههای بشردوستانه را تحت تأثیر قرار داده است. ایالات متحده همچنین از چندین آژانس سازمان ملل از جمله سازمان جهانی بهداشت و یونسکو خارج شده است.
رجزخوانی ترامپ مبنی بر اینکه «غنیمت از آنِ فاتح است»، هنجار بینالمللی دیگری را زیر پا گذاشت. برای دههها، رهبران آمریکا اصرار داشتند که مداخلات خارجی این کشور با انگیزه منافع مادی — بهویژه تسلط بر منابع نفتی خارجی — صورت نگرفته است.
ترامپ در ادامه به موضوع گرینلند پرداخت و گفت که «دو پایگاه نظامی بزرگ» در آنجا احداث خواهد کرد. او بر اساس پیمان سال ۱۹۵۱ میتوانست هر زمان دست به این اقدام بزند و توضیحی نداد که چرا ایالات متحده تاکنون تعلل کرده بود. در دوران جنگ سرد، ایالات متحده بیش از ده پایگاه در این جزیره در اختیار داشت.
ترامپ گفت: «کمونیسم هرگز به آمریکا راه نخواهد یافت، اما آزادی به کوبا خواهد رسید.» وی افزود: «ما اجازه نخواهیم داد پناهگاهی برای دشمنان خارجی در حیاط خلوت آمریکا ایجاد شود تا ما را تهدید کند.»
همزمان با وعده ترامپ مبنی بر سقوط دولت کوبا، هیئت نمایندگی این کشور سالن مجمع عمومی را به نشانه اعتراض ترک کرد.
ترامپ با تکرار عبارت «غنیمت از آنِ فاتح است» از نتایج عملیات نظامی خود در ونزوئلا تجلیل کرد؛ آنهم در شرایطی که تنها چند مایل با زندانی فاصله داشت که نیکلاس مادورو، رئیسجمهور سابق ونزوئلا، پس از بازداشت توسط آمریکا در ژانویه، در آن نگهداری میشود. از آن زمان، ایالات متحده دسترسی و کنترل خود را بر ذخایر نفتی ونزوئلا گسترش داده است.
فهرست مناقشاتی که ترامپ ادعای حلوفصل آنها را داشت شامل «جنگ در غزه» نیز بود. گرچه ترامپ سال گذشته به برقراری آتشبسی که شامل آزادی گروگانهای اسرائیلی بود کمک کرد، اما اسرائیل همچنان بخشهای وسیعی از غزه را در اشغال دارد و مرتباً دست به عملیات نظامی میزند. وضعیت بشردوستانه فاجعهبار است و طرح بینالمللی برای خلع سلاح حماس و خروج نیروهای اسرائیلی ماههاست متوقف مانده است.
ترامپ مدعی شد روسیه و اوکراین به سوی حلوفصل جنگ حرکت میکنند و گفت: «دیگر طاقتشان تمام شده است.» او پیشبینی مشابهی نیز درباره پایان دادن به درگیری با ایران «به هر نحو ممکن» مطرح کرد.
سخنان ترامپ درباره انتخابات میاندورهای میتواند مقاصد سیاسی نیز داشته باشد. وی به رأیدهندگان پیام داد که از ادامه جنگ شگفتزده نشوند و این موضوع مانع مشارکت آنها در انتخابات نشود.
هنگامی که ترامپ درباره ایران سخن میگفت، دوربینها تصویر نماینده دولت ایران را با چهرهای برافروخته و جدی ثبت کردند.
بخش قابل توجهی از تهدیدهای تند ترامپ علیه ایران، اذعان او به بستر سیاسی موجود بود. وی گفت: «آنها منتظرند ببینند من در انتخابات میاندورهای چه نتیجهای میگیرم» و افزود که معتقد است تهران پس از انتخابات آمریکا پای میز توافق خواهد آمد.
سخنان ترامپ پیرامون نابودی ایران — از جمله گفتن اینکه «آیا آنها را بدون هیچ شانس بقا و هیچ امیدی به آینده و نسلهای بعدی به قعر جهنم بفرستم؟» — یادآور تهدیدهای اوایل امسال او در شبکههای اجتماعی بود که از محو کردن تمدن ایران سخن گفته بود؛ مواضعی که حقوقدانان را بر آن داشت تا نسبت به احتمال ارتکاب اقداماتی در حد جنایات جنگی هشدار دهند.
ترامپ پس از تهدید به نابودی، لحن خود را تا حدی تعدیل کرد و از اعضای سازمان ملل خواست تا در انزوای اقتصادی ایران مشارکت کنند. وی وعده داد که در صورت موفقیت این راهبرد، بهای نفت سقوط خواهد کرد.
شنیدن تهدید آشکار رئیسجمهور آمریکا به نابودی یک ملت — که جنایت جنگی محسوب میشود — از تریبون سازمان ملل متحد، رویدادی تکاندهنده بود.
او اظهار داشت: «تصمیم بزرگی باید بگیرم»: یا دستیابی به توافق با ایران، یا «نابودی سریع جمهوری اسلامی بهگونهای که دیگر هرگز فرصت کشتار و ویرانی مردم و کشورها را پیدا نکند.» این لحظهای کمسابقه در صحن سازمان ملل بود که در آن رهبر یک کشور علناً ملتی دیگر را به نابودی کامل تهدید میکرد.
ترامپ در تکرار نطق سال گذشتهاش گفت: «در حالی که دیگران سخن گفتند، من عمل کردم.» او سپس به ایران اشاره کرد و آن را «حامی شماره یک تروریسم» خواند و مدعی شد که ایران «قلدر خاورمیانه بوده، اما دیگر چنین نیست.» وی ادعا کرد ارتش آمریکا در ژوئن ۲۰۲۵ برنامه هستهای ایران را «نابود کرده است»، اما در عین حال استدلال کرد که ایرانیها در حال ساخت موشکهایی با برد اروپا هستند تا از آن بهعنوان سپری برای دستیابی به سلاح هستهای بهره ببرند؛ تناقضی آشکار با ادعای نابودی کامل برنامه هستهای ایران که ترامپ توضیحی برای آن ارائه نکرد.
ترامپ نطق خود را با برشمردن زنجیرهای از ادعاها درباره موفقیتهایش آغاز کرد: «اقتصاد ما مایه رشک جهان است. ارتش ما قدرتمندترین نیروی روی زمین است. فناوری ما بیرقیب است و تقریباً در همه حوزهها پیشتازیم.» وی از رشد بازار سهام سخن گفت و با تکرار ادعای همیشگیاش افزود: «دو سال پیش کشور ما مرده بود و اکنون پررونقترین کشور جهان را داریم.» این سخنان شبیه به میتینگهای تبلیغاتی او بود، نه آنچه این مجمع منتظر شنیدنش بود، یعنی نحوه انطباق قدرت آمریکا با اصول و هنجارهای سنتی بینالمللی.
ترامپ رهبران حاضر در سالن را «رهبران بزرگ» خواند؛ لحنی به مراتب مثبتتر از سال گذشته که در سخنرانیاش ادعا کرده بود «کشورهای آنها به سوی تباهی میروند.»
پرزیدنت ترامپ سال گذشته در همین تریبون به نادرستی مدعی شده بود که «به هفت جنگ پایان داده است» و افزود: «همه میگویند من باید جایزه صلح نوبل بگیرم.» از آن زمان، او جنگی اختیاری را علیه ایران آغاز کرد که خاورمیانه و اقتصاد جهان را به بیثباتی کشانده است. با این حال، وی در مجمع عمومی مدعی شد: «من صلح برقرار کردهام.»
پرزیدنت ترامپ بدون پوشش زنده تصویری ورودش و بالا رفتن از پلهبرقی به سوی صحن مجمع عمومی وارد سازمان ملل شد؛ امری که ناشی از تحریم رسانهای در پی ممنوعیت حضور شبکه سیانان در جمع خبرنگاران همراه کاخ سفید بود. سازمان ملل اعلام کرد امسال تدابیری اندیشیده تا پلههای برقی بدون نقص کار کنند؛ اشاره به حادثه سال گذشته که در آن پلهبرقی هنگام انتقال ترامپ و همسرش ملانیا ترامپ دچار نقص فنی شد. این سخنرانی از طریق پخش زنده خود سازمان ملل پوشش داده میشود.
ترامپ سخنرانی خود را نه با سیاست خارجی، بلکه با دفاع از سیاستهای اقتصادیاش و حمله به دولت پیشین آغاز کرد. وی سپس به ستایش از سیاستهای مهاجرتی خود و کاهش آمار جرم و جنایت در سراسر ایالات متحده پرداخت.
پرزیدنت ترامپ سخنرانی خود را در سازمان ملل آغاز کرده است. او گفت: «با افتخار به شما اعلام میکنم که آمریکا بازگشته و کشور ما امروز قدرتمندتر از هر زمان دیگری است.»
شماری از مشاوران و اعضای ارشد کابینه پرزیدنت ترامپ در جریان سخنرانی وی در صحن مجمع عمومی حضور یافتند؛ از جمله مایک والتز، نماینده آمریکا در سازمان ملل؛ مارکو روبیو، وزیر امور خارجه؛ اسکات بسنت، وزیر خزانهداری؛ و سوزی وایلز، رئیس دفتر ترامپ.
لولا بهطور تلویحی انتقادهای اخیر ایالات متحده مبنی بر کمکاری برزیل در مبارزه با جرایم سازمانیافته را رد کرد. او گفت که کشورش «چالشی را که این گروهها ایجاد میکنند دستکم نمیگیرد»، اما کلید مقابله را نه در قوه قهریه، بلکه در «همکاری برای متوقف کردن جریان پول و سلاح» دانست؛ موضوعی که به گفته او به پرزیدنت ترامپ پیشنهاد داده است.
او همچنین خواستار پایان دادن به جنگ فرسایشی روسیه در اوکراین شد و آن را «یک تراژدی انسانی که همچنان قربانی میگیرد» توصیف کرد.
لولا اظهار داشت: «همه ما میدانیم که در میدان نبرد هیچ برندهای وجود نخواهد داشت.»
لولا اظهار داشت که دموکراسی «بار دیگر در معرض تهدید قرار گرفته است» و دخالتهای خارجی در انتخابات را «دستاندازیهای استعماری» خواند. وی بدون اشاره مستقیم به بازداشت نیکلاس مادورو، رئیسجمهور ونزوئلا توسط آمریکا در ژانویه، تأکید کرد که مردم ونزوئلا از حق تعیین سرنوشت برخوردارند.
هشدار تند دبیرکل سازمان ملل در واپسین سخنرانی خود در مجمع عمومی
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، صبح سهشنبه در آخرین نطق خود در مجمع عمومی در نیویورک، خطرات پیشروی جهان را برشمرد و از رهبران خواست تا پیش از آنکه خیلی دیر شود، مسیر خود را تغییر دهند.
گوترش ۷۷ ساله با ارزیابی صریح اوضاع جهانی، بر لزوم مقابله با چالشهای مبرم در شرایطی که شکافهای میان کشورها رو به تعمیق است هشدار داد.
او گفت: «گسلها در جهان ما در حال عمیقتر شدن هستند و شکافها به درههایی هولناک بدل گشتهاند.»
وی افزود: «در نگاه به آینده، سرنوشت ما بر اساس نحوه رویارویی با چهار آزمون بزرگ قدرت رقم خواهد خورد: قدرت بر سر جنگ و صلح؛ قدرتی که ثروت را انباشته و نابرابری را دامن میزند؛ قدرتی که هرجومرج اقلیمی و جنگ علیه طبیعت را تغذیه میکند؛ و قدرتی که با هوش مصنوعی آزاد شده است.»
دیپلماتهای ارشد سازمان ملل اعلام کردند گوترش که در پایان دومین دوره مسئولیت خود در ماه دسامبر کنارهگیری میکند، میخواست سخنرانی خداحافظیاش بر آینده تمرکز داشته باشد نه بر کارنامه خود. او از سال ۲۰۱۷ هدایت سازمان ملل را بر عهده داشته است؛ دورهای پرآشوب که با جنگها در اوکراین، غزه، ایران و مناطق دیگر و بلایای طبیعی گسترده شناخته میشود.
گوترش اظهار داشت رویدادهای سال جاری بهویژه نشان داد که حتی قدرتمندترین کشورها نیز محدودیتهایی دارند و ساختن آیندهای بهتر «با این درک، بهویژه از سوی ابرقدرتها آغاز میشود که قدرت آنها آنچنان هم فوقالعاده نیست.»
او همچنین درخواست همیشگی خود را تکرار کرد و از رهبران جهان خواست تا با همکاری و پایبندی به منشور ملل متحد، از حقوق بینالملل، چندجانبهگرایی و حقوق بشر پاسداری کنند.
گوترش گفت: «مسیر دیگری نیز وجود دارد؛ جهانی شبکهای درک میکند که هیچ قدرتی به تنهایی قادر به حل چالشهای امروزی نیست.» وی افزود تأسیس سازمان ملل پس از جنگ جهانی دوم، اقدامی شجاعانه و امیدبخش علیه تاریخ جنگافروزی بشر از سوی «کشورهایی بود که میدانستند سرنوشت ما به هم گره خورده است.»
دوران تصدی او همزمان با دو دوره ریاستجمهوری ترامپ بود؛ رابطهای که او مجبور بود با احتیاط پیش ببرد، چرا که ایالات متحده نه تنها میزبان مقر سازمان ملل، بلکه بزرگترین حامی مالی آن نیز هست. با اینکه ترامپ گفته برای سازمان ملل ارزش قائل است، اما آن را فاقد کارآمدی دانسته، از برخی نهادهای وابسته به آن خارج شده و بودجه برنامههای بشردوستانه آن را قطع کرده است.
گوترش در سخنان خود همچنان بر لبه تیغ حرکت کرد و از طرح اظهاراتی که ممکن بود موجب خشم ترامپ شود خودداری ورزید.
او روسیه را به دلیل حمله به اوکراین و ایجاد رنج انسانی و اختلال در زنجیرههای تأمین غذا و انرژی صراحتاً محکوم کرد، اما اشاره مستقیمی به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و آشوب و تلفات غیرنظامی ناشی از آن نداشت.
در عوض، او صرفاً به شکل کلی از درگیریهای منطقهای نام برد.
گوترش گفت: «در سراسر خاورمیانه، درگیریها پیاپی گسترش مییابند. دیگر بس است.» وی از همه طرفها خواست به مسیر دیپلماسی بازگردند.
وی همچنین مفصلاً به مقابله با تغییرات اقلیمی و تقویت نظارت بر هوش مصنوعی پرداخت و با هشدار درباره آسیبپذیری بیشتر کشورهای فقیرتر از گرمایش زمین، از همه دولتها خواست برنامههایی با جدول زمانی مشخص برای گذار از سوختهای فسیلی و حمایت از کارگران و جوامع آسیبپذیر تدوین کنند.
او گفت: «همانگونه که رویدادهای فاجعهبار نشان دادهاند، آثار مخرب زودتر از پیشبینیها، شدیدتر و با گسترهای فراتر رخ مینمایند.»
گوترش یادآور شد که پیشگامان عرصه هوش مصنوعی بیشترین مسئولیت را در کاهش خطرات آن دارند و خواستار همکاری قدرتهای بزرگ مانند دوران پس از جنگ جهانی دوم شد.
وی گفت: «کشورهای پیشرو در این انقلاب فناورانه باید اطلاعات خطرات ایمنی نوظهور را به اشتراک بگذارند، در آزمایش و ارزیابی همکاری کنند و برای استانداردهای مشترک جهت محافظت از همگان بکوشند.»
ریچارد گووان، کارشناس سازمان ملل در گروه بینالمللی بحران، گفت که گوترش میخواست مسئولیت خود را با دعوتی پایانی به همکاریهای گستردهتر بینالمللی به پایان برساند: «او سخت کوشید تا سازمان ملل به تغییرات اقلیمی، هوش مصنوعی و نابرابری جدیتر بپردازد، اما در عصر چنددستگی جهانی، درخواستهای او برای همبستگی بینالمللی ممکن است نادیده گرفته شود.»
دو مقام ارشد سازمان ملل اظهار داشتند که گوترش هفتهها روی متن سخنرانی ۱۸ صفحهای خود که به زبانهای انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی ایراد شد، کار کرده بود. یکی از این مقامات گفت که او میخواست سخنرانی پایانیاش رو به آینده و حاکی از ضرورت اقدام فوری باشد.
گوترش در پایان سخنانش گفت: «جهان به یک سازمان ملل ضعیفتر نیاز ندارد، بلکه نیازمند سازمان مللی است که آنچنان قوی باشد که با جهانِ موجود روبهرو شود و آنچنان مصمم باشد که جهان را آنگونه که باید باشد بسازد.»
گوترش تأکید کرد که هرگز از آرمانهای سازمان ملل دست نخواهد کشید و در میان تشویق ممتد حاضران صحن را ترک کرد.
پرزیدنت لولا، رئیسجمهور برزیل، دهمین سخنرانی افتتاحیه خود در مجمع عمومی را با ابراز تأسف از «بحران عمیق رهبری» آغاز کرد و گفت اعضا «همه به گروگان شورای امنیت سازمان ملل درآمدهاند»؛ اشارهای به وتوی قطعنامههای مهم توسط اعضای دائم نظیر آمریکا، چین و روسیه.
بر اساس بخشهایی از سخنرانی که توسط کاخ سفید منتشر شده، ترامپ کوبا را نیز هدف قرار خواهد داد: «رژیم کوبا دههها با چپگرایان افراطی و شبکههای کمونیستی در داخل ایالات متحده هماهنگی کرده است.»
همچنین به نظر میرسد ترامپ از سخنرانی خود در مجمع عمومی برای دفاع از عملیاتهای نظامی در نیمکره غربی، از جمله حملات هوایی به قایقهای قاچاق مواد مخدر استفاده کند. روز دوشنبه، کارشناس حقوقی سازمان ملل گزارشی منتشر کرد که در آن آمده بود این حملات بیش از ۲۲۰ کشته بر جای گذاشته، حقوق بینالملل را نقض کرده و میتواند جنایت علیه بشریت تلقی شود.
در بخشی از متن سخنرانی ترامپ آمده است: «ایالات متحده دیگر اجازه نخواهد داد تهدیدها علیه آمریکا در نیمکره غربی جا خوش کنند. در صورت لزوم، ما از قدرت نظامی بینظیر خود برای حفظ منافع حیاتی ملی استفاده خواهیم کرد.»
طبق متن منتشرشده توسط کاخ سفید، ترامپ بر این ادعا تأکید خواهد کرد که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران برای نابودی ظرفیتهای هستهای این کشور ضروری است: «فقط تصور کنید اگر چنین رژیمی امکان مییافت پشت سپر هستهای دست به حملات تروریستی گسترده بزند. این واقعیتی بود که ما باید با آن روبهرو میشدیم؛ واقعیتی که بسیاری ترجیح میدادند نادیده بگیرند.»
این جنگ در داخل آمریکا بسیار نامحبوب است و ترامپ در ماههای اخیر از عدم همراهی رهبران اروپایی ابراز ناامیدی کرده است.
کاخ سفید بخشهایی از سخنرانی ترامپ را منتشر کرده که نشان میدهد او از اقدامات خود دفاع خواهد کرد: «در حالی که دیگران حرف زدند، من عمل کردم. در حالی که دیگران از صلح گفتند، من آن را برقرار ساختم. در حالی که دیگران تهدیدها را نادیده گرفتند، من با آنها مقابله کردم. در حالی که دیگران از شجاعت سخن گفتند، آمریکا آن را در عمل نشان داد.»
در مواجهه با تردیدها درباره ضرورت سازمان ملل، دیپلماتها تأکید میکنند که بدون این نهاد، رهبران ۱۹۳ کشور با دیدگاههای متضاد یا در حال جنگ زیر یک سقف گرد هم نمیآمدند و این گفتگوها ارزشمند است. خلیلالرحمن گفت: «سازمان ملل بشریت را زیر یک سقف جمع کرده که در تاریخ بیسابقه است.»
خلیلالرحمن، دیپلمات بنگلادشی و رئیس مجمع عمومی، سخنرانی خود را با اذعان به چالشهای سازمان ملل از جمله بازسازی اعتماد آغاز کرد. او در میان تشویق حاضران، خواستار حضور نمایندگان آفریقا در شورای امنیت شد.
سازمان ملل طی سالها با پرسشهایی درباره کارآمدی خود بهویژه در حل مناقشات روبهرو بوده است. گوترش در پایان نطق خود گفت: «جهان به سازمان ملل ضعیفتر نیاز ندارد، بلکه نیازمند سازمانی قوی برای رویارویی با جهانِ موجود و ساختن جهانی بهتر است.» او تأکید کرد پس از پایان دوره خدمتش در اول ژانویه، به مبارزه برای ارزشهای منشور ملل متحد ادامه خواهد داد. او با تشویق ایستاده حاضران جایگاه را ترک کرد.
گوترش سخنرانی خود را به زبانهای انگلیسی، فرانسوی و اسپانیایی (سه زبان از شش زبان رسمی سازمان ملل در کنار عربی، چینی و روسی) ایراد کرد.
گوترش گفت هنگام آغاز به کارش در سال ۲۰۱۷ هوش مصنوعی مطرح نبود، اما اکنون به مسئلهای فوری بدل شده است و خود توسعهدهندگان آن هشدار میدهند: «خطر، فناوری نیست، بلکه نبود پاسخگویی و نظارت است.» او خواستار چارچوب چندجانبه مدیریت ریسک هوش مصنوعی با نظارت مستقل شد.
دبیرکل به موضوع تغییرات اقلیمی پرداخت و گفت: «امروز از همه دولتها میخواهم برنامهای ملی برای گذار از سوختهای فسیلی منطبق با هدف ۱.۵ درجه همراه با جدول زمانی مشخص و حمایت از کارگران و جوامع آسیبپذیر تدوین کنند.»
گوترش بر لزوم پایان جنگها در خاورمیانه تأکید کرد و گفت: «بهاصطلاح آتشبسها نتیجهای جز کاهش موقت آتش نداشتهاند و غیرنظامیان همچنان هزینه میدهند. دیگر بس است.»
گوترش صراحتاً از روسیه برای حمله به اوکراین و تبعات انسانی و بحران زنجیره تأمین غذا و انرژی انتقاد کرد، اما در سخنانش درباره خاورمیانه، اشارهای به آغاز جنگ بیش از هفتماهه آمریکا و اسرائیل علیه ایران و پیامدهای جهانی آن نداشت.
گوترش به مجمع گفت: «گسلهای جهان در حال عمیقتر شدن هستند.» وی سه کانون قدرت شکلدهنده جهان را برشمرد: مراکز جدید قدرت اقتصادی میان ملتها، انتقال قدرت از دولتها به ابرشرکتها و واگذاری فزاینده قدرت انسان به هوش مصنوعی.
سفر رئیسجمهور ایران به سازمان ملل؛ رویدادی بیسابقه برای رهبری در حال جنگ با آمریکا
در بحبوحه درگیری ادامهدار میان ایالات متحده و ایران، مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز سهشنبه برای شرکت در نشست سالانه مجمع عمومی سازمان ملل راهی نیویورک شد.
تحلیلگران میگویند این نخستین بار است که رهبر کشوری که در حال جنگ مستقیم با ایالات متحده است، برای سخنرانی در مجمع عمومی پا به خاک این کشور میگذارد. آقای پزشکیان پیش از ترک تهران، در سخنانی که از رسانههای دولتی پخش شد، کشور میزبان را «دشمن» خواند.
وی با متهم کردن آمریکا به نقض مکرر آتشبسها و استفاده از توان نظامی خود برای حمله به منازل و بیمارستانها و «ارتکاب جنایت» در ایران و منطقه گفت: «آنها نمیتوانند با توسل به زور مردم را تسلیم کنند.»
آقای پزشکیان قرار است روز چهارشنبه پس از رئیسجمهور بوروندی و پیش از رئیسجمهور پاراگوئه در مجمع عمومی سخنرانی کند؛ لحظهای که کارشناسان آن را تاریخی توصیف کردهاند.
جرمی سوری، مورخ دانشگاه تگزاس در آستین، گفت: «پیش از این هرگز رهبر کشوری که در درگیری نظامی مستقیم و فعال با آمریکا قرار دارد، در سازمان ملل سخنرانی نکرده بود.» وی یادآور شد که پیشتر چهرههای مخالف آمریکا مانند یاسر عرفات و فیدل کاسترو در این مجمع سخنرانی داشتهاند.
توماس جی. وایس، کارشناس مسائل سازمان ملل، گفت در دوران تنشهای ژئوپلیتیکی رهبرانی مانند نیکیتا خروشچف در سال ۱۹۶۰ در مجمع شرکت کردند، «اما آن زمان جنگ نظامی فعالی در جریان نبود. صراحتاً شگفتزدهام که به رئیسجمهور ایران اجازه ورود داده شده است.»
وزارت امور خارجه آمریکا هفته گذشته اعلام کرد به عنوان کشور میزبان، مجوز حضور هیئت اصلی ایران را صادر کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز روادید دریافت کرد و در بیانیهای در شبکههای اجتماعی هدف سفر را جلب حمایت بینالمللی با وجود «شرایط جنگی» میان دو کشور خواند.
آقای عراقچی گفت آقای پزشکیان علاوه بر دیدار با سران کشورها، با اندیشمندان و اصحاب رسانه نیز دیدار خواهد کرد. وزارت خارجه آمریکا تردد هیئت ایرانی را به محدوده مشخصی از مرکز منهتن محدود میکند.
پرزیدنت ترامپ توافق بر سر حضور نظامی آمریکا در گرینلند را امضا میکند
ایالات متحده روز سهشنبه توافقنامهای را درباره گرینلند امضا میکند؛ جزیرهای در قطب شمال که همواره کانون توجه ترامپ بوده است.
ترامپ هفته گذشته اعلام کرد پس از ماهها مذاکره میان آمریکا، دانمارک و گرینلند (منطقه خودمختار تحت حاکمیت دانمارک)، دولتش به توافقی برای گسترش حضور امنیتی آمریکا دست یافته است.
انتظار میرود این توافق در نیویورک میان ترامپ و نخستوزیران دانمارک و گرینلند به امضا برسد.
طرفین امیدوارند این توافق به بیش از یک سال تنش ناشی از تهدیدهای ترامپ برای تسلط بر جزیره و بروز اختلاف در ناتو پایان دهد.
جزئیات توافق همچنان پوشیده مانده است. ترامپ مدعی دستیابی به کنترل دائمی بر مسائل امنیتی شده، اما نخستوزیر دانمارک تأکید کرده این توافق حاکمیت و تمامیت ارضی دانمارک را به رسمیت میشناسد. این توافق بسیار محدودتر از خواسته دیرینه ترامپ برای الحاق جزیره است.
مذاکرهکنندگان ماهها درباره استقرار نیروهای بیشتر، منابع معدنی و جلوگیری از نفوذ روسیه و چین در قطب شمال گفتگو کردهاند.
تحلیلگران معتقدند توافق جدید شباهتهای زیادی به پیمان دفاعی ۱۹۵۱ دارد که به آمریکا مجوز احداث و اداره پایگاههای نظامی در گرینلند را اعطا میکرد. گرینلند به عنوان بخشی از دانمارک در حوزه ناتو قرار دارد.
این جزیره با وجود وسعتی بزرگتر از مکزیک، جمعیتی حدود ۵۷ هزار نفر دارد که بسیاری از آنان نگران گسترش حضور نظامی آمریکا هستند.
تمرکز احتمالی پادشاه اردن بر مسئله فلسطین در سخنرانی مجمع عمومی
ملک عبدالله دوم، پادشاه اردن، در حالی روز سهشنبه در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی میکند که در داخل کشور با چالشهای اقتصادی و نارضایتیها از حملات ایران به نیروهای آمریکایی مستقر در اردن مواجه است.
با این حال، پیشبینی میشود وی از این موضوعات حساس فاصله بگیرد و بر گسترش شهرکسازیهای غیرقانونی اسرائیل در کرانه باختری، خشونت شهرکنشینان و آوارگی فلسطینیان تمرکز کند.
ماههاست که موشکها و پهپادهای ایرانی نیروها و پایگاههای نظامی آمریکا را در اردن هدف قرار داده و این کشور را به جنگی ناخواسته کشاندهاند.
در ماه ژوئیه، صدها چهره سیاسی و حقوقی اردن در نامهای سرگشاده خواستار خروج نیروهای آمریکایی شدند؛ انتقادی علنی و کمسابقه از حکومت امان که آزادی بیان را به شدت محدود کرده است.
دولت اردن حملات ایران را محکوم کرده و بر اتحاد خود با آمریکا تأکید دارد.
اردن میزبان حدود ۴ هزار نظامی آمریکایی و پایگاهی راهبردی برای عملیاتهای این کشور در خاورمیانه است. در پی آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در فوریه، ایران اقدام به حملات تلافیجویانه علیه اهداف اسرائیل و آمریکا در منطقه کرد.
اردن به کمکهای خارجی آمریکا وابستگی شدیدی دارد و سال گذشته ۱.۶۵ میلیارد دلار کمک اقتصادی و نظامی دریافت کرد.
این سخنرانی یکی از معدود حضورهای دیپلماتیک عمومی ملک عبدالله در سالهای اخیر خواهد بود؛ پادشاهی که از سال ۱۹۹۹ بر تخت نشسته و باسابقه ترین زمامدار کنونی خاورمیانه است.
هارون مجید، نویسنده کتاب درباره پادشاه اردن، میگوید: «اکنون در موضوعات حساس، یا دولت اصلاً موضعگیری نمیکند یا بیان مواضع به مقامات ردهپایینتر واگذار میشود.»